لپتیس مگنا (Leptis Magna)

مجله اینترنتی گوناگون

لپتیس مگنا یا لپسیس (Lepcis) شهری با معماری برجسته و متعلق به امپراتوری روم بود. این شهر در مکانی که امروز به عنوان کشور لیبی شناخته می‌شود، قرار گرفته بود. در زبان عربی این شهر را لبده (Labdah) می‌نامند. این شهر از بندرگاهی طبیعی برخوردار بود که به نوعی توسعه و شکوفایی آن را تضمین می‌کرد، چرا که لپتیس به عنوان یک مرکز تجاری مهم در ناحیه مدیترانه و همچنین سحارا شناخته می‌شد. همچنین به دلیل وجود زمین‌های حاصلخیز و غنی که در امتداد خطوط ساحلی‌اش قرار گرفته بودند در زمینه تولید محصولات کشاورزی نیز وضعیتی مناسب داشت. امپراتور روم سپتیمیوس سوروس (193-211Septimius Severus, ) که در لپتیس متولد شده بود بزرگ‌ترین حامی و پشتیبان این شهر به شمار می‌رفت. زیر نظارت مستقیم او برنامه‌های جاه‌طلبانه‌ای برای توسعه شهر با نخستین قدم‌های ساخت سازه‌های باشکوه آغاز شد. هرچند لپتیس در طول سال‌های بعد رفته رفته شکوه خود را از دست داد و به دنبال مشکلات رو به گسترشی که با امپراتوری روم داشت رو به زوال رفت. پس از فتوحات اعراب در 642 این شهر گمشده رو به خرابی نهاد و توسط طوفان‌های شن برای قرن‌ها مدفون و از نظر محو شد. در ژوئن 2005 گروه باستان شناسی دانشگاه هامبورگ به طور اتفاقی پرده از رازهای کهن این شهر برداشتند.

ارگنچ (Urgench)

مجله اینترنتی گوناگون

ارگنچ که در زبان فارسی آن را گرگنچ می‌نامیدند، سابقا نزدیک رودخانه آمو دریا در غرب کشور ازبکستان قرار گرفته بود. ارگنچ یکی از بزرگ‌ترین شهرهایی محسوب می‌شد که در مسیر جاده ابریشم قرار گرفته بودند. در قرن دوازدهم و اوایل قرن سیزدهم دوران طلایی این شهر از راه رسید و ارگنچ به مرکزی برای امپراتوری آسیایی خوارزم تبدیل شد. در 1221 چنگیز خان مغول با خشونت هر چه تمام این شهر را مورد تاخت و تاز قرار داد، زنان جوان و بچه‌ها به عنوان برده به سربازان مغول تقدیم شده و باقی جمعیت شهر هم قتل عام شدند. حتی پس از این تاراج وحشیانه خرابه‌های شهر تا مدتی باقی ماند، اما تغییرات ناگهانی آمو دریا موجبات تخریب بیشتر شهر را فراهم آورده و مردمانی را که علی رغم سختی‌های موجود هنوز در آن ساکن بودند واداشت خانه و کاشانه خود را ترک کرده و آن را برای همیشه متروک پشت سر باقی گذارند.

ویجایاناگارا (Vijayanagara)

مجله اینترنتی گوناگون

ویجایاناگارا یکی از بزرگ‌ترین ابر شهرهای جهان بود که بالغ بر 500.000 هزار نفر سکنه داشت، این رقم در مقایسه با جمعیت آن دوران عددی قابل ملاحظه است. این شهر در فاصله بین قرون 14 تا 16 و تحت نفوذ و قدرت امپراتوری ویجایاناگارا که به نام امپراتوری کارناتا (Karnata) هم شناخته می‌شود، به سرعت توسعه یافته و شکوفا شد. این امپراتوری بر بخش گسترده‌ای از جنوب هند سلطه داشت. در طول این دوران، امپراتوری کارناتا اغلب با دول مسلمان درگیر جنگ بود. در 1565 ارتش امپراتوری متحمل شکست سنگین و فاجعه آمیزی شده و شهر بر باد رفت. فاتحان مسلمان به شهر یورش آورده و بر ساکنین مصیبت زده آن تاختند و در طول دوره‌ای چند ماهه شهر و معابد هندوی آن را با خاک یکسان کردند، با این وجود این امپراتوری به حیات خود ادامه داده و خیلی کند تن به تسلیم و اضمحلال داد. پایتخت اصلی هرگز مجددا احیا نشده و کسی در آن سکونت نگزید و از آن زمان تنها و از دور شاهد تغییرات اطراف بوده است. اکنون بقایا و خرابه‌های این شهر جزء میراث جهانی یونسکو است.

کالاکمول (Calakmul)

مجله اینترنتی گوناگون

پنهان شده در قلب جنگل‌های انبوه ایالت کامپچی مکزیک(Campeche) ، کالاکمول یکی از بزرگ‌ترین شهرهای تمدن مایا بوده که تا به امروز کشف شده‌اند. کالاکمول شهری قدرتمند به شمار آمده که اغلب برتری تیکال (Tikal) دیگر شهر معروف تمدن مایا را به چالش می‌کشید. قدرت اصلی کالاکمول در استراتژی‌های خاصش نهفته بود. سیاستی که بر شبکه‌ا‌ی از متحدین اتکا داشت و بدین صورت شهر به بقاء خود ادامه می‌داد. از نیمه دوم قرن ششم تا اواخر قرن هفتم کالاکمول به طور کامل در مقابل نیروی تیکال دست بالا را داشت. این دو شهر که رقابتی پایاپای با یکدیگر داشتند، همواره در پی به کارگیری فنون نظامی و تصمیمات جنگی بودند تا از سد یکدیگر بگذرند، اما در نهایت هر دو آنها در پی شکست و دوران افول تمدن مایا از میان رفتند.
 
 


پالمیرا (Palmyra)

مجله اینترنتی گوناگون

برای قرن‌ها پالمیرا (شهر درختان نخل) در کشور سوریه شهری مهم به شمار آمده و از ثروتی چشمگیر برخوردار بود، چرا که در مسیر کاروان‌هایی که از ایران به سمت بنادر مدیترانه‌ای این کشور در رفت و آمد بودند واقع شده بود. در اوایل 212 به دنبال اشغال دهانه رود تیگریس یا دجله (Tigris) و فرات (Eupherates) توسط سلسله ساسانیان از اهمیت تجاری این شهر کم شد. امپراتور روم دیوکلیشن (Diocletian) در تلاش برای نجات شهر از تهدیداتی که از سوی ساسانیان متوجه آنان بود، دیواری عظیم ساخته و سعی کرد شهر را توسعه دهد. اما سرانجام این شهر بوسیله اعراب مسلمان در 634 تصرف شد، اما می‌توان گفت تقریبا دست نخورده باقی ماند. در نهایت دیگر بار این شهر توسط ترکان عثمانی به اشغال درآمده و تا حد یک بادیه در دل کویر تنزل کرد. در قرن هفدهم بقایای آن توسط جهانگردان غربی کشف شد.

تیسفون


مجله اینترنتی گوناگون

در قرن ششم تیسفون یکی از بزرگ‌ترین شهرهای جهان بود و همچنین در شمار آن دسته از شهرها به حساب می‌آمد که دروازه‌ای رو به تمدن باستانی ناحیه بین‌النهرین محسوب می‌شدند. به دلیل همین ویژگی بود که تیسفون به نقطه استراتژیکی و نظامی مهمی برای امپراتوری روم بدل شده و توسط آنان به اشغال درآمد. امپراتوری بیزانس نیز موفق شد پنج مرتبه این شهر را به تصرف درآورد. تیسفون در دوران تاخت و تاز مسلمین به ایران در سال 637 به تصرف آنان درآمد اما پس از آنکه در قرن هشتم بغداد به عنوان مرکز خلافت عباسیان به رسمیت شناخته شد این شهر به سرعت رو به افول نهاده و رفته رفته به شهر ارواح بدل شد. گفته می‌شود تیسفون در واقع الهام بخش شهر اسبانیر (Isbanir)در داستان‌های هزار و یکشب بوده است. هم اکنون این شهر در کشور عراق قرار گرفته و تنها بنای تاریخی باشکوهی که از آن باقی مانده طاق کسری معروف است که بازدید کنندگان فراوانی دارد.

هولسی (Hvalsey)

مجله اینترنتی گوناگون

هولسی یا جزیره وال (Whale Island) از مجموعه‌ای از مزارع و کشتزارها تشکیل شده بود که در قلمرو شرقی قرار گرفته و بزرگ‌ترین ناحیه متعلق به وایکینگ‌ها در گرینلند به شمار می‌رفت. وایکینگ‌ها تقریبا در 985 پس از میلاد و توسط نورس فارمرز (Norse Farmers) یا مردمانی از نژاد آلمانی در این ناحیه پا گرفتند. در دوران اوج و شکوفایی این ناحیه بالغ بر چهار هزار سکنه داشت. علی رغم نقل و انتقالات قبایل غربی در نیمه قرن چهاردهم، کلنی نشینان این منطقه برای شصت تا هفتاد سال دیگر نیز به زندگی خود در این نواحی ادامه دادند. در 1408 یک ازدواج در کلیسای هولسی به ثبت رسیده اما در واقع این آخرین خبری بوده که از گرینلند به گوش جهانیان رسیده است.

آنی (Ani)


مجله اینترنتی گوناگون

این شهر نیز که در مسیر کاروان‌های شرق- غرب قرار گرفته بود اولین منطقه مهم و ارزشمند در قرن پنجم میلادی بوده که به سرعت مراحل رشد و شکوفایی را طی کرد، به طوری که در قرن دهم به پایتخت ارمنیان تبدیل شد. در طول این دوران طلایی تعداد زیادی کلیسا در این شهر ساخته شد که برخی از آنها جزء بهترین نمونه‌های معماری قرون وسطی به شمار می‌آیند و به همین دلیل این شهر عنوان "شهر هزار و یک کلیسا " را به خود اختصاص داده است. تخمین زده می‌شود جمعیتی بالغ بر 100 تا 200 هزار نفر در آن سکونت داشتند. این شهر تا زمان حمله مغول‌ها در قرن سیزدهم به حیات خود ادامه داد، حمله‌ای که همچون زلزله‌ای مهیب و ویرانگر در 1319 رخ داده و راه‌های تجاری را به کام خود فرو برد و آنان را به صورتی برگشت ناپذیر به تباهی و ویرانی کشاند. با وقوع این حوادث ناخوشایند ساکنان این شهر نیز رفته رفته آن را ترک کرده و آنی برای قرن‌ها متروکه شد. خرابه‌های آن را هم اکنون می‌توان درکشور ترکیه مشاهده کرد.

پالنکه (Palenque)


مجله اینترنتی گوناگون

پالنکه در کشور مکزیک در مقایسه با دیگر شهرهای گمشده تمدن مایا از ابعاد کوچک‌تری برخوردار است، اما در مقابل نمونه‌های درخشانی از معماری و حجاری‌های این تمدن در آن به چشم می‌خورد، زیباترین آثار هنری که تا به حال توسط هنرمندان مایایی خلق شده‌اند. اکثر سازه‌های این شهر در حدود 600 تا 800 میلادی قدمت دارند. جمعیتی از زارعین و کشتکاران برای نسل‌های متمادی در این شهر زندگی می‌کردند تا اینکه به تدریج این شهر از رونق افتاده و ساکنانش بار سفر بسته و این شهر را به حال خود رها کردند. پس از آن این شهر به تدریج توسط پیشروی‌های جنگل محو و از نظر ناپدید شد.
 
 


تیواهاناکو (Tiwanaku)

مجله اینترنتی گوناگون

این شهر که در جنوب غربی سواحل دریاچه تیکانا در کشور بولیوی قرار گرفته، یکی از مهم‌ترین شهرهای پیشروی امپراتوری اینکا به شمار می‌رفته است. در طول دورانی حدفاصل 300 قبل از میلاد تا 300 میلادی، تیوانکو به عنوان مرکزی معنوی شناخته می‌شد و بسیاری از مردم برای زیارت بدانجا سفر می‌کردند. این جامعه شهری نوین کم کم به سمت نواحی اطراف توسعه یافته به طوری که بین قرون هفتم تا نهم تبدیل به یک قدرت مطرح و بزرگ منطقه‌ای در نواحی جنوبی آند شده بود. به نظر می‌رسد در بالاترین مقیاس این شهر پانزده تا سی هزار نفر سکنه داشته است، هر چند تصاویر ماهواره‌ای اخیر جمعیت بیشتری را پیشنهاد می‌دهند. حول و حوش 1000 میلادی پس از یک دگرگونی شدید در وضعیت اقلیمی ناحیه، تیواهاناکو از نظر منابع غذایی دچار مشکلات عدیده‌ای شد، در نتیجه منبع قدرت و قلمرو امپراتوری اینکا به شدت متزلزل گشته و در نهایت از یادها رفت.

پمپی (Pompeii)

مجله اینترنتی گوناگون

اگر به تاریخ روم باستان علاقه دارید قطعا با نام این شهر نیز آشنایی دارید. در 24 اگوست سال 79 میلادی، آتشفشان وزوویوس یا همان وزو (Vesuvius) فورانی سهمگین را تجربه کرد که سبب شد شهر پمپی که در نزدیک آن قرار داشت در زیر خاکستر و خاک مدفون شود، واقعه‌ای که این شهر را در روزی شوم و نفرین شده از لوح تاریخ محو نمود. گویی همه چیز این شهر از خانه‌ها و میزها و نقاشی‌های روی دیوار، کوزه‌ها و اسباب ولوازم منزل و حتی ساکنان آن در تاریخ یخ زده و منجمد شدند. پمپی، همراه با هرکولانیوم (Herculaneum) دیگر شهر روم متروکه شده و سرانجام نام و محل قرارگیری آنها نیز از یادها رفت. هرچند روزی از راه رسید تا دستانی گرد و غبار از چهره این شهر برگرفته و به مدد حفاری‌های باستان شناسی در قرن هجدهم از نو از سوی جهان به رسمیت شناخته شد. شهرهای گمشده جزئیاتی خارق‌العاده و شگفت از زندگی مردمانی که هزاران سال پیش می‌زیستند را در اختیار ما قرار داده‌اند، پمپی هم از این قاعده مستثنی نبوده و به دلیل نحوه ناپدید شدنش داده‌هایی با ارزش برای باستان شناسان به همراه داشت.

تیوتوهواکن (Teotihuacan)

مجله اینترنتی گوناگون

در قرن دوم پیش از میلاد تمدنی نوظهور و جدید در دره مکزیکو پا به عرصه وجود گذاشت. این تمدن شهر با شکوه و بزرگ تیوتوهواکن یا توتیواکان (Teotiwakan) را بنیان نهاد که هرم‌های بزرگ پله مانند آن به شهرتی عظیم دست یافتند. در قرن 6 میلادی و به دنبال خشکسالی طولانی مدتی که ناشی از تغییرات اقلیمی بود جمعیت منطقه رو به نقصان نهاد. هفت قرن بعد و پس از افول امپراتوری تیوتوهواکن، اهرام بزرگ این شهر گمشده توسط قوم آزتک مورد تکریم و استفاده قرار گرفته و به مکانی مقدس برای زائرین تبدیل شدند.

پترا (Petra)

مجله اینترنتی گوناگون

پترا، شهر افسانه‌ای است که با عنوان "شهری با قدمتی به درازای زمان" نیز شناخته می‌شود، به علاوه به آن "شهر رز" هم می‌گویند که به دلیل رنگ سنگ‌هایی است که شهر در دل آنها کنده شده است . این شهر پایتخت قلمرو ناباتین (Nabataean) بوده که در زبان عربی الانباط خوانده شده و از دجله تا دریای سرخ قلمرو آنان بوده است. پترا شهری پهناور و خاص است که قرن‌ها پیش توسط ناباتین‌ها در دل دره وادی موسا در جنوب اردن کنده شده است. اینجا نقطه تلاقی مهمی بوده که کالاهایی همچون ابریشم و ادویه‌جات حمل شده و کشورهایی همچون چین، هندوستان و کشورهای عربی واقع در نواحی جنوبی، مصر، یونان و روم را به هم پیوند داده بود. در قرن ششم و پس از چندین زلزله مخرب که سیستم آبرسانی شهر را با اشکالات جدی مواجه کردند، تقریبا کل شهر تخیله و متروکه شد. پس از به پایان رسیدن جنگ‌های صلیبی پترا در جهان غرب نیز از یادها رفت، تا آنکه این شهر گمشده توسط جهانگرد سوئیسی یوهان لودویگ برکهارت (Johann Ludwig Burckhardt) در 1812 مجددا کشف شد.

تیکال (Tikal)

مجله اینترنتی گوناگون

بین سال‌های 200 تا 900 پس از میلاد، تیکال بزرگ‌ترین شهر مایاها به شمار می‌رفت که بار اساس تخمین‌های صورت گرفته جمعیتی بین 100 تا 200 هزار نفر داشت. زمانی که تیکال به بالاترین میزان جمعیت خود رسید، نواحی اطراف آن جنگل زدایی شد، همین مسئله موجب فرآیندهای فرسایش گسترده‌ای گشت که سکونت در این ناحیه را با مشکل مواجه کرده و باعث ایجاد شیبی نزولی در سطوح جمعیتی شد. تیکال بخش اعظم جمعیت خود را در دوره زمانی بین 830 تا 950 از دست داد به طوری که به سرعت رو به انحطاط و نابودی رفت. پس از 950 این شهر کم رمق شده اما همچنان سعی داشت به حیات خود ادامه دهد. جمعیت اندکی در کلبه‌هایی در میان خرابه‌های شهر زندگی می‌کردند اما حتی این مردمان نیز ناچار شدند در قرون ده و یازده بارسفر بسته و این شهر را برای همیشه ترک کنند. به دنبال آن جنگل‌های بارانی گواتمالا از نو حق خود را مطالبه کرده و در طول هزار سال بعدی شهر و خرابه‌های باقی مانده را از آن خود نمودند.

آنگکور(Angkor)


مجله اینترنتی گوناگون

انگکور شهر معبدی پهناوری در کامبوج است که برای سالیان متمادی، یعنی از قرن نهم تا قرن پانزدهم میلادی عنوان پایتخت امپراتوری خمر را به دوش می‌کشید. مهم‌ترین معبد این شهر انگکور وات (Angkor Wat) است که بزرگ‌ترین مکان مذهبی باستانی در نوع خود به شمار می‌رود. همینطور معبد بایون (Bayon) واقع در آنگکور توم (Angkor Thom) که دارای صورت‌های سنگی بزرگ و متعددی است. در طول این دوران بلند آنگکور شاهد تغییرات مذهبی متعدد ناشی از تقابل مذهب بودایی و هندوئیسم بوده است. در 1431 پایان دوران طلایی آنگکور فرا رسید، سالی که این شهر توسط مهاجمان آیوتایا (Ayutthaya)به اشغال درآمده و چپاول شد، تمدنی که خود نیز زفته رفته رو به انحطاط گذاشت. به جز منطقه آنگکور وات که به عنوان معبدی بودایی همچنان به حیات خود ادامه می‌دهد، نواحی نزدیک به این شهر خالی از سکنه است.

ماچوپیچو


مجله اینترنتی گوناگون

یکی از معروف‌ترین شهرهای گمشده جهان ماچوپیچوست، شهری که همه ما نام آن را بارها شنیده‌ایم، نامی که به نوعی مترادف با طلا و گنجینه‌های گمشده است. این شهر در 1911 توسط تاریخ شناسی اهل هاوایی مجددا کشف شد، آنهم برفراز دره اروبامبا (Urubamba)، جایی که برای قرن‌ها در سکوتی ژرف پنهان شده بود. شهر گمشده اینکاها از قسمت تحتانی دره قابل مشاهده نیست و کاملا به منابع خود متکی بوده است. این شهر توسط مزارع تراسی احاطه شده و منابع آب آن از چشمه‌های طبیعی تامین می‌شده است. اگرچه امروزه محل قرار گیری آن کشور پروست، اما تا پیش از کشفش در 1911 کاملا برای جهانیان ناشناخته بود
 

کارتاژ

lost-cities-01

این شهر که در تونس امروزی واقع شده است توسط اقوام فینیقی پایه گذاری شده و مرکز امپراتوری کارتاژ در دوران باستان بود. این شهر در زمان خود در مدیترانه به قدرت اصلی تبدیل شده و دست‌کم برای 3000 سال پابرجا باقی ماند. به خاطر رقابت با سیراکوز (ناحیه در یونان باستان) و روم جنگ‌های متعددی بین آنان رخ داد که با تجاوز به خاک یکدیگر همراه بودند. شاید بتوان حمله مقتدرانه هانیبال به ایتالیای آن دوران را برجسته‌ترین نبرد آنان به شمار آورد. اما سرانجام کارتاژ در سال 146 قبل از میلاد توسط ارتش روم نابود شد. رومی‌ها قبل از آنکه شهر را به آتش بکشند خانه به خانه حرکت کرده و به قتل و غارت و به اسیری گرفتن مردم پرداختند. بعدها رومیان خود از نو این شهر را تاسیس کرده و آن را به یکی از مهم‌ترین و بزرگ‌ترین شهرهای امپراتوری روم بدل کردند. سالها گذشت تا این شهر برای بار دوم در سال 698 پس از میلاد و این بار در هنگام فتوحات مسلمانان مجددا تخریب شد.

سیوداد پردیدا (Ciudad Perdida)

lost-cities-02

سیوداد پردیدا که در زبان اسپانیولی به معنای شهر گمشده است، شهری است تاریخی در سیرا نوادا (Sierra Nevada) کشور کلمبیا که بنا بر باور عموم 800 سال بس از میلاد مسیح بنیان نهاده شد. شهر گمشده یک سری تراس که در دل مناطق کوهستانی کنده شده‌اند، شبکه‌ای از راه‌های سنگفرش شده و همچنین یک‌سری میادین مدور کوچک را در برمی‌گرفت. اعضاء قبایل محلی این شهر را تیونا می‌نامند و باور دارند این شهر قلب شبکه‌ای از روستاها است که زمانی سکونت‌گاه نیاکان‌شان یعنی قوم تایرونا (Tairona) بوده است. ظاهرا این شهر در زمان جنگ و فتوحات اسپانیایی‌ها متروکه شد. سیوداد پردیدا در 1972 توسط یک گروه کاشف گنج کشف شد.

تروی

lost-cities-03

فکر می‌کنم دست کم اکثر ما این شهر را می‌شناسیم. تروی شهری است افسانه‌ای که در قسمت شمال غربی ترکیه امروز قرار گرفته بود. این شهر در اثر حماسی شاعر یونانی هومر یعنی ایلیاد نقشی مهم برعهده داشت. براساس افسانه ایلیاد این شهر جایی بود که جنگ تروا در آن رخ داد. امروزه بقایای این شهر تاریخی کشف شده و از افسانه به واقعیت بدل شده است. حفاری‌های باستان شناسی نشان می‌دهد تروی شامل لایه‌های متعدد تخریب شده می‌باشد. لایه تروی VIIa احتمالا متعلق به همان شهر تروی مدنظر هومر در ایلیاد است که تاریخ ساختش بین اواسط تا اواخر قرن 13 پیش از میلاد برآورد می‌شود.

اسکارا بری (Skara Brae)

lost-cities-04

این شهر که در جزیره اصلی یورکنی قرار داشته (جزایر یورکنی در شمال اسکاتلند قرار دارد) جزء بهترین دهکده‌های متعلق به عصر سنگ است که در قاره اروپا واقع شده‌اند. این شهر برای صدها سال توسط ماسه پوشیده شده بود تا سرانجام در سال 1850 طوفان عظیمی محل آن را نشان داد. دیوارهای سنگی آن بسیار خوب باقی مانده‌اند چرا که ظاهرا منازل مسکونی بلافاصله پس از ترک ساکنین شهر توسط شن پر شده‌اند. به دلیل آنکه این جزیره فاقد پوشش درختی بوده تمامی اثاثیه از سنگ ساخته شده و در نتیجه آنها نیز از چنگال اثرات تخریبی گذر زمان برحذر مانده‌اند. اسکارا بری از 3180 تا 2500 پیش از میلاد مسکونی بوده اما بعد از تغییرات اقلیمی که باعث سردی و رطوبت بیش از اندازه منطقه شده بود ساکنان مجبور به ترک خانه‌های خود شدند.

ممفیس

lost-cities-05

ممفیس شهری است که حدود 3100 سال پیش از میلاد تاسیس شد. این شهر افسانه‌ای را منس(Menes) پادشاهی که مصر علیا و سفلی را با هم متحد نمود، پایه گذاری کرد. پیش از آن ممفیس بیشتر به قلعه‌ای نظامی شبیه بود، جایی که منس از آنجا منابع آب و زمین‌های بین مصر علیا و دلتای رود نیل را تحت نظر داشت. در طی سلسله سوم پادشاهی، ساکارا (بزرگ‌ترین محل تدفین کشور مصر در نزدیک ممفیس) به طرز قابل ملاحضه‌ای رشد کرده و با اهرام شگفت انگیزش حیرت همگان را برانگیخته بود. ممفیس از این نظر با نوبیا، آسیریا، پرسیا و ماکدونیا که تحت نظر اسکندر کبیر بودند برابری می‌کرد. این نقطه به عنوان مرکزی مذهبی بسیار مورد توجه بود تا آنکه با ظهور مسیحیت و به دنبال آن اسلام از شکوه و درخشش کاسته شده و پس از آنکه مسلمانان در 640 بعد از میلاد مصر را تسخیر کردند، متروکه شد. از جمله خرابه‌های برجا مانده از ممفیس می‌توان معبد بزرگ پتاه (Ptah) را نام برد، همچنین کاخ‌های سلطنتی فراعنه و مجسمه بزرگی از رامسس دوم از دیگر موارد هستند. در نزدیکی این شهر اهرام ساکارا قرار گرفته‌اند.

کارال

lost-cities-06

این شهر که یکی از کهن‌ترین شهرهای گمشده قاره آمریکا به شمار می‌رود، در دره سوپ (Supe) در کشور پرو واقع شده بود. کارال در فاصله سال‌های 2600 تا 2000 پیش از میلاد مسکونی بوده و بیش از 3.000 نفر سکنه داشت. این شهر در زمره بزرگ‌ترین شهرهای تمدن نورته چیکو (Norte Chico) جای داشت. کارال از یک محوطه عمومی مرکزی و وسیع تشکیل شده بود که 6 سکوی بزرگ خاکریز مانند حول آن قرار گرفته بود. همه شهرهای گمشده در دره سوپ تشابهاتی با یکدیگر دارند هر چند دیگر شهرها سکوهای کوچک‌تر با دوایر سنگی داشتند. با این توصیف شاید کارال مرکز و نقطه ثقل این تمدن درخشان بوده است. ظاهرا مردمان ساکن این شهر صلح طلب بوده‌اند چرا که هیچ نشانی از ابزار و ادوات جنگی یا استحکامات نظامی در آن مشاهده نشده است.

بابل

lost-cities-07

بابل مرکز و پایتخت امپراتوری بابل یکی از بزرگ‌ترین امپراتوری‌های کهن بود که در کنار رود فرات ساخته شد. این شهر در طول هرج و مرج‌های سال 1180 پیش از میلاد رو به زوال و نابودی رفت اما در پی کمک‌های شایان امپراتوری آشور بار دیگر مسیر رشد و شکوفایی را طی کرده و در قرن نهم پیش از میلاد از نو سر برآورد. رنگ‌های درخشان و تجمل و شکوه بابل مربوط به دوره‌ای است که نبوکد نصر یا همان بخت‌النصر فرمانروایی را برعهده داشت. او بود که دستور ساخت باغ‌های معلق معروف را داد که یکی از عجایب دوران باستان به حساب می‌آیند. امروز تمام چیزی که از این شهر باستانی باقی مانده مجموعه‌ای است از ساختمان‌های آجری شکسته و فروریخته و آوارهایی که در جلگه وسیع و حاصلخیز بین‌النهرین بین رودهای دجله و فرات در کشور عراق برجای مانده‌اند.

تیکسیلا (Taxila)

lost-cities-08

این شهر که در شمال غربی کشور پاکستان و در ناحیه پنجاب قرار گرفته یکی از شهرهای کهنی است که توسط پادشاه مقتدر ایران داریوش کبیر در 518 پیش از میلاد ضمیمه خاک ایران شد. در 326 قبل از میلاد این شهر توسط اسکندر کبیر محاصره شد. توسط فاتحان جانشین تحت سلطه درآمد و به یکی از بزرگ‌ترین مراکز بودیسم تبدیل شد. توماس یکی از شخصیت‌های مسیحی برجسته در قرن اول پس از میلاد از آن دیدن کرد. موفقیت عمده این شهر در دوران باستان بیشتر مرهون محل قرار گیری آن بود چرا که این شهر محل ارتباط سه مسیر تجاری بسیار مهم آن دوران بوده است. وقتی آنها رو به انحطاط رفتند این شهر نیز جاذبه و مقبولیت خود را از دست داد و در نهایت در قرن پنجم توسط قوم هون تخریب شد.

سوکوتایی (Sukhothai)

lost-cities-09

سوکوتایی یکی از قدیم‌ترین و در عین حال مهم‌ترین شهرهای تاریخی تایلند به شمار می‌رود. در اصل یک شهر ایالتی در نزدیکی آنگکور و امپراتوری خمر بوده که استقلال خود را در قرن 13 به دست آورده و به عنوان مرکز اولین ایالت مستقل و واحد تایلند شناخته شد. گفته می‌شود این شهر باستانی 80.000 نفر سکنه داشته است. بعد از 1351 زمانی که آیوتایا (Ayutthaya) به عنوان اولین پایتخت قدرتمند سلسله تای بنیان نهاده شد، سوکوتایی رفته رفته اعتبار و اهمیت خود را از دست داد و در 1438 سقوط کرده و ضمیمه قلمرو اوتایا شد. در اواخر قرن 15 تا اوایل قرن 16 این شهر متروکه شده و دوران طلایی خود را برای همیشه پشت سر نهاد.

تیمگد (Timgad)

lost-cities-10

این شهر یک از شهرهای کلونی نشین رومی بوده که در کشور الجزایر واقع شده و توسط تراجان امپراتور رومی، در 100 پس از میلاد بنیان نهاده شد. تیمگد که در اصل برای جمعیتی حدود 15.000 نفر طرح ریزی شده بود به سرعت رشد کرد. تیمگد براساس اصول معماری رومی بنیان نهاده شده و یکی از بهترین نمونه‌های آن می‌باشد. در قرن 5 این شهر توسط واندال‌ها (قبایل شرق آلمان) نابود شده و دو قرن بعد بربرها بر آن تاختند. به دنبال آن تیگمد از صفحه تاریخ پاک شد و به جمع دیگر شهرهای گمشده امپراتوری روم پیوست تا آنکه در 1881 بقایای آن کشف شد.

موئن‌جودرو (Mohenjo-Daro)

lost-cities-11

این شهر که حدود 2600 سال پیش از میلاد تاسیس شده یکی از قدیمی‌ترین مناطق شهری جهان به حساب می‌آید. این شهر گاهی اوقات به عنوان یک کلان شهر ارجاع داده می‌شود. طراحی این شهر بر مبنای شبکه‌ای از خیابان‌ها است که در یک الگوی منظم و کامل امتداد یافته‌اند. تخمین زده می‌شود این شهر حدود 35.000 سکنه داشته است. معماری ساختمان‌های آن به طور ویژه ممتاز بوده و از مواد گوناگونی همچون الوارهای چوبی سوخته شده و آجرهایی ساخته شده از گل که در آفتاب خشک شده و کاملا هم اندازه هستند درست شده است. موئن جودرو و تمدن دره ایندوس (Indus) حدود 1700 پیش از میلاد بدون هیچ رده‌پایی از صفحه تاریخ پاک شدند. این شهر در دهه 1920 از نو کشف شد.

زیمباوه بزرگ

lost-cities-12

زیمباوه بزرگ در اصل مجموعه‌ای از خرابه‌های سنگی است که در منطقه وسیعی از کشور زیمباوه امروزی گسترده شده‌اند، کشوری که نام خود را از همین خرابه‌ها گرفته است. لغت بزرگ اشاره‌ای است به وسعت محل قرار گیری آن و صدها خرابه کوچکی که به نام زیمباوه شناخته شده و در سرتاسر کشور پخش شده‌اند. این بناها توسط مردمان بومی بانتو ساخته شده‌ و زمان ساخت آنها به قرن یازدهم برمی‌گردد. این ساختمان‌ها برای بیش از 300 سال دوام داشته‌اند. تخمین زده می‌شود در روزهای اوج و شکوفایی، زیمباوه بزرگ بیش از 18.000 سکنه داشته است. به دلیل کمبود منابع آب که ناشی از تغییرات اقلیم بود و همچنین قحطی که به دنبال آن گریبانگیر ساکنین شد و نیز وضعیت سیاسی ناپایدار، ساکنان مجبور به ترک آن شده و بدین ترتیب دوران طلایی آن به سر رسید.

هترا (Hatra)

lost-cities-13

هترا یا الحضر شهری بود نیرومند و بزرگ که تحت تاثیر امپراتوری ایران قرار داشته و پایتخت اولین قلمرو اعراب به شمار می‌رفته است. این شهر بارها مورد هجوم رومیان قرار گرفت اما به مدد دیوارهای بلند و قطور و همچنین استحکامات تقویت شده‌اش سر تسلیم فرود نیاورد. هترا در سال 241 پس از میلاد توسط امپراتور ساسانی شاپور اول تسخیر شده، تخریب شد. خرابه‌های هترا در عراق امروزی و بویژه معبد هلنیستی و معماری رومی آن که با تزئینات شرقی در هم آمیخته گواهی است بر شکوه و بزرگی این شهر در دوران طلایی‌اش.

سانچی

lost-cities-14

در محل قرار گیری سانچی ساختمان تاریخی واقع شده که بیش از هزار سال قدمت دارد. این سازه در ابتدا به صورت استوپای(Stupa) متعلق به قرن سوم پیش از میلاد شکل گرفته و با یک سری از معابد بودایی و خانقاه تکمیل شده است. چیزی که اکنون در این نقطه قابل مشاهده است آثاری است که در قرن دهم یا یازدهم ساخته شده‌اند. روزگاری این مکان میعادگاه زائران بودایی فراوانی بود ولی در قرن سیزدهم و در پی رو به انحطاط رفتن آئین بودایی در هند، سانچی متروکه شده و جنگل به سرعت به سمت آن پیشروی نمود. این شهر گمشده در 1818 بوسیله مقامات بریتانیایی مجددا کشف شد.

هاتوسا (Hattusa)

lost-cities-15

هاتوسا در قرن 17 پیش از میلاد به عنوان مرکز امپراتوری هیتی‌ها شناخته می‌شد. در 1200 قبل از میلاد این شهر همراه با ایالات هیتی به عنوان بخشی از زوال عصر برنز نابود شد متعاقب آن ساکنان آن را ترک نموده و در نهایت متروکه شد. بنابر تخمی‌نهای جدید جمعیت این شهر بین 40 تا 50 هزار نفر برآورد می‌شود البته این رقم مربوطه به دورانی است که این شهر در اوج شکوفایی خود قرار داشته است. از خانه‌های مسکونی که با آجر و الوار ساخته شده بودند چیزی باقی نمانده تنها می‌توان خرابه‌های سنگی معابد و کاخ‌ها را در محل شهر مشاهده نمود. هاتوسا در اوایل قرن بیستم و در نواحی مرکزی کشور ترکیه توسط گروهی از باستان شناسان آلمانی کشف شد. مهم‌ترین کشف صورت گرفته در این شهر لوحه‌های سفالی است که شامل مجموعه قوانین آن دوران و ادبیات کهن خاور نزدیک هستند. این شهر در فهرست میراث جهانی یونسکو قرار دارد.

چان چان (Chan Chan)

lost-cities-16

شهر خشتی و گسترده چان چان در کشور پرو بزرگ‌ترین شهر این منطقه تا پیش از ورود آمریکایی‌ها به این نواحی بوده است. مصالح به کار برده شده در ساخت آن آجر یا خشت خام بوده و بناها غالبا با تزئینات و پیرایه‌هایی با نقوش برجسته و تقریبا نزدیک به سبک عربی مزین شده بودند. مرکز شهر شامل تعدادی قلعه و استحکامات بوده که اتاق‌هایی برای تشریفات، تالارهای تدفین و معابد را در برمی‌گرفتند. این شهر توسط چیمو (Chimu) در حدود 850 پس از میلاد ساخته شده و تا زمانی که توسط امپراتوری اینکا در 1470 تسخیر شد پابرجا باقی ماند. برآوردها نشان می‌دهد حدود 30.000 نفر در این شهر سکنی گزیده بودند.

مسا ورده

lost-cities-17

مسا ورده در جنوب غربی ایالت کلرادو قرار گرفته و مسکن صخره نشینان باستانی یعنی مردمان آناسازی(Anasazi) بوده است. در قرن دوازدهم این قبیله شروع به ساخت خانه‌های‌شان در غارهای کم ژرفا و در زیر صخره‌های که در امتداد دیواره‌های دره‌ها قرار گرفته بودند، کردند. بعضی از این اقامتگاه‌ها به اندازه بزرگ بود که 150 اتاق را شامل می‌شد. در 1300 تمامی مردمان آناسازی‌ مساورده را ترک نمودند، اما خرابه‌های برجا مانده تفریبا به طور کامل دست نخورده باقی ماند. سوال‌ها پیرامون این عزیمت ناگهانی همچنان بی‌جواب باقی مانده‌اند. هر چند هجوم قبایل شمالی بیگانه و خشکسالی از جمله دلایلی است که گمان می‌رود پاسخ این معما باشند.

پرسپولیس

lost-cities-18

پرسپولیس پایتخت تشریفاتی امپراتوری قدرتمند ایران یعنی هخامنشیان بوده است. آثار برجای مانده از آن در 70 کیلومتری شمال شرقی شیراز قرار گرفته و امروزه به نام تخت جمشید شناخته می‌شود.این شهر در اصل پارسا (Parsa) یا پارسه نامیده می‌شده و پرسپولیس برگرفته از لغت یونانی پرسس پولیس (Persas Polis) به معنای شهر پارسی یا ایرانی بوده است. بنا بر توصیفات این شهر بسیار زیبا بوده و با کارهای هنری ارزشمندی آراسته و تزئین شده بود که متاسفانه تنها تعداد اندکی از آنها تا به امروز باقی مانده‌اند. در 331 پیش از میلاد اسکندر کبیر در تلاش برای تسخیر امپراتوری ایران این شهر را به آتش کشید تا به نوعی انتقام سوزانده شدن آکروپولیس در آتن را گرفته باشد. این شهر همچنان به عنوان پایتخت ایران در زمان امپراتوری مکدونیان باقی ماند تا آنکه به تدریج از لوح روزگار محو شد. آثار به جا مانده از این شهر جزء فهرست میراث جهانی یونسکو قرار دارند.

شهر سوخته

lost-cities-35

شهر سوخته بقایای ابر شهری است باستانی که در استان سیستان و بلوچستان واقع شده است. این شهر روی آبرفت‌های رود هیرمند ساخته شده و زمانی در ساحل آن واقع شده بود. گفته می‌شود این شهر پیشرفته ترین شهر تمدن کهن به شمار می‌آید که با دوره برنز تمدن جیرفت همخوانی دارد. دلیل از بین رفتن و خالی از سکنه شدن این شهر در هاله‌ای از ابهام است از این رو به این نام خوانده می‌شود. بنا بر یافته‌های باستان شناسی این شهر 280 هکتار وسعت داشته و صنایع گوناگونی در آن رواج داشته‌اند. نمونه‌هایی بدیع از زینت آلات در حفاری‌های این شهر به دست آمده که گواه این مدعا هستند. همچنین شهر سوخته از سیستم آبرسانی و تخلیه فاضلاب برخوردار بوده که در مقایسه با امکانات شهرهای آن زمان نشان دیگری بر پیشرفت و شکوه این شهر باستانی می‌باشد. قدیمی‌ترین تخته نرد جهان نیز در این شهر یافت شده است.

lost-cities-35bبرای نخستین بار در شهر سوخته یک چشم مصنوعی پیدا شد. مطالعات اولیه نشان داده‌اند که چشم چپ یک زن تنومند مدفون در قبر شماره 6705 مصنوعی بوده‌است. به علت طول زمان زیادی که بخش زیرین این چشم مصنوعی با پلک چشم در تماس بوده آثار ارگانیکی پلک چشم نیز بر روی آن مشهود است. جنس و ماده‌ای که چشم مذکور با آن ساخته شده هنوز به دقت روشن نشده و تشخیص آن به آزمایش‌های بعدی موکول شده‌است، اما به نظر می‌رسد که چشم مزبور مخلوطی از جنس قیر طبیعی با نوعی چربی حیوانی است.کشف شدن بازیهایی شبیه به تخته نرد امروزی یکی دیگر از شگفتی های این شهر است و با توجه به قدمت شهرسوخته می‌توان گفت که قدیمی‌ترین تخته نرد جهان متعلق به این مردم است.

شوش (Susa)

lost-cities-36

شهر باستانی شوش از مراکز مهم تمدن قدیم، پایتخت چند هزار ساله عیلامیان و پایتخت زمستانی امپراتوری هخامنشی بوده است. طوایف لر کوچک و بزرگ و بختیاری و اقوامی دیگر همچون دزفولی و شوشتری در این شهر زندگی می‌کنند.

lost-cities-36b

این شهر کهن در 150 کیلومتری شرق رود دجله در استان خوزستان قرار گرفته است. حفاری‌های باستان شناسی نشان می‌دهد 9000 سال پیش این شهر سکونت‌گاه کشاورزان بوده است. از دیدنی‌های این شهر می‌توان به کاخ آپادانا، کاخ اردشیر، چغازنبیل، ایوان کرخه و تپه‌های باستانی آن اشاره کرد.

شهر دقیانوس

lost-cities-37

مورخان و باستان‌شناسان با حفاری‌های متعدد در حوزه رود هلیل رود و روستای صندل به این مهم دست یافتند که گهواره تمدن خاورمیانه نه تمدن بین‌النهرین که تمدن درخشان جیرفت بوده است. گفته می‌شود شهری به مساحت 400 کیلومتر مربع در کنار رود هلیل رود قرار داشته که حتی از تمدن بابل و بین‌النهرین نیز قدیمی‌تر بوده که منظور همین شهر دقیانوس است. این مهم با کشفیاتی که در حفاری‌های باستان شناسی به دست آمده اثبات شده و این شهر هم اکنون ثبت ملی شده است.

شهر بلقیس

lost-cities-38

یکی از بزرگ‌ترین بناهای خشتی و گلی ایران است که در جنوب اسفراین قرار گرفته و بالغ بر 180 هکتار وسعت دارد. در این شهر ارگ، برج و بارو، مقبره، خندق، آب انبار، کاروانسرا و دیگر بناها مشاهده می‌شوند.

lost-cities-38b

بر اساس تخمین‌های صورت گرفته این شهر از اواخر دوران ساسانیان مسکونی بوده است. ارگ بلقیس اسفراین را پس از ارگ بم به عنوان دومین بنای خشتی ایران می‌شناسند.

شهر حریره

lost-cities-39

شهر باستانی حریره واقع در جزیره کیش از توابع شهرستان بندر لنگه و از جاذبه‌های گردشگری استان هرمزگان در جنوب ایران است. در شمال جزیره کیش آثار و ویرانه‌هایی مشاهده می‌شوند که یادگاری از این شهر باستانی به شمار می‌آیند.

lost-cities-39b

دوران طلایی شهر حریره از سال ۳۶۷ تا ۹۱۲ هجری قمری بوده‌ است. وسعت این شهر باستانی ۱۲۰ هکتار است. براساس کاوش‌های باستان‌شناسی صورت گرفته در این منطقه، حریره از تعدادی خانه اعیانی، حمام و قنات قدیمی تشکیل می‌‌گردیده است.



تاريخ : یکشنبه ٢٥ آبان ۱۳٩۳ | ٢:۱٠ ‎ب.ظ | نویسنده : kourosh hasanpour | نظرات ()
 

 

استان خراسان شمالی در شمال شرق کشور با مساحتی حدود ۲۸ هزار و ۴۳۴ کیلومتر مربع، جزو پانزدهمین استان ایران محسوب می شود. این استان از شمال با کشور ترکنستان، از شرق و جنوب با استان خراسان رضوی و از غرب با استان گلستان و از جنوب غربی با استان سمنان همسایه است. مرکز استان خراسان شمالی، شهر بجنورد است و از شهرهای مهم آن می توان شیروان، اسفراین، مانه، سملقان، جاجروم و فاروج را نام برد.

موقعیت جغرافیایی

استان خراسان شمالی، سرزمینی کوهستانی با دشت های حاصلخیز و محصور بین دو رشته کوه کپه داغ در شمال، آلاداغ و شاه جهان در جنوب قرار دارد. بلندترین قله استان «سالوک» نام دارد که ارتفاع آن نزدیک به ۳۰۰۰ متر می رسد.
آلاداغ تنوع اقلیم های مختلف در استان خراسان شمالی به علت وجود  کوهستان ها، جنگل ها، مراتع وسیع و منابع آبی فراوان بسیار چشمگیر است. این استان دارای آب و هوای متنوع در مناطق مخلتف است که عبارتند از: آب و هوای سرد کوهستانی در نواحی مرتفع آلا داغ و کپه داغ، آب و هوای معتدل کوهستانی و آب و هوای نیمه بیابانی – کوه پایه ای در بخش هایی از مانه،  سملقان و جنوب استان. اما به طور کلی استان خراسان شمالی دارای آب و هوای معتدل کوهستانی است.
رودخانه اترک، تنها رود دایمی موجود در استان است. وجود چشمه های مختلف و سرشاخه های متعدد رودخانه اترک و چهار سد بزرگ بیدو در اسفراین، شورک و بارزوی شیروان و شیرین دره، مانـــه و  سلمقان از منابع مهم تامین آب مورد نیاز استان محسوب می شوند.
 

پیشینه تاریخی

استان خراسان شمالی یکی از جدیدترین استان های ایران است که از تجزیه سرزمین بزرگ خراسان سابق به وجود آمده است. به همین دلیل، تاریخ مشترکی با استان های خراسان رضوی و خراسان جنوبی دارد و دارای تاریخی از «دوره میان سنگی» در منطقه جاجرم و سکونت اقوام آریایی یعنی «پارت ها» بوده است. خراسان از ساتراپ های دوره هخامنشیان محسوب می شد. این سرزمین در زمان اشکانیان از شهرهای مهم به شمار می رفته و در طول تاریخ گذرگاه اقوام گوناگون و حکومت هایی چون مغول ها، ترک ها که شامل ازبک ها و ترکمن ها، تاتارها بوده است.
در زمان ساسانیان، استان خراسان شمالی به وسیله یک اسپهبد که «پادگوسبان» نامیده می شد اداره می شد و چهار نفر به عنوان مرزبان برای اداره چهار قسمت خراسان آن روز تحت فرمان وی بودند. در سال ۳۱ هـ. ق، اعراب وارد خراسان شدند و در همین دوره ساکنین خراسان به دین اسلام گرویدند. سرزمین خراسان تا سال ۲۰۵ هـ. ق، در تصرف خاندان بنی عباس بود. خراسان در دوران اسلامی به چهار قسمت تقسیم می شد که هر قسمت آن به نام یکی از چهار شهر بزرگ نیشابور، مرو، هرات و بلخ نامیده می شد.
این منطقه درسال ۲۸۳ هـ. ق، به دست طاهریان استقلال یافت و در سال ۲۸۷ هـ. ق، جزو سامانیان شد. در سال ۳۸۴ هـ. ق،  سلطان محمود غزنوی خراسان را تصرف کرد.
خراسان در سال ۵۵۲ هـ. ق، به تصرف خوارزمشاهیان درآمد ولی در قرن هفتم هجری بر اثر حملات مغول ها، این سرزمین جزو متصرفات ایلخانان مغول شد. خراسان بعد از مرگ نادرشاه افشار در سال ۱۱۶۰ هـ. ق، به تصرف افغانی ها در آمد ولی این منطقه در دوران حکومت قاجاریه و با دخالت و حمایت انگلیسی ها ایران با امضای «عهدنامه پاریس» در سال ۱۲۷۳ هـ. ق، متعهد شد تا در امور داخلی افغانستان دخالتی نداشته باشد. در همین دوره بود که خراسان به دو قسمت شرقی و غربی تقسیم شد. قسمت شرقی در افغانستان تحت حمایت انگلیس و قسمت غربی در ایران باقی ماند.
این استان با مصوبه دولت در سال ۱۳۸۳ به استانی مستقل و متشکل از ۶ شهرستان، ۱۶ شهر، ۱۵ بخش، ۴۰ دهستان و ۸۶۲ روستا تبدیل شد.
 

اقوام و زبان

این بخش از کشور در گذشته، تنها راه ارتباطی شرق به غرب بود و وجود جاده ابریشم در جنوب استان، سبب ورود اقوام مختلف به آن شده است. عمده ویژگی خراسان شمالی وجود بافت متنوع قومی و مولفه های فرهنگی متفاوت آن است. به طوری که امروزه مردم در خراسان شمالی به زبان ها و لهجه های مختلفی صحبت می کنند. بنابراین می توان گفت؛ اقوام ساکن در استان خراسان شمالی را بیشتر کرمانج ها، ترک ها، ترکمن ها و فارس ها که به آنها «تات» هم گفته می شود، تشکیل می دهند. گویش محلی فارسی ساکنان بومی استان خراسان شمالی «تاتی» نامیده می‌شود. با مهاجرت مردم ترک زبان گرایلی و مردم کرمانج - شاخه ای از کردها- در زمان شاه اسماعیل و شاه عباس از غرب ایران به این سرزمین، زبانهای فارسی کرمانجی و  ترکی در آن رواج پیدا کرد.
 

موقعیت اجتماعی و اقتصادی

موقعیت جغرافیایی و شرایط اقلیمی متنوع در استان خراسان شمالی، زمینه مساعدی را جهت انجام امور کشاورزی و دامپروری برای اهالی این خطه بوجود آورده است. وجود رودخانه دایمی اترک، چشمه ها و منابع آب فراوان از دیگر عوامل موثر در رونق کشاورزی و دامپروری منطقه است.
کشاورزی از اصلی ترین فعالیت اقصادی استان به شمار می آید که به دو گونه سنتی و نیمه صنعتی رواج دارد. در بخش محصولات کشاورزی آن می توان به پنبه، گندم، جو، زیره، حبوبات، سبزیجات، گیاهان صنعتی، جالیزی و علوفه و در بخش محصولات باغی می توان به آلو ، گیلاس، آلبالو، انگور و سیب اشاره کرد .
به دلیل وجود مراتع غنی، دام داری در این ناحیه از رونق خاصی برخوردار است که به دو صورت دام داری ساکن و دام داری نیمه کوچ نشینی رواج دارد. البته در کنار دام داری پرورش زنبور عسل، کرم ابریشم و مرغ نیز صورت می گیرد.
صرف نظر از کشاورزی و دام داری در استان خراسان شمالی بخش صنایع بیشتر به صورت دستی نیز رواج دارد. صنایع دستی این منطقه را انواع قالی، جاجیم و گلیم بافی تشکیل می دهد.
فعالیت مردم این استان فقط محدود به بخش کشاورزی و دامپروری نمی شود بلکه وجود مجتمع ها و صنایع دیگر نظیر: مجتمع پتروشیمی، کارخانه سیمان وکارخانه‌های پلاستیک بجنورد، مجتمع فولاداسفراین، کارخانه آلومینیومی جاجرم، نیروگاه برق، کارخانه قند وکارخانه الیاف شیروان، کارخانه‌های متعدد پنبه پاک کنی، صنایع غذایی، کشاورزی، ساختمانی و غیره، بر زندگی مردم این سرزمین تأثیر بسزایی دارد.
 

آشخانه(خراسان شمالی)

  • جمعیت :
    18784
  • کد تلفن :
    585

آشخانه شهری است در استان خراسان شمالی.
این شهر مرکز شهرستان مانه و سملقان است و در ?45?کیلومتری غرب بجنورد قرار گرفته است. شهر آشخانه در سال 1385، تعداد 18,784 نفر جمعیت داشته است .
این شهر از منابع آب خوبی برخوردار است که از کوه‌های آلاداغ سرچشمه می‌گیرد و به همین خاطر کشاورزی و دامپروری در پیرامون آن رواج دارد. زبان گفتاری بیشتر ساکنان آشخانه ترکی و کرمانجی است.
جمعیت این شهر که در اوایل انقلاب 57 حدود 6 هزار نفر بود در سال 1384 به 20 هزار نفر رسید. سرعت مهاجرت به این شهر باعث ایجاد پدیده حاشیه‌نشینی شده‌است.
این شهر همچنین دارای دانشگاهی به نام دانشگاه آزاد اسلامی مانه و سملقان است.
بامداد دوشنبه نهم مهرماه 1386 زمین‌لرزه‌ای شهر آشخانه را لرزاند

اسفراین(خراسان شمالی)

اِسفَرایـِن شهری است در شمال غربی استان خراسان شمالی. این شهر مرکز شهرستان اسفراین است.
اسفراین بین 56 درجه و 57 دقیقه تا 58 درجه و 7 دقیقه طول شرقی و 36 درجه و 40 دقیقه تا 37 درجه و 17 دقیقه عرض شمالی واقع شده است. این شهرستان از جنوب و جنوب غربی با شهرستان سبزوار، از شرق با قوچان و سبزوار و از غرب با بجنورد و شیروان همسایه است. ارتفاع شهرستان اسفراین از سطح دریا در بلندترین نقاط قله شاه جهان 3032 متر و در پست ترین نقطه حدود هزار متر می‌باشد. اسفراین در حاشیه جنوبی کوههای آلاداغ که خود در امتداد شرقی رشته کوه البرز قرار دارد و در قسمت جنوبی به ارتفاعات جغتای می پیوندد. مرکز شهرستان اسفراین شهر اسفراین و ارتفاع آن از سطح دریا 1260 متر است. قله شاه جهان در آلاداغ بلندتر از قله‌های دیگر کوههای شانو، دلقره، برمهان، پاتو، نادری، خیبران، ارسن، کول، گاوتیغ و قره داش است. ادامه کوههای آلاداغ در قسمت غربی شهرستان اسفراین با نام سالوک معروف است. رشته کوه دیگری که به موازات رودخانه جوین قرار دارد در جهت جنوب شرقی-شمال غربی، بین شهرستان های اسفراین و سبزوار امتداد پیدا کرده است. ارتفاع این رشته کوه از سطح دریا 1353 متر است و مهم‌ترین آنها کوه تپه سیاه و هرده گچی می‌باشد.
اسفراین دارای نقاط تاریخی فراوانی می‌باشد و بیش از 25 بقعه از بزرگان و امام زادگان در این شهرستان وجود دارد. همچنین این شهر مشاهیر فراوانی را در خود پرورش داده است. ابو عوانه، ابو حامد، شیخ محمد رشیدالدین، شیخ جمال الدین احمد ذاکر گوریانی اسفراینی، احمدبن ابی طاهر اسفراینی، شیخ محمد رشیدالدین، رضی الدین علی لالای اسفراینی و ابو عباس فضل بن احد اسفراینی از جمله این بزرگان هستند.

قومیت ها:
مردم اسفراین از 4 قوم تشکیل شده اند که شامل تات ها (فارس ها)، ترک ها، کرمانجها و هزاره ها (بربری ها) می‌باشند:
1. تات ها فارسی زبانهایی هستند که پس از کشتارهای مردم اسفراین در اواخر قرن دهم و اوایل قرن یازدهم به روستاهای دوردست کوچیدند و اکنون در یک روستای نیش کیش زندگی می‌کنند و دارای لهجه خاص و آداب و رسوم قدیمی خود هستند.
2. کرمانج ها: در گذشته شاه اسماعیل، شاه عباس و نادر شاه افشار اغلب کرمانج ها را برای مرزداری و دیگر مسائل سیاسی از ترکیه و عراق به مناطق مختلف استان خراسان کوچاندند. طوایف مختلف کرمانج عبارت‌اند از شادلو، زعفرانلو، میلانلو، ایزانلو، توپکانلو، دیرانلو - گنجدان که عموماً در روستاهای شمالی و حومه اسفراین زندگی می‌کنند. 3. ترک ها از ترک های تتار و جغتایی هستند و بیشتر در بخش بام اسفراین زندگی می‌کنند. فرهنگ آنها سنگلاخ نام دارد و توسط امی علیشیر نوایی تالیف گردیده و یادگار دوران رشد آنهاست.
4. بربری ها که در زمان حکومت احمد خان ابدالی به نوار مرزی ایران کوچانده شده بودند و یا در دوره ناصرالدین شاه به ایران آمده بودند و توسط یکی از ملاکین و تجار معروف خراسان به نام رضا مهدوی رییس التجار به اسفراین آورده شده اند. بربری ها بیشتر در روستاهای قاسم آباد، کلاته بربرها، عباس آباد و چند روستای دیگر ساکن شده اند و بیشتر از طوایف چوره، پالانی، چارشانگی، خوجکه، لنگر، جاقوری و دیزنگی هستند.
شهر فعلی اسفراین از 19 محله تشکیل شده است و حدود 30000 متر مربع از خیابان های این شهر را خیابان های اصلی پوشش می‌دهند. صنایع اسفراین در دو کارخانه پنبه و کارتن سازی خلاصه می‌شود و غیر از آنها کارگاههای کوچک زیادی از جمله کارگاههای صنایع چوب، صنایع فلزی و صنایع ساختمانی وجود دارد. کارخانه کمپوت روستای کوشکی، کوره‌های آجر روستای اتیمز، کارخانه آسفالت شهرداری، کارخانه تولید ماکارونی و کارخانه بسته بندی خشکبار از دیگر صنایع اسفراین می‌باشند. در بخش های اسفراین همچون دهستان های حومه، زرق آباد، رویین، فرطان، میلانو، بام وصی آباد، انواع تولیدات کشاورزی و دامداری یافت می‌شود. سیب رویین و انگور اسفراین شهرت خاصی دارند و زمین های قابل کشت غلات، پنبه، زیره، هندوانه، خربزه، انگور و غیره به فراوانی در این شهرستان تولید می‌شود. کشت توت و پرورش کرم ابریشم، زنبورداری و دامداری از فعالیتهای دیگر روستاها و شهر اسفراین است. صنایع دستی اسفراین، پارچه بافی، قالی و قالیچه بافی، جاجیم بافی و گلیم بافی است. پارچه بافی بیشتر در روستاهای رویین، محمودی و ایرج معمول است.

آب و هوا:
آب و هوای اسفراین معتدل است و منابع تاریخی نیز بر این نکته تاکید دارند. اعراب اسفراین را بلقیس می خوانده اند که یادآور سرزمین های زیبای یمن بوده است. قسمت های جنوبی اسفراین به علت مجاورت با کویر دارای زمستان های سرد و تابستان های گرم و خشک می‌باشد. رودخانه‌های مهم اسفراین، بیداز و رویین و قره سو می‌باشند. قره سو اصلی ترین رود است که از ارتفاعات رشته کوههای آلاداغ و شاه جهان سرچشمه گرفته و شامل رودخانه‌های سنخواست، جاجرم، بیدواز، گرماب، رویین و غیره است. این رود پس از سیراب کردن جلگه جاجرم به طرف جنوب جریان یافته و به کالشور در جنوب سبزوار می پیوندد و سرانجام در کویر گم می‌شود .

پوشش گیاهی:
به غیر از درختان ارس که در بلندیهای شاه جهان، سالوک و ساری گل بطور پراکنده می رویند، اسفراین دارای 450000هکتار مرتع و جنگل می‌باشد. این جنگل ها که در ارتفاعات شمالی و شمال شرقی قرار دارند، اغلب از درختان پسته، انار، سماق، انجیر، زبان گنجشک، گلابی وحشی، ارغوان و ... تشکیل شده است. پوشش گیاهی منطقه را نیز گیاهانی چون پیاز کوهی، درمنه، خارشتر، بارهنگ، اسپند، قارچ، پونه، زرشک، بومادران، استاقدوس و غیره تشکیل می‌دهد.

حیات وحش:
به علت وجود مراتع و جنگل ها، زیستگاه حیات وحش در قسمت‌های زیادی از این شهرستان گسترده شده است. حیواناتی چون شغال، آهو، گرگ، گورکن، خرگوش، روباه، خوک، پلنگ، کفتار و بزکوهی در نقاط مرتع به ویژه در منطقه سالوک زندگی می‌کنند. منطقه حفاظت شده ساری گل در شمال شرقی اسفراین، با وسعت 28000 هکتار زیستگاه انواع وحوش و گیاهان می‌باشد.

بجنورد(خراسان شمالی)

بُجنورد مرکز استان خراسان شمالی می‌باشد. این شهر در ناحیه شمال‌شرقی ایران واقع شده‌است. جمعیت شهر بجنورد برپایه آمار سرشماری سال 1385 خورشیدی، برابر با 176,726 نفر است، که در استان خراسان بزرگ پس از مشهد سبزوار و نیشابور چهارمین شهر بزرگ و پر جمعیت به شمار می رود. پرجمعیت‌ترین شهر استان خراسان شمالی است و چهل‌و پنجمین شهر پرجمعیت جمهوری اسلامی ایران محسوب می‌شود.
نام این شهر به صورت «بجنُرد» تلفط می‌شود. به عبارت دیگر «و» به مانند کلماتی چون «لیون»، «جو» و «برو»، «ـُ» تلفظ می‌شود.

وجه تسمیه:
در فرهنگ معین نام این شهر، «بیژن‌گرد» آورده شده‌است. بیژن‌گرد به معنی «ساخته بیژ» و «آبادشده به دست بیژن» است. شهر بیژن‌گرد نیز بر اساس حکایت بیژن و منیژه، در شاهنامه فردوسی، مکانی بوده که بیژن، منیژه را از چاه نجات داده و شهری در آن مکان بنا کرده‌است. همچنین احتمال دارد نام این شهر به صورت بجنه یورد بوده باشد که به معنی سرزمین بجنه است. بجنه ها یکی از اقوام ترک می‌باشند.

تاریخچه:
نتایج بررسی و پهنه‌بندی محوطه‌های باستانی نشان داده‌است، نقاط باستانی شناسایی شده، متعلق به دوران میان‌سنگی هزاره چهارم تا هزاره اول پیش از میلاد، نقش مهمی را در شکل‌گیری زیست‌گاه‌های اولیه در حاشیه رودخانه اترک ایفا نموده‌اند. این منطقه، در دوران ماد و هخامنشی، بخشی از ساتراپی پارت قلمداد می‌شده و از دوره اشکانی، در این ناحیه 8 زیستگاه، در بخش راز و جرگلان، 3 مورد در بخش مرکزی و نیز 5 زیستگاه در شهرستان مانه و سملقان شناسایی شده‌اند. وجود بنای سنگی موسوم به اسپاخو، از آثار تاریخی دوره ساسانی نیز، نقش و اهمیت خراسان شمالی را در این دوران روشن می‌نماید. علاوه بر آن، منطقه بجنورد در صدر اسلام، در ارتباط فرهنگی ـ اجتماعی جدی با دیگر نقاط ایران قرار داشته و از آن نواحی تأثیر گرفته‌است. در آن دوران قسمت‌های عمده‌ای از منطقه آباد و مسکونی بوده‌است. مؤلف تاریخ سیستان، ناحیه امروزی بجنورد را به عنوان بخشی از سرزمین نساء معرفی نموده‌است و در سال‌های آغازین قرن دوم هجری، این منطقه جزئی از قلمرو بزرگ حکومت طاهریان به‌شمار می‌آمده‌است.
ابن‌ابو‌اصیبه نیز در ذکر مناطق بجنورد آورده‌است که: «ابن سینا، دربار علی‌ابن‌مأمون را در خوارزم ترک گفت و به طوس، شوقان، طبر و سملقان و جاجرم و بالأخره به جرجان رفت». مؤلف نامعلوم حدودالعالم، از نخستین کسانی‌است که از چرمغان نام می‌برد و مقدس نیز آن را جزئی از ناحیه نساء برشمرده‌است.
ظاهراً چرمغان، شهرکی کوچک، پررونق و آباد بوده و بجنورد کنونی در جوار آن به‌وجود آمده‌است. امروزه حدود و گستره این شهرک در حاشیه شهر بجنورد، مبین پیشینه کهن و رونق آن در قرون اولیه اسلامی است.
به استناد متون تاریخی در سده‌های پنجم تا هشتم هجری، بخش وسیعی از ناحیه بجنورد، مسکونی و آباد بوده‌است. در آغاز دوران مغول و تیموری، منطقه بجنورد نیز مورد آسیب‌ها و خسارات فراوانی واقع شد.

بناها و یادمان‌های تاریخی:
آرامگاه بابا توکل، مدفن یکی از شاعران قرن چهارم هجری‌است و در ناحیه شمال‌شرقی شهرستان بجنورد قرار گرفته‌است.

جاذبه‌های طبیعی

چشمه باباامان:
چشمه باباامان در کیلومتر 11 جاده بجنورد - مشهد، به فاصله تقریبی 300 متر از جاده، واقع شده است. آب این چشمه، جزء دسته آب‌های سولفاته کلسیک و سدیک است و مصرف آن صفراآور و ملین و تسهیل کننده اعمال گوارشی و دافع سموم است.

چشمه بش‌ قارداش:
چشمه بش قارداش (پنج برادر) در 8 کیلومتری جنوب بجنورد و در شرق جاده بجنورد به اسفراین، در فاصله تقریبی یک کیلومتری جاده واقع شده‌است. آب این چشمه، در ردیف آب‌های بیکربناته کلسیک و سولفاته کلروره سرد به همراه سیلیس و آهن می‌باشد و در درمان اختلالات دستگاه گوارش، یاری رساندن به سوخت‌وساز بدن و ارزش غذایی مؤثر است.

اماکن زیارتی و مذهبی

امامزاده سلطان سیدعباس:
این آرامگاه در جنوب شهر بجنورد واقع است. این امامزاده را برادر امام رضا(ع) می‌دانند و در محل به نام «معصوم‌زاده» معروف است. این بنا، در سال 1345 خورشیدی، به طور کامل بازسازی شده‌است.

نژادشناسی:
نژادهایی که در بجنورد زندگی می‌کنند عبارتند از:تات، ترک، کرمانج، ترکمن و فارس

پیش قلعه(خراسان شمالی)

  • جمعیت :
    1783
  • کد تلفن :
    585

پیش‌قلعه از شهرهای استان خراسان شمالی است که در بخش سملقان شهرستان مانه و سملقان قرار گرفته است و در سال 1385، تعداد 1,783 نفر جمعیت داشته است

حصارگرمخان(خراسان شمالی)

  • جمعیت :
    798
  • کد تلفن :
    585

حصار گرم‌خان شهری از توابع استان خراسان شمالی است که در بخش گرمخان شهرستان بجنورد قرار گرفته است. این شهر در سال 1385، تعداد 798 نفر جمعیت داشته است.

درق(خراسان شمالی)

درق از شهرهای استان خراسان شمالی است و در ?170?کیلومتری جنوب غربی بجنورد مرکز خراسان شمالی قرار دارد و در بخش مرکزی شهرستان جاجرم قرار گرفته است.که فاصله آن با این شهرستان 15 کیلومتر می‌باشد.بین این دو شهر یک شهر بنام شهر گرمه و یک روستا بنام روستای ایور قرار دارد و در سال 1385، تعداد 4,594 نفر جمعیت داشته است

راز(خراسان شمالی)

  • جمعیت :
    5227
  • کد تلفن :
    585

راز از شهرهای استان خراسان شمالی است که در بخش راز و جرگلان از توابع شهرستان بجنورد قرار گرفته‌است و در سال 1385، تعداد 5,227 نفر جمعیت داشته‌است .
منطقه راز در حدود 45 کیلومتری مرز ایران و ترکمنستان و به مسافت 120 کیلومتری شمال بجنورد قرار دارد. راز درزمانهای قدیم جزء سرزمین نساو ابیورد بوده‌است و وجه تسمیه راز نیز به خاطر وجود انگورهای رز بوده که در دره‌ای که در حال حاظر وجود دارد وبه گویش محلی به دره رزندر معروف می‌باشد. راز دارای آب وهوای کوهستانی می‌باشد و مردم این شهر در محیطی با درآمد کافی که از دامداری و کشاورزی و باغات موجود در ابیدر و کشکیدر و ناحیه جنوب غربی که در زبان رازی به جلگه معروف است زندگی می‌کنند به دلیل عدم وجود گاز شهری دراین منطقه مردم این منطقه جهت پخت وپز از نفت وکپسول گاز استفاده می‌کنند بیشتر شغل افراد دراین منطقه کشاورزی ودامداری می‌باشد.
گویش رازی گویش ویژه‌ای از زبان‌های ایرانی است.
این گویش از لحاظ لغوی به گویش‌های باستانی ایران می‌رسد و لغات خاصی دارد که به زمان اشکانیان منصوب می‌باشد. از لحاظ تاریخی این شهر در دوران مختلف با عوامل طبیعی دچار تغییرات زیادی شده و هر از گاهی عواملی مثل سیل و زلزله بافت شهری و روستایی آن را به هم ریخته و گاهی جمعیت آن در طول تاریخ به 50000 هزار نفر هم رسیده‌است.

سن خواست(خراسان شمالی)

  • جمعیت :
    2114
  • کد تلفن :
    585

سنخواست از شهرهای استان خراسان شمالی است که در بخش جلگه سنخواست از توابع شهرستان جاجرم قرار گرفته است.سنخواست در سال 1385، تعداد 2,114 نفر جمعیت داشته است .
سنخواست دارای قدمتی بسیار دیرینه می‌باشد و اثار زیادی از دوران قبل از اسلام از محیطهای باستانی آن کشف شده است. برای نمونه در فاصله چند کیلومتری شرق سنخواست منطقه‌ای تحت عنوان «چلو» شناخته می‌شود که اخیرا مورد توجه باستان شناسان قرار گرفته است و به زودی فصلی از کاوشهای باستان شناسی در آن آغاز خواهد شد.

شوقان(خراسان شمالی)

  • جمعیت :
    2354
  • کد تلفن :
    585

شوقان از شهرهای استان خراسان شمالی است.این شهر در بخش جلگه شوقان شهرستان جاجرم و در سال 1385، تعداد 2,354 نفر جمعیت داشته‌است.
شهر شوقان که در فاصله 64 کیلومتری شهر بجنورد مرکز استان خراسان شمالی قرار گرفته‌است به عنوان یک شهر ییلاقی در منطقه معروف است دارای آب و هوای کوهپایه‌ای و معتدلی است.عمده محصولات کشاورزی این روستا گندم و جو هستند.این شهر از نظر تولید صیفی جات مخصوصا گوجه فرنگی و خیار نیز از قطب‌های منطقه محسوب می‌شود. این شهر جاذبه‌های گردشگری فراوانی از جمله کوهستان‌های ییلاقی بسیار زیبا و خوش آب و هوا و چشمه زیبا و پر آبی که آب گل شهر را تامین می‌کند نیز دارا است. روستاهای تحت نفوذ این شهر نیز دارای ویژگی‌های گردشگری بسیار زیادی هستند. که از جمله آنها می‌توان به غار گنج کوهو اشاره کرد.
زبان گفتاری مردم شوقان کرمانجی و ترکی است

شیروان(خراسان شمالی)

شیروان مرکز شهرستان شیروان در استان خراسان شمالی است.

تاریخچه:
با توجه به تحقیق و کاوش در آثار باقی‌مانده در روستاها و آبادی‌های قدیمی , می‌توان گفت این منطقه قبل از اسلام مسکونی بوده و دارای قدمت طولانی است. مردم شیروان در سال 31 هجری ـ در زمان خلافت عثمان ـ به اسلام روی آوردند.در دوران طاهریان و سامانیان , با اینکه ذکری از نام شیروان نیامده‌است، لیکن از برخی نشانه‌ها پیداست که این شهر به صورت قصبه‌ای پابرجا بوده‌است.
سلطان محمود غزنوی در لشکرکشی خود به هندوستان , یک شبانه روز در حد فاصل ورگ ـ رزمغان توقف کرده بود , و این محل هنوز هم در میان مردم شیروان به تخت سلطان محمود معروف است. از نظر تاریخی , رونق شهر شیروان با دوره فرمانروایی خوارزمشاهیان مربوط است. این شهر در دوران حکومت قاجار یکی از مناطق مهم درگیری‌های حکام محلی بود. شهر شیروان در سال 1308 بر اثر زلزله به کلی ویران شد و پس از دوسال , بار دیگر به روشی تازه بازسازی شد. شیروان محل زندگی کرمانج ها می‌باشد و زبان گفتاری مردم آن کرمانجی است

صفی آباد(خراسان شمالی)

  • جمعیت :
    3240
  • کد تلفن :
    585

صفی‌آباد از شهرهای استان خراسان شمالی است که در بخش بام و صفی‌آباد از توابع شهرستان اسفراین قرار گرفته است و در سال 1385، تعداد 3,240 نفر جمعیت داشته است

 

فاروج(خراسان شمالی)

  • جمعیت :
    10668
  • کد تلفن :
    585

فاروج از شهرهای استان خراسان شمالی است و مرکز شهرستان فاروج این استان است. شهر فاروج در سال 1385، تعداد 10,668 نفر جمعیت داشته‌است .
سوغاتی شهر فاروج آجیل است از محصولات شهر فاروج می‌توان کشمش و بادام و گردو را نام برد. از آثار باستانی شهر فاروج می‌توان به موجی تپه و تپه کل، به قربان و محله چهل دختر و هرده که یکی از قدیمی ترین محله‌های فاروج است اشاره کرد.مردم فاروج ترک می‌باشند و زبانشان ترکی است

قاضی(خراسان شمالی)

  • جمعیت :
    2592
  • کد تلفن :
    585

قاضی یکی از شهرهای استان خراسان شمالی است. این شهر در بخش سملقان شهرستان مانه و سملقان قرار گرفته‌است و در سال 1385، تعداد 2,592 نفر جمعیت داشته‌است .
شهر قاضی مرکز بخش سملقان از توابع شهرستان مانه سملقان است این بخش در همسایگی استان گلستان و شهرستان جاجرم واقع است این شهر در دشت سملقان قرار دارد.
محصولات کشاورزی آن گندم - انگور - گوجه فرنگی - هلو و در مقادیر اندک جو - چغندر قند می‌باشد .
از نکات قابل ذکر در دشت سملقان وزش بادهای شدید از ابتدای آبان ماه تا اواسط فروردین هر سال است این مسئله موجب فرسایش بادی شده اما می‌توان با استفاده از این امکان به توسعه صنعت در منطقه پرداخت چرا که نعمت آب زیر زمینی فراوان در این دشت و رودخانه درکش و نظر به بارش 290 م.م. دشت و بارش 400 م .م . در کوهستان اطراف آن ، تامین کننده آب صنایع است .مزید بر آن گذر راه آسیایی از این منطقه در انتقال هر نوع محصولی کمک خواهد کرد.
منطقه تفریحی گردشی درکش تا هاور دارای جنگل‌های انبوه بلوط و کرکو در دامنه‌های ارتفاعات 2800 متری جلوه زیبایی آفریده‌است . آب جاری در این کوهستان دارای EC کمتر از 200 است .
در حاشیه شهر قاضی دو تپه باستانی مدفون شده وجود دارد نیاز به بررسی و کاوش علمی دارد تپه باستانی زرک تخریب شده و در حال از بین رفتن است

گرمه و جاجرم(خراسان شمالی)

  • جمعیت :
    25205
  • کد تلفن :
    585

گرمه، مرکز شهرستان گرمه در استان خراسان شمالی واقع است.
این شهر در 173 کیلومتری شهر بجنورد و 175 کیلومتری شاهرود قرار گرفته‌است.
گرمه به همراه شهر جاجرم، تا مهرماه 1387 به طور مشترک مرکز شهرستان گرمه جاجرم بود که در این تاریخ به طور مستقل مرکز شهرستان تازه تاسیس گرمه شد.

مراکز تاریخی و گردشگری گرمه:
قلعه جلال الدین گرمه
باغ مزار
نظر گاه
پارک شقایق گرمه

لوجلی(خراسان شمالی)

  • جمعیت :
    1056
  • کد تلفن :
    585

لوجلی از شهرهای استان خراسان شمالی است. این شهر در بخش سرحد شهرستان شیروان قرار گرفته است و در سال 1385، تعداد 1,783 نفر جمعیت داشته است.

 



تاريخ : شنبه ٢٤ آبان ۱۳٩۳ | ۱٠:۱۱ ‎ق.ظ | نویسنده : kourosh hasanpour | نظرات ()
 
 استان خراسان رضوی در شمال شرق ایران با مساحتی حدود ۱۴۴ هزار و ۶۸۱ کیلومتر مربع، جزو چهارمین استان بزرگ کشور محسوب می شود. این استان از شمال و شمال شرق با کشور ترکمنستان، از غرب با استان های خراسان شمالی و سمنان، از جنوب با استان های خراسان جنوبی و یزد و از شرق با کشور افغانستان همسایه است. مرکز استان خراسان رضوی شهر مقدس مشهد است و از شهرهای مهم آن می توان نیشابور، سبزوار، کاشمر، تربت جام و سرخس را نام برد.
 

موقعیت جغرافیایی 

استان خراسان رضوی از نظر موقعیت جغرافیایی به دوبخش شمالی و جنوبی تقسیم شده است که نواحی شمالی آن دارای دشت های حاصلخیز کشاورزی و دامپروری است و بخش جنوبی آن از دشت های کویری با تپه های کم ارتفاع با پوشش گیاهی فقیرتشکیل شده است. در این منطقه، چند رشته کوه وجود دارد که دو رشته کوه هزار مسجد و بینالود از دیگر کوه ها مرتفع و پر امتداد است.
آب و هوای این استان در ناحیه معتدل شمالی قرار گرفته و به طور کلی متغیر است و دمای هوا از شمال به جنوب افزایش می یابد ولی از بارش سالانه کاسته می شود. استان خراسان رضوی در مناطق مختلف دارای شرایط اقلیمی متنوعی است به طوری که  مناطق کوه پایه ای دارای آب و هوای نیمه بیابانی ملایم، نواحی جنوبی « گرم و خشک » و مناطقی چون قوچان، نواحی جنوب بینالود، ارتفاعات هزار مسجد و قسمتی از شهرستان مشهد دارای آب و هوای معتدل کوهستانی است.
 

پیشینه تاریخی

استان خراسان رضوی قسمت کوچکی از خراسان تاریخی است. سرزمینی که در گذشته بخش گسترده ای را دربر می گرفت و قلمرویی یکپارچه داشت. اما امروزه خراسان بزرگ به سه استان شمالی، رضوی و جنوبی تقسیم شده است.
باستان شناسان معتقدند، پیشینه استان خراسان به حدود ۸۰۰ هزار سال قبل می رسد یعنی به زمان پیش از ورود آریایی ها به  فلات ایران. به اعتقاد آنان ساکنین اولیه این منطقه را اقوامی از آسیایی ها تشکیل می داد. این اقوام بومی آسیایی با وجود مقاومت های فراوان در برابر «پارتیان» که شاخه ای از آریایی های مهاجر بودند نتوانستند در مقابل قدرت منسجم آنان پایداری کنند و در نهایت شکست خوردند.
بعد از مهاجرت آریایی ها به سرزمین ایران، «پارتیان» در شمال و «ساگارتی ها» در جنوب خراسان سکنی گزیدند. این سرزمین در قرن ششم پیش از میلاد تحت تصرف هخامنشیان قرار گرفت اما پس از حمله اسکندر مقدونی به ایران و سقوط امپراتوری هخامنشیان، دولت سلوکی وابسته به حکومت یونانیان در ایران زمین و خراسان بر روی کار آمد. اما طولی نکشید که قبایل پارتی با یکدیگر متحد شده و بر علیه سلوکیان قیام کردند. با انقراض سلسله ی سلوکیان در ایران و پیروزی پارتیان سلسه اشکانیان بوجود آمد. سرزمین خراسان در عصر اشکانیان و ساسانیان یکی از چهار ولایت بزرگ ایران زمین یعنی؛ «اپاختر (شمال)»، «خراسان (شرق)»، «نیمروز (جنوب)» و «خاوران (مغرب)» به شمار می رفت. در طول تاریخ استان خراسان هموار عرصه دایمی ظهور و سقوط قدرت ها و حکومت هایی چون حکومتهای ترک، تازی، تاتار، قجر، قبچان، مغول، ترکمن و افغان بوده است. پس از جنگ هرات در سال ۱۲۴۹هـ. ش، خراسان به دو قسمت تجزیه شد و قسمت غرب رودخانه هریررود جزو ایران و شرق رودخانه ضمیمیه افغانستان شد.
این سرزمین چون در شرقی ترین ناحیه ی ایران واقع شده بود و خورشید زودتر از سایر نقاط در آن طلوع می کرد «خورآسان» گفته می شد و «خور» به معنای «خورشید» و «آسان» به معنی ظاهر شدن بود. واژه رضوی در نام این استان، به قرار گرفتن مقبره امام علی بن موسی الرضا (ع) در مرکز این شهر، اشاره می کند.
 

اقوام و زبان

خراسانیبا توجه به پیشینه تاریخی خراسان می توان گفت این منطقه جزو مراکز پراهمیت و بزرگ جمعیتی ایران محسوب می شود. با نگاهی به تاریخ این سرزمین پهناور و قرار گرفتن شهرهای مهمی چون مرو، سمرقند، بخارا،  هرات، بلخ و بامیان در محل و همچنین هجوم اقوامی چون مغول ها،  تیموری ها، ازبک ها و تاتارها همواره جمعیت آن دستخوش تحولات زیادی می شده و از این رو باعث شده که این منطقه محل زندگی اقوام مختلفی از نژادها و قومیت ها البته با فرهنگ ایرانی شود. به دلیل وجود اقوام مختلف، تنوع زبان در این استان وجود دارد به طوری که در قسمت وسیعی از شمال این منطقه محل سکونت ترک ها، کردها و ترکمن ها به ترتیب با گویش  ترکی، کردی و ترکمنی است. در بخش شرق و جنوب خراسان نیز بلوچ ها  ساکن هستند. طوایف و گروه های دیگر در ترکیب جمعیتی استان خراسان وجود دارد که عبارتند از: عرب ها در جنوب خراسان، اسماعیلیان در حوالی بیرجند و نیشابور، بختیاری ها در نوخندان، درگز، هزاره ها در شمال و شرق خراسان، تاجیک ها در شرق خراسان و مشهد،  حیدری ها در تربت حیدریه .
 

موقعیت اجتماعی و اقتصادی

استان خراسان رضوی، مهمترین و اصلی ترین کانون زیستی در شرق ایران است و به عنوان مرکز ثقل فعالیت های اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی کشور در این منطقه محسوب می شود. این استان به دلیل قرار داشتن «بارگاه مقدس امام رضا (ع)» و نیر به دلیل مجاورت با کشورهای ترکمنستان و افغانستان و همچنین رواج گردشگری دینی باعث رونق فعالیت های بازرگانی و معدن فیروزه نیشابورگسترش مسائل سوق الجیشی شده است.
ازگذشته های دور، بخش بزرگ تولیدات خراسان را، فرآورده های کشاورزی و صنایع دستی به خود اختصاص داده است. از این رو بخش بزرگ کالای صادراتی استان خراسان در سطح ملی، فرآورده های کشاورزی چون: گندم، زعفران، زرشک، کشمش، پوست دام بوده، و به دلیل وجود زمین های مرغوب زارعی و آب فراوان در دشت ها و دره های حاصلخیز این استان امکان تولید فراورده های سردسیری، نیمه گرمسیری و گرمسیری مانند گردو، بادام، سیب، گلابی، پسته، خرما و مرکبات را فراهم کرده است.
در مورد هنر های دستی می توان به: فرش، فیروزه تراشیده شده، پوستین و غیره اشاره کرد. علاوه بر این ها، زایران «حرم مقدس امام رضا (ع)»، مقداری از کالای ناحیه ای خود را برای فروش به مشهد می آورند و به هنگام بازگشت، سوغات و بخشی از نیازهای مصرفی خویش را از آنجا خریداری می کنند، که این خود عامل موثر در افزایش رونق بازرگانی در خراسان، به ویژه شهر می شود.
همچنین خراسان از مهم ترین مناطق پرورش دام در ایران به شمار می آید. پرورش دام دراستان به شکل های گوناگون چون کوچ نشینی، رمه گردانی، روستایی و تلفیق دامداری و دامپروری صنعتی دیده می شود. مهم ترین دام هایی که درخراسان پرورش داده می شوند، گوسفند، بز، گاو، گاومیش و شتر است. فعالیت گاوداری به شیوه صنعتی برای تولید شیر و گوشت در خراسان از اهمیت زیادی برخوردار است.
خراسان رضوی از مهم ترین مراکز صنایع دستی ایران محسوب می شود. از صنایع دستی این استان می توان به فیروزه، پوستین دوزی و فرش بافی اشاره کرد. ذخیره های زغال سنگ، مس، روی، آهن، منگنز، خاک نسوز، منیزیت، گل سفید، سنگ های ساختمان، مانند مرمریت، تراورتن، سنگ آهن و گچ، دراستان یافت می شود. کاوش های پیرامون طبس، از وجود ذخایر بزرگ اورانیوم، رادیوم و توریم خبر می دهد. این منابع از لحاظ تأمین انرژی، از ارزش اقتصادی بالایی برخوردارند.
 
 
 

رشتخوار(خراسان رضوی)

  • جمعیت :
    5601
  • کد تلفن :
    532

رشتخوار شهری است در استان خراسان رضوی در شرق ایران. این شهر در بخش مرکزی شهرستان رشتخوار قرار دارد و مرکز این شهرستان است.
جمعیت این شهردر سال 1385، برابر با 5601 نفر بوده است

رضویه(خراسان رضوی)

  • جمعیت :
    3243
  • کد تلفن :
    512

رضویه شهری است در استان خراسان رضوی در شرق ایران. این شهر در بخش رضویه شهرستان مشهد قرار دارد.
جمعیت این شهردر سال 1385، برابر با 3243 نفر بوده است .

روداب(خراسان رضوی)

  • جمعیت :
    3740
  • کد تلفن :
    572
  • سایت شهرداری :
    www.rodab.ir

رودآب شهری است در استان خراسان رضوی در شرق ایران. این شهر در بخش رودآب شهرستان سبزوار قرار دارد.
شهر رودآب در جنوب باختری شهر سبزوار واقع شده و جاده آسفالته‌ای از سبزوار به آن می‌رسد.
جمعیت این شهر در سال 1385، برابر با 3740 نفر بوده‌است.

در قدیم:
در لغتنامه دهخدا به نقل از فرهنگ جغرافیایی ایران جلد 9 در مورد این آبادی آمده‌است: قصبه قلعه نو رودآب مرکز دهستان فروغن بخش ششتمد شهرستان سبزوار، واقع در 32 هزار گزی باختر ششتمد و 6 هزار گزی جنوب کال شور. این ده در جلگه واقع و گرمسیر است. سکنه آن 802 تن است. آب آن از قنات و محصول آن غلات، پنبه، زیره، و شغل اهالی زراعت است. راه ارابه‌رو دارد. در دهستان فروغن آبادی‌ای به‌نام فروغن وجود ندارد بل‌که نام بلوکی است که مرکز آن قصبه نورود آب است و دبستان دارد.

اقتصاد:
در منطقه پروند در حوالی رودآب کارخانه سیمانی به نام کارخانه سیمان لار قرار دارد. فاصله این کارخانه از شهر سبزوار ?70?کیلومتر است

ریوش(خراسان رضوی)

  • جمعیت :
    5090
  • کد تلفن :
    532

ریوش یکی از شهرهای شهرستان کاشمر در استان خراسان رضوی ایران است.

موقعیت جغرافیای شهر ریوش:
بخش کوه سرخ از توابع شهرستان کاشمر می باشد که از نظر جغـرافیائی در منطقه ای بسیار خوش آب و هوا با چشمه سارهای فراوان قـرار گرفته است. شهر ریوش (ری وش = مانند ری) مرکز بخش کوهسرخ در 30 کیلومتری کاشمرواقع شده است (دراستان خراسان رضوی).
این شهر در حاشیه جاده کاشمر- نیشابورقرار گرفته است. ریوش و به طور کلی کوهسرخ همانطور که از نام آن پیدا است منطقه‌ای کوهستانی ومرتفع است که همچون فلاتی نگین مانندازشش جهت با شش شهرستان مرتبط است.ازطرف شمال به نیشابور- ازجهت شمال غربی به سبزوار- ازسمت مغرب به بردسکن –ازناحیه غربی به خلیل آباد-ازسوی جنوب شرقی به کاشمروازسمت شرق وجنوب شرقی به تربت حیدریه متصل می‌شود.
ارتفاع متوسط شهرریوش ازسطح دریا 1704 متراست که درزمستان هاسرد وگاهی اوقات باسرمای بسیارزیاد وخشن ودرتابستان ها دارای آب وهوای بسیارمطبوع ودلپذیراست.بخش کوهسرخ باوسعتی معادل 2193 کیلومترمربع دارای 28 روستاوجمعیتی قریب به 50000 نفر رادرخودجای داده است .این بخش به دلیل اقتصاد سنتی ووابستگی آن به آب باران ومتعاقب خشکسالی های اخیرلطمات شدیدی به اقتصادمنطقه واردشده است که این امرباعث فلج شدن اقتصادبسیاری ازخانواده هاشده است .لذامهاجرت به شهرستان های همجواربه شکل گسترده صورت گرفته .بااین وجودوعلیرغم این لطمات کوهسرخ درتولید بادام رتبه دوم را درکشورداراست ودراستان خراسان اولین تولیدکننده بادام به شمارمی‌رود.قبل ازاین سهم عظیمی ازخشکبارخراسان دراین منطقه تولید می شد ولی متاسفانه به دلیل خشک سالی باغات زردآلووشفتالوآسیب های جدی دیده است .سیب زمینی سرخ وباغات جالیزی این منطقه زبانزد است وقالی بافی نیز که روزگاری شغل ومنبع درآمد یک سوم ازمردم منطقه بود به دلیل رکودقیمت آن درسطح کشوری ومشکلات آن درسطح کلان کشوری اکنون رونق خودراازدست داده است .البته جداازهمه این مسائل باتوجه به کشفیات کانی های معدنی ارزشمند درمنطقه می‌توان افق های روشنی رابرای منطقه متصورشد.معادن طلای کلاته تیموروچوبک چلپو- معادن سنگ ساختمانی ازنوع مرغوب درچندین نقطه که مشهورترین آن سنگ سنجدک می‌باشدکه معادن کائولن که معروف ترین آن کائولن مکی است خاک نسوز- خاک هاررنگی –سنگ آهن ومس باذخیره بسیارزیاد که معروفترین آن معدن تنورجه می‌باشد معادن آهک وگچ میکا وچندین معدن دیگرکه بعضی ازآنهادرمرحله بهره برداری هستندوتعدادزیادی ازآنهانیزمراحل اکتشاف راپشت سرگذرانده اند.
واماموقعیت شهرریوش همانطورکه دربالا اشاره شدبه تبع منطقه کوهستانی وناهمواراست به دلیل قرارگرفتن درحاشیه جاده اصلی ورودخانه اصلی منطقه شکلی نامناسب دارد هرچند این مواردبه زیبائی آن کمک کرده است ولی برای ارائه خدمات وانجام امورعمرانی مشکلات زیادی راموجب شده است

سبزوار(خراسان رضوی)

  • جمعیت :
    214582
  • سوغات :
  • کد تلفن :
    571

سبزوار یکی از شهرهای استان خراسان رضوی است که در غرب این استان، در شمال شرق ایران و در فاصله 200 کیلومتری غرب مشهد قرار گرفته‌است. این شهر سابقاً بیهق نام داشته‌است. پس از حمله مغول به ایران به دلیل دلاوری مدافعان فدایی موسوم به سربداران برای مدتی به نام سربداران نیز شناخته می‌شده‌است.

جمعیت سبزوار در سال 1385 برابر با 214,582 بوده‌است.

مشخصات و امکانات:
این شهر در گذشته در مسیر راه ابریشم قرار داشت.

این شهر در مسیر راه آهن تهران-مشهد قرار ندارد و نزدیک‌ ترین فاصله این راه‌آهن با سبزوار بیش از 30 کیلومتر است . ولی در سال‌های اخیر دومین فرودگاه سبزوار ساخته شد که در خرداد 1385 این فرودگاه دارای پروازهای بین‌المللی شد.

بعضی از کوه‌های اطراف سبزوار و قلاع و همچنین دهات نام شاهنامه‌ای دارند مثل کوه دو یا دیو، قلعه دو یا دیو، بلاش آباد بنام بلاش پادشاه اشکانی.

شهر سبزوار از تهران تقریبا 670 کیلومتر فاصله دارد.

مشاهیر سبزوار:
حاج ملا هادی سبزواری
ملاحسین واعظ سبزواری معروف به کاشفی
امیر شاهی سبزواری، مشهورترین شاعر سبزوار. - وفات 857 هـ./ 1452 م.
دکتر علی شریعتی
محمود دولت آبادی
قاسم غنی
ابوالفضل بیهقی
فریدون فرهی
دکتر سیادتی
ابن یمین
خواجه نظام‌الملک طوسی وی از دهقان زادگان بیهق (سبزوار) بود.از آنجا که دانش اندوزی اش در شهر توس(طوس) بود طوسی خوانده می‌شد.
ابوالحسن علی بن زید ابن محمد بیهقی معروف به «ابن فندق» و «فرید خراسان»
آیت الله العظمی سید عبدالاعلی سبزواری
چهره ماندگار حمید سبزواری

اسطوره‌ها و افسانه‌ها:
مردم سبزوار معتقدند جنگ ایرانیان و تورانیان در حوالی سبزوار اتفاق افتاده‌است.همین طور معتقدند گور سهراب در این شهر و در محل فعلی شهرداری سبزوار قرار داشته‌است و کلاه خود و زره مکشوفه در سال‌های گذشته به موزه آستان قدس رضوی تحویل شده و شهرداری سبزوار در حال حاضر بنای یادبودی بر آن نهاده‌ است. هر چند بسیاری داستان رستم و سهراب را اثری اساطیری می‌دانند. در تاریخ بیهقی (تاریخ مسعودی) مطالبی در این خصوص آمده‌است و در شرح مسافرت شاه طهماسب صفوی به خراسان و گذرش از شهر سبزوار به هنگام اجرای نمایش رستم و سهراب توسط کسانی که برای خیر مقدم به پیشواز شاه آمده‌اند از اینکه مردم سبزوار این گونه با شاهنامه و مضامین آن آشنایند متعجب می‌شود.

آموزش عالی:
دانشگاه علوم پزشکی سبزوار
دانشگاه تربیت معلم سبزوار
دانشگاه آزاد اسلامی سبزوار
دانشگاه پیام نور
دانشکده فنی پسرانه امام خمینی
آموزشکده فنی دخترانه بقیه الله
مرکز تربیت معلم علامه طباطبایی

سرخس(خراسان رضوی)

  • جمعیت :
    34675
  • کد تلفن :
    512

سرخس یکی از شهرهای استان خراسان رضوی در شمال شرقی ایران است.این شهر مرکز شهرستان سرخس است.

مکان جغرافیایی:
این شهر در گوشه شمال شرقی ایران، در مجاورت ترکمنستان(شوروی سابق)، تقریباً بین دو نصف النهار 30 تا 60 و 15 تا 61 درجه شرقی و بین دو مدار 36 و 36 تا 40 درجه شمالی قرار گرفته است.حد طبیعی منطقه را در جنوب، رودخانه کشف رود و حد شرقی را رود تجن (از پیوستن رودخانه هریرود و کشف رود) و حدود طبیعی غربی و جنوب غربی را آخرین امتدادهای ارتفاعات کپه داغ مشخص می‌نماید.

قبل از اسلام:
از دوره قبل از اسلام سرخس اطلاع درستی در دست نیست اما فردوسی در شاهنامه و در داستان«جنگ هفت گردان»از سرخس چنین یاد کرده‌است.
به نخجیرگاه رد افراسیاب زیکدست کوه ودگر رود آب
دگر سو سرخس وبیابان به پیش گله گشته بر دشت آهو و میش
همچنین در داستان آگاه شدن افراسیاب از طوس وسپاه او می‌گوید:
میان سرخس است و باورد طوس ز باورد برخاست آوای کوس
اگر همانطور که اظهار نظر کرده‌اند که فردوسی ماخذی از تاریخ ایران شرقی در اختیار داشته، و از آن تاریخ در اشعار خود استفاده می‌کرده‌است، معلوم می‌شود که نام سرخس از دیرترین ایام تاریخ ما-که هنوز مبهم است-وجود داشته‌است.

سرخس در دورا ن اسلامی:
چنانکه تاریخ می‌گوید یزگرد سوم آخرین پادشاه ساسانی پس از شکست از اعراب برای تجدید حیات سیاسی خود به شرق ایران آمد و بالاخره به دست آسیابانی در شهر مرو کشته شد.با توجه به استیلا و اقتدار اعراب بر خراسان و دیگر توابع، در این دوره مرو، شهری آباد بود و نیشابور نیز شهری بزرگ وآبادان،سرخس در نیمه راه این دو شهر از مزایا وسهم خوبی بهره می‌برد.جغرافی‌دانان و نویسندگان قرن سوم و چهارم به طور مستقیم و غیر مستقیم درباره سرخس چنین ذکر کرده‌اند که این شهر در آن زمان آبادانی چشمگیری داشته‌است.شاید بتوان فضل بن یحیی سرخسی وزیر با تدبیر مامون عباسی را در آبادانی سرخس، در دوره حکومت عباسیان موثر دانست.یعقوبی جغرافی‌دان قرن سوم هجری در کتاب تاریخ نیشابور صفحه 19 درباره سرخس چنین می‌گوید: سرخس سرزمینی باشکوه و شهر آن بزرگ و در بیابانی ریگزار واقع است و مردمی به هم‌آمیخته در آن سکونت دارند، عبدالله بن خازم سلمی در زمان خلافت عثمان آن را فتح کرد. صاحب حدود العالم در باره سرخس چنین می‌گوید: سرخس شهری است بر راه اندر و اندر میان بیابان نهاده و ایشان را یکی خشک رود(فصلی) است که‌اند میان بازار می‌گذرد و بوقت آبخیز اندرو آب رود وبس جای با کشت و برز است و مردمان قوی ترکیب‌اند و جنگی و خواسته ایشان شتر است.

دوران حکومت سلجوقیان:
سلطان سنجرسلجوقی ازسال 490 تا 552 هجری قمری سال‌ها در مرو پایتخت داشت.توقف وی در مرو، نه تنها در آبادانی آن جا اثر کرد بلکه در نتیجه امنیت و پیشرفت دراین زمان، در شهرهای دیگر ایران مانند سرخس که همسایه غربی مرو بود نیز محسوس بود.از آثار سلجوقیان می‌توان به دو اثر بسیار نفیس، بنام مقبره لقمان بابا و رباط شرف که در مسیر جاده ابریشم قرارداشت، نام برد.

مقبره لقمان بابا:
مقبره شیخ لقمان که از عرفای قرن چهارم هجری و معاصر ابوسعید ابوالخیر بود، بنایی است عظیم و بسیار با شکوه، این بنا از آجر ساخته شده‌است و دارای تزئینات گچی، گچ بری، و آجرکاری ممتاز می‌باشد که پس از گذشت بیش از هشتصد سال هنوز با ابهت و صلابت خود را در کنار شهر سرخس گردن فرازی می‌کند.

رباط شرف:
بنای بسیار جالب دیگری در حدود 40 کیلومتری شهر سرخس و در کنار جاده ابریشم (جاده قدیم نیشابور، سرخس، مرو) قرار دارد.این بنای زیبا، رباطی (کاروانسرای)است مشهور به رباط شرف و بی شک یکی از شاهکارهای دوران سلجوقیان به حساب می‌آید.رباط دارای دو بخش مجزا و دو حیاط مستقل می‌باشد که در هر یک از آن‌ها ایوان و طاق‌های متعددی و در هر یک مسجدی با محراب برای نمازگزاران وجود دارد.

سرخس در زمان افول حکومت سلجوقیان:
بعد از شکست و اسیر شدن سلطان سنجر سلجوقی به دست غزه‌های حوالی بلخ، بیابان‌نشین‌های ترکمن مانند مور و ملخ به خراسان ریختند و بلاد آباد آن که هر یک نمونه بارز عالم تمدن و از جهت عمارت و جمعیت، در آن زمان کم نظیر بود، پایمال سم اسبان این جماعت غارتگر شد.در این حادثه، سرخس خط مقدم این حوادث بود و از دستبرد غزان، مصون نماند و به‌ وسیله این قوم غارت شد.

سرخس در قرن هفتم و هشتم:
در قرن هفتم هجری، شهرهای خراسان در برابر سیل خروشان سپاهیان مغول از هم پاشیدند و به نیستی گرایید.تولی خان پس از تصرف مرو، از سرخس عازم نیشابور شد، که ظاهراً سرخس نیز از این تهاجم بی نصیب نمانده‌است. حمدالله مستوفی در نیمه اول قرن هشتم هجری، تقریباً 120 سال پس از حمله مغول، در باب سرخس می‌گوید:سرخس از اقلیم چهارم است.دور بارویش پنج هزار گام است و قلعه‌ای محکم از خاکریز دارد و هوایش گرمسیر است.

سرخس در دوران قاجاریه:
بعد از جنگ‌های ایران و روسیه، عباس میرزا پس از برقرار کردن امنیت نسبی در شرق ایران، مامور امنیت شمال شرق کشور شد و در سال 1248 به سوی سرخس رفت و با پا فشاری زیاد قلعه سرخس را از ایل سالور(ترکمن)گرفت، باروی آنجا را خراب کرد و اغلب مردم آنجا را کشت.

سرخس نو پا یا سرخس ناصری:
بعد از این که برج و باروی سرخس در زمان عباس میرزا به کلی خراب شد، در زمان ناصرالدین شاه و در فاصله تقریبی نیم میل در سمت چپ رودخانه تجن-در مکان تقریبی سرخس قدیم- قلعه عظیمی به شکل کثیر الاضلاع ساختند که به قلعه ناصری موسوم گشت. قلعه برای دفاع خود در برابر ترکمن‌های ناحیه مرو دارای 24 برج داشت که مجهز به وسایل استحفاظی و توپ جنگی بود. اولین اروپایی که از قلعه ناصری دیدن کرد، شخصی از کشور فرانسه به نام بلوک ویل (bloqu ville) در سال 1277 ه.ق بود.روسیه نیز بعد از اقدامات عباس میرزا و در زمان ناصرالدین شاه در سال 1301 ه.ق ،برای نفوذ خود در ترکمنستان، در محل خرابه‌های سرخس قدیم و در کنار رودخانه تجن، قلعه نظامی به نام سرخس روس بنا نهاد.اولین اروپایی که از سرخس روس دیدن کرده‌است، افسر فرانسوی جوانی به نام کنت دوشله(cont de cholet) است.

سرخس در آغاز قرن 14 هجری قمری:
وقتی سرخس چشم به قرن حاضر گشود، شهری کوچک بود، منزوی و دورافتاده که حد شرقی آن بر اساس توافق مرزی بین ایران وروسیه به رودخانه تجن محدود می‌شد.مقارن همان ایام روس‌ها زمین‌های را که در مغرب رودخانه از سال‌های پیش در اختیار گرفته بودند به ایران واگذار کردند.قسمتی از این اراضی در نوار مرزی به جنگل جهانبانی معروف است که هم اکنون در اختیار سرخس ایران می‌باشد.در سال 1346 جاده‌ای به طول 182 کیلومتر از مشهد تا سرخس کشیده شد و آسفالت آن تا سال 1350 مورد بهره‌برداری قرار گرفت که احداث این راه به منزله نقطه عطفی در تاریخ معاصر سرخس به شمار می‌آید.



 

انابد(خراسان رضوی)

  • جمعیت :
    5968
  • کد تلفن :
    532

اَنابَد شهری است در استان خراسان رضوی در شرق ایران.این شهر در بخش انابد شهرستان بردسکن قرار دارد.

جمعیت این شهردر سال 1385، برابر با 5968 نفر بوده‌است .

در این شهر امامزاده سید هاشم قراردارد که مورد توجه و احترام مردم انابد و بردسکن می‌باشد.از سال 1380 شهرداری تشکیل واولین شهردار آقای امین‌الله مقصود بود که مدت 4,5 سال خدمت نمود و پس از وی دومین شهردار آقای مهندس حامد علوی می‌باشد.

در وجه تسمیه آن چند نظر قابل توجه‌است: اول اینکه این محل ابتدا به علت داشتن باغ‌های انار زیاد و مرغوب، انارآباد نام داشته‌است و به تدریج به انارباد-اناربد وانابد تبدیل شده‌است. نظر دیگر این است که این لفظ اشاره به آبادی دور است یعنی ابتدا «آن آبادی» بوده‌است و به تدریج آن آباد و اناباد و انابد شده‌است. نظر دیگر این است که ابتدا آن رباط (‌اشاره به کاروانسرا) بوده‌است که به مرور آنارباط-آناربط و انابط و انابت شده‌است.

باجگیران(خراسان رضوی)

  • جمعیت :
    837
  • کد تلفن :
    582

باجگیران شهری است در استان خراسان رضوی در شرق ایران. این شهر در بخش باجگیران شهرستان قوچان قرار دارد.

جمعیت این شهر در سال 1385، برابر با 837 نفر بوده‌است .

شهر باجگیران در شمال غربی کوه سَمْخُل (مرتفع‌ترین قله 2260 متر) واقع است. دره‌های کوه سمخل دارای مرغزار و جنگل است و در 78 کیلومتری شمال شهر قوچان و دو کیلومتری جنوب مرز ایران و جمهوری ترکمنستان قرار دارد.

در دوره قاجار این شهر به همت حاج علی اوغازی بنیاد شد که محل زمستانی کُردهای کوم کیلانلو بود.در 10 اردیبهشت 1308 زمین لرزه‌ای شمال شرقی ایران و ترکمنستان را لرزاند که براثر آن خانه‌های باجگیران آسیب دید.

باخرز(خراسان رضوی)

  • جمعیت :
    7396
  • کد تلفن :
    529

باخزر شهری است در استان خراسان رضوی در شرق ایران. این شهر مرکز بخش باخزر شهرستان تایباد است.

جمعیت این شهردر سال 1385، برابر با 7396 نفر بوده است.

بایک(خراسان رضوی)

  • جمعیت :
    4221
  • کد تلفن :
    532

بایک شهری است در استان خراسان رضوی در شرق ایران. این شهر در بخش بایک شهرستان تربت حیدریه قرار دارد.

جمعیت این شهردر سال 1385، برابر با 4,221 نفر بوده است.

قدمت بایک به زمان حمله مغول به ایران بازمی‌گردد که تعدادی از بزرگان نشابور با حاکم جدید این شهر به مخالفت برخاسته و راهی منطقه‌ای خوش آب و هوا شدند و در آنجا سکنی گزیدند که به تدریج این منطقه تبدیل به آبادی شد و نام بایگ را بر آن نهادند.

پیشه اکثر مردم بایگ ابریشم کشی می‌باشد بطوریکه طبق آمار در سال 1380 این شهر به تنهایی 80 درصد ابریشم کل کشور را تامین می‌کند با این وجود عده‌ای از مردم بایگ از راه کشاورزی نیز امرار معاش می‌کنند. از جمله محصولات کشاورزی این منطقه می‌توان به زعفران، بادام، گندم، چغندر قند، خربزه و... اشاره کرد.

روستاهای اطراف بایگ شامل بسک، حصار، رود معجن، خورشبر، فهندر، صنوبر، سرخ آباد و فدیهه (یا پیهه) می‌باشند که در این میان روستای فدیهه دارای معادن سنگهای قیمتی از جمله طلا، روستای رود معجن دارای آبشار بسیار زیبایی در میان صخره‌ها و حصار دارای طبیعتی بسیار دل انگیز است که هر ساله گردشگران داخلی و خارجی زیادی را به خود جلب می‌کنند. درآمد اکثر مردم بایگ به شدت وابسته به ابریشم است که این کمی برای مردم این منطقه بدلیل تک شغله بودن خطرناک است.

ابریشم کشی:
ابریشم کشی نیز درشهر بایگ موفق بوده و پیله‌های تولیدی منطقه و یا خریداری شده از گیلان و مازندران به شهر بایگ آورده می‌شود و در بیش‌تر خانه‌های این روستا با استفاده از دستگاه‌های ابریشم کشی (چرخانه) تبدیل به نخ ابریشم می‌شود.این هنر تنها در شهر بایگ برای حدود 1200 خانواده روستایی اشتغال با درآمد به وجود اورده‌است. پیله‌های خریداری شده از نقاط دور در این روستا ابریشم کشی شده و به شهرهای فرش‌بافی مانند: کاشان، اصفهان، نایین، کرمان … فرستاده می‌شود.

بجستان(خراسان رضوی)

  • جمعیت :
    11960
  • کد تلفن :
    535

بَجِستان، مرکز شهرستان بجستان، در استان خراسان رضوی واقع است.جمعیت این شهر در سال 1385، برابر با 11,960 نفر بوده است .

انار بجستان معروف است.

بردسکن(خراسان رضوی)

  • جمعیت :
    23142
  • کد تلفن :
    532

بَردَسکَن از شهرهای استان خراسان رضوی می‌باشد. این شهر مرکز شهرستان بردسکن است و در سال 1385، تعداد 23,142 نفر جمعیت داشته است.

بردسکن در قدیم بر سر یکی از راههای اصلی تجاری خراسان به دیگر نقاط ایران از طریق کویر قرار داشت .گرمترین دمای آن گاهی به 45 درجه و سردترین آن به 5 درجه سانتیگراد می‌رسد.

در کتاب‌های تاریخ نخستین بار اعتمادالسلطنه در ذکر راه‌های نیشابور به دیگر نقاط، از منزل چهارم از جاده سوم (طبس) به نام برداسکن سخن می‌گوید

بزغان ( فیروزه )(خراسان رضوی)

  • جمعیت :
    5207
  • کد تلفن :
    552

فیروزه مرکز شهرستان تخت‌جلگه در استان خراسان رضوی است.جمعیت این شهر در سال 1385، برابر با 5207 نفر بوده است

بیدخت(خراسان رضوی)

  • جمعیت :
    4947
  • کد تلفن :
    533

بیدُخت شهری است در بخش مرکزی شهرستان گناباد استان خراسان رضوی ایران. جمعیت آن براساس آمار سرشماری سال 1385 برابر با 4823 نفر بوده است.

این شهر در فاصله 272 کیلومتری جنوب شهر مشهد قرار گرفته است

تایباد(خراسان رضوی)

  • جمعیت :
    47535
  • کد تلفن :
    529

تایباد مرکز شهرستان تایباد در استان خراسان رضوی است.جمعیت این شهردر سال 1385، برابر با 47,535 نفر بوده است.
این شهر در 60 کیلومتری جنوب تربت جام و 225 کیلومتری جنوب شرقی مشهد واقع شده است. ارتفاع این شهر از سطح آب های آزاد 806 متر گزارش شده است.
شهر تایباد با سابقه و قدمت طولانی خود و دارا بودن آثار و بناهای تاریخی از جمله شهرهای کهن این مرز و بوم به حساب می‌آید.این شهر در مسیر ارتباطی تربت جام، فریمان، سنگان، خواف، تربت حیدریه به مشهد متصل می‌شود.

تاریخچه و علل پیدایش شهر تایباد:
در کتب تاریخی ( حبیب السیر و نفحات جامی ) تایباد از جمله مراکز قدیمی ایران زمین می‌باشد و در حدود 700 سال پیش جمعی از اقوام مغول در این آبادی که به نام مغول آباد بوده زندگی می کردند. این قوم به علت بروز بیماری طاعون در افغانستان محل سکونت خود را ترک و به جنوب ایران رفتند و روستای آنان مدتی ویران بوده تا این که شخصی به نام تائب به فکر تجدید بنا و عمران تایباد کنونی و سهل آباد آن عصر، می افتد. لیکن این بار هم به علت ناامنی های مرزی دیر یا زود به ویرانی کشیده شده و مردم ساکن آن به اطراف متفرق می‌شوند تا این که هنگام حمله حسام السلطنه به هرات و کوچاندن ایرانیان مقیم هرات به تایباد باز این ده ویرانه اعتباری پیدا می کند و چون مرکز حکام محلی قرار می گیرد از مناطق دیگر علما و دانشمندان به آن جا می‌آیند.

روند توسعه فیزیکی و مراحل توسعه شهر:
محدوده شهرستان تایباد در سالیان گذشته شاهد پیش آمدها و حوادث تاریخی فراوان بوده است. از جمله حوادث مهم گذشته حمله قوم مغول، اسکندر، عرب ها، تاتارها، ترکمن ها به این منطقه بوده است. در گوشه و کنار این شهر و روستاهای اطراف این شهرستان ترکیبی از تیره‌های تیموری، جلالی، یوسفی، یعقوبی، یحیایی و رسولی وجود دارد.
وجود قبرستان های طایفه‌ای وسیع در گوشه و کنار شهر و اطراف، نشان از وجود جمعیت های گوناگون در گذشته دور دارد. قبرستان ها از این جهت طایفه‌ای خوانده اند که هر تیره و هر خانواده بزرگ و گسترده برای خود گورستانی دارد.
نژاد مردم شهر تایباد ایرانی است و به علت نزدیکی به شمال شرق ایران تحت تأثیر این دو منطقه قرار گرفته است. زبان مردم شهر تایباد فارسی است و به گویش بیرجندی ‌صحبت می نمایند.
مردم شهر تایباد مسلمان و اکثریت آن ها اهل تسنن و حنفی مذهب می باشند. از جمله خصوصیات اعتقادی آن ها، پایبندی به اعتقادات مذهبی و فرامین دینی می‌باشد.
وجود مدرسه علمیه در شهر و طلاب علم که کار بحث و تحقیق و تفسیر و فقه حنفی را دنبال می کنند در استحکام اعتقادات دینی و اسلامی مؤثر می‌باشد. از مساجد قدیمی شهر که قدمت تاریخی دارند در ایام و مناسبت های مذهبی جهت اجرای مراسم مذهبی استفاده می‌شود

 

 

تربت جام(خراسان رضوی)

  • جمعیت :
    86240
  • کد تلفن :
    528

تربت جام نام یکی از شهرهای استان خراسان رضوی در ایران است. این شهر مرکز شهرستان تربت جام است.تربت جامی‌ها، مردمی از تبار آریایی و زبانشان فارسی با لهجه تربتی است.

بیشتر مردم این شهر پیرو مذاهب اهل سنت و شیعه جعفری هستند. تربت جام در سال 1385، 86,240 نفر جمعیت داشته است. این شهرستان از شمال به شهرستان سرخس، از غرب به شهرستان‌های فریمان ، مشهد و تربت حیدریه، از جنوب به شهرستان تایباد و از شرق به افغانستان محدود است. مسیر مشهد - دوغارون از شهرهای مشهد و تربت‌جام می‌گذرد که یکی از مسیرهای ارتباطی مهم از ایران به افغانستان می‌باشد.اقوام مختلفی در تربت‌جام زندگی می‌کنند که ترکمن‌ها ، اعراب ، بلوچ‌ها و فارس‌ها از مهم‌ترین آنها هستند.

درباره نام تربت جام:
تربت جام از روزگار باستان تاکنون به نام‌های گوناگونی چون بوزگان، بوزیگان، بوزجان، پوچکان، زام، سام، جام، تربت شیخ جام و تربت جام خوانده شده‌است. شهری باستانی به نام بوزیگان و یا بوزگان از سده 3 پ.م تا سده 2 هـ .ق، در کنار شهر کنونی وجود داشته که ظاهراً در اثر زلزله از بین رفته‌است. شهر کنونی از حدود سده 3 هـ .ق، ایجاد و اندک اندک گسترش یافته‌است. این شهر پس از بازسازی و آبادی دوباره، «بوزجان» یا «پوچکان» نامیده شده و کرسی ناحیه جام، (به گویش شمالی قهستان زام یا سام) گردیده‌است. شهر تربت جام نیز مانند شهر تربت حیدریه به نام شیخ بزرگی که در آن به خاک سپرده شده سرشناس است. شیخ احمد جام، ملقب به ژنده پیل، از عارفان نامی سده 5 ه.ق. بود و نام کنونی شهر به مناسبت تربت یا آرامگاه وی تربت شیخ جام و تربت جام نامیده شده‌است.

تاریخچه:
تربت جام از روزگاران کهن از جایگاه ویژه‌ای برخوردار بوده‌است. اهمیت تاریخی، اجتماعی، فرهنگی و بازرگانی آن، از سده 3-4 هـ .ق، نمایان گشته، و در زمان زندگی شیخ احمد جام (44-536 هـ .ق) یعنی سده‌های 5 و 6 ه.ق، شکوفا شده‌است. تربت جام در سده‌های 7 و 8 هـ .ق، هم زمان با یورش مغول‌ها و تیمور لنگ آسیب زیادی دید. تربت جام در دوران حکومت سلسله صفویه به ویژه شاه عباس بزرگ، اهمیت نظامی یافته و در آن، امنیت و آرامش برقرار بوده‌است. اما در اواخر این دوران و در زمان شاه سلطان حسین صفوی (1105-1135 هـ .ق) ازبک‌ها و افغان‌ها به مرزهای شرقی ایران، از جمله ناحیه تربت جام، دست اندازی کردند. سرانجام سرداری از شرق ایران، به نام نادر قلی افشار برخاست و افغان‌ها را از ایران راند و خود در 1148 هـ .ق، پادشاه ایران شد. در زمان نادرشاه افشار، ایران بار دیگر توانمند شد و نه تنها مرزهای شرقی آن، از یورش ازبک‌ها، افغان‌ها و ترکمن‌ها در امان ماند، بلکه به سال 1153 هـ .ق / 1740 م، آن سوی رود جیحون یا آمودریا و قلمرو اوزبک‌ها، یعنی خوارزم و بخارا هم مطیع نادر شاه و حکومت ایران شد. با درگذشت نادر شاه در سال 1160 هـ .ق، بار دیگر نا آرامی در خراسان آغاز گشت و تا اوایل سده 13 هـ .ق، ادامه یافت. کریم خان زند، که در شیراز بر ایران حکومت می‌کرد، به احترام نادر شاه افشار، خراسان را هم چنان در دست فرزندان نادرشاه باقی گذاشت. بعدها آقا محمد خان قاجار خراسان، از جمله تربت جام را، در 1210 هـ .ق گشود. فتحعلی شاه قاجار (1212-1250 هـ .ق) حقوق متحدان نخستین خویش، یعنی ترکمن‌ها که برای دستیابی به حکومت ایران، به قاجاریه کمک کرده بودند، نادیده گرفت و در نتیجه سرکشی ترکمان‌ها آغاز شد و در دوران ناصرالدین شاه (1264 – 1313 هـ .ق) شدت یافت و یکی از شوم ترین دوران‌های تاریخی را برای مردم خراسان، از جمله ناحیه تربت جام و دیگر شهرهای خراسان شرقی، پدید آورد.
استان تاریخی جام یا زام در شرق ولایت زاوه و شمال شرقی قهستان نزدیک به رودخانه هرات قرار داشت که کرسی آن در سده چهارم شهر بوژگان بود. بوژگان شهری بزرگ و دارای صد و هشتاد دهکده بود. ایرانیان آن را بوژگان می‌گفتند و در زمانهای گذشته آن را پوچکان نیز می‌نوشتند.
درباره جام حمدالله مستوفی در سده هشتم گوید:«غریب دویست پاره از توابع آنجاست. باغستان بسیار و میوه بیشمار دارد و آب شهر و ولایت مجموع از قنوات است و از مزار اکابر تربت ژنده‌پیل احمد جام آنجاست و در آنجا عمارتی و گنبدی عالی خواجه علاء الدین محمد ساخته و دیگر مزارات متبرکه بسیار است.»
ابن بطوطه گوید:«معرفترین اولیاء آن شهر ولی زاهد شهاب الدین احمد جامی است که اولاد و احفاد وی در حول و حوش آنجا دارای ضیاع و عقار هستند. احمد جامی آنچنان شهرت داشت که در پایان سده هشتم امیر تیمور قبر وی را زیارت نمود. امروز آن شهر که هنوز آبادی و رونق خود را از کف نداده معروف است به شیخ جام»

موسیقی:
موسیقی تربت‌جام قدمت و پیشینه‌ای طولانی در فرهنگ ایران دارد.دوتار مهم‌ترین و شایع‌ترین ساز در میان مردم تربت‌جام است که آن را به مهارت تمام ‌می‌نوازند.از دوتار نوازان برجسته تربت‌جام می‌توان با غلام‌علی پورعطایی و حسین سمندری اشاره کرد.

ره‌آورد:
خربزه معروف‌ترین سوغات و ارمغان تربت‌جام است.

صنایع دستی:
صنایع دستی شهرستان تربت جام را قالی‌بافی و قالیچه‌بافی ، کرباس‌بافی، پلاس‌بافی، جوال و خورجین بافی، بافتن دستمال و چادرشب و ظروف سفالین تشکیل می‌دهد. از روزگار کهن صنعت فرش بافی در این شهرستان رواج داشته‌است و جنبه صادراتی دارد. دار قالی‌ها معمولاً در خانه‌ها برپا می‌شود و کارگاه‌های قالی بافی نیز در این شهرستان به فراوانی وجود دارند. قالی‌ها با طرح قالی مشهد در رنگ‌های لاکی، قرمز دانه و قهوه‌ای نیز به بازار عرضه می‌شود. آرامگاه شیخ جام، پل خاتون، تپه جهانگیر آباد، تپه سراب، تپه شور قلعه، تپه صدر آباد، تپه طلایی، تپه قشه توت، تپه گرماب، تپه گلارچه، تپه گنج آباد، خواجه حسام، قلعه استای، قلعه زور آباد، قلعه فیض آباد، قلعه گبری، قلعه گوش لاغر، قنقر، کاریز دیوان، گلار صارم و مسجد خواجه عزیزالله مکان‌های دیدنی و تاریخی این منطقه را تشکیل می‌دهند.

افراد مشهور:
شیخ احمد جامی - عارف و صوفی نامی
عبدالرحمن جامی - عارف و شاعر قرن نهم
شاهزاده قاسم انوار - عارف
ابوالوفای بوزجانی - ریاضی‌دان و منجم
ابوذر بوزجانی

آثار تاریخی و تفریحی:
مجموعه مزار و موزه شیخ احمد جام همراه با معماری بسیار زیبا و دیدنی که در درون شهر قرار گرفته است از مهم ترین بناهای دیدنی شهر است. همچنین از آرامگاه شاهزاده قاسم انوار در محمودآباد یکی از روستاهای نزدیک تربت جام نیز می‌توان نام برد. علاوه بر این در اطراف تربت جام روستاهای با مناظر طبیعی و خوش آب و هوا وجود دارند که از جمله آنها می‌توان از رونج، ابدال آباد و بزد نام برد

تربت حیدریه(خراسان رضوی)

  • جمعیت :
    121300
  • کد تلفن :
    531

تربت حیدریه یکی از شهر های استان خراسان رضوی و مرکز شهرستان تربت حیدریه است.
تربت حیدریه در 140 کیلومتری جنوب مشهد و 1005 کیلومتری تهران است. شهر تربت حیدریه 53 کیلومتر مربع وسعت دارد و ارتفاع آن 1333 متر از سطح دریا می‌باشد. جمعیت این شهر طبق سرشماری سال 1385 مرکز آمار ایران برابر با 119,360 نفر بوده‌است.
منطقه تربت حیدریه بزرگترین تولیدکننده زعفران در جهان محسوب می‌شود. بایگ، یکی از شهرهای تربت‌حیدریه مرکز ابریشم ایران نام گرفته و بالغ بر 80? ابریشم کشور در این محل تولید می‌شود. خربزه ،پسته و بادام نیز از دیگر محصولات کشاورزی این منطقه‌است.

تاریخچه:
تربت حیدریه در قدیم با نام زاوه شهرت داشته‌است و به مناسبت مقبره قطب‌الدین حیدر که از معاصرین عطار و از صوفیان قرن ششم هجری بوده بدین نام خوانده شده‌است. بنای زاوه را به زوطهماسب نسبت می‌دهند. تربت حیدریه پس از دوره صفوی به صورت شهر در آمد. در واقع شهر در حدود دویست سال پیش یعنی دوره حاکمیت اسحاق‌خان قرایی از خوانین و رجال سیاسی عصر قاجاریه رونق گرفت. اسحاق خان به مرمت و آبادانی شهر پرداخته و آن چنان تحولی در شهر بوجود آورد که این شهر تا مدتها به تربت اسحاق‌خان معروف بوده‌است. در دو انقلاب معاصر ایران یعنی انقلاب مشروطه در سال 1285 شمسی و انقلاب اسلامی 1357 شمسی تربت از شهرهای پیشتاز در این فرآیندها بوده‌است.

آثار باستانی:
رباط شریف آباد در کیلومتر 35 جاده مشهد-نیشابور و در دره شریف‌آباد
مقبره منسوب به ابوسعید ابی‌الخیر از عرفای قرن پنجم در مهنه
رباط بی‌بی در حاشیه روستای ظهیرآباد
مسجد جامع رشتخوار در حومه شهر رشتخوار و از دوره سلجوقی
مقبره شیخ مغولی حسن میرزا و شاه سنجان در سنگان، 25 کیلومتری تربت حیدریه
خرابه‌های جیزد در اکبرآباد رشتخوار مربوط به از صدر اسلام تا دوره تیموری
بنای مزار فردی به نام نظام‌الملک و مدفن شیخ ابوالوفای الخلوی کدکنی در کدکن
مزار بی‌بی حسنیه در داخل شهر تربت‌حیدریه
بقعه احمدرضا معروف به مزار بوری‌آباد
بقعه شاهزاده سلطان سلیمان از دوره صفوی
چهل تاقی بازه‌هور:بازه‌هور (بزدغور) محلی بین مشهد و تربت‌حیدریه در نزدیکی رباط‌ سفید است. بنای بازه‌هور از سنگ و گچ است و این چهارتاقی جزو آتشکده‌های دوره ساسانی به‌شمار می‌آید. ویرانه‌های دو قلعه تاریخی دیگر به نام قلعه‌دختر و قلعه‌پسر بر فراز کوهستان و بر دو سمت آتشکده هنوز موجود است.
مزار قطب‌الدین حیدر:این مزار مدفن قطب‌الدین حیدر عارف قرن ششم هجری (618-513 هجری قمری) و سرسلسله فرقه حیدریه‌ است، این بنا در داخل شهر تربت حیدریه واقع شده و از آثار دوره صفویان می‌باشد.
آرامگاه شیخ ابوالقاسم:این آرامگاه در سه کیلومتری جنوب شرقی تربت حیدریه و در امتداد جاده جنوب خراسان، بر بالای تپه‌ای بنا شده‌است. شیخ ابوالقاسم گرگانی از مشهورترین عرفای خراسان (فوت به سال 450 هجری قمری) و پنجمین قطب سلسله صوفیه معروفیه‌است.
مزار شاه سنجان:این مزار در کیلومتر 25 جاده تربت حیدریه به خواف و در شرق دهکده سنگان رشتخوار قرار گرفته‌است. مدفن یکی از مشایخ سلسله چشتیه و از خواص مریدان خواجه مودودچشتی (م.527) است که در سال 597 یا 93 یا 99 در سنجان وفات یافته و در همانجا مدفون گشته‌است.
حمام حاجی رئیس

شخصیت‌ها:
ابوسعید ابی‌الخیر
شفیعی کدکنی
قطب‌الدین حیدر

زعفران:
تربت حیدریه با تولید بیش از 50 تن زعفران خشک اولین منطقه از لحاظ تولید زعفران در دنیا است. ایران در مجموع با تولید 150-170 تن زعفران بزرگترین کشور تولید کننده زعفران در جهان محسوب می‌شود و استان خراسان رضوی بیشترین مقدار زعفران تولیدی کشور را دارا می‌باشد به نحوی که در سال 1386 بیش از 41هزار هکتار از اراضی این استان زیر کشت این محصول قرار گرفت. این شهرستان به تنهایی بیش از 90 درصد زعفران دنیا را تولید مینماید.

روستاها:
روستای رودمعجن در48 کیلومتری غرب تربت حیدریه :رودمعجن نام رودی است که از سلسله جبال چهل‌تن در 54 کیلومتری غرب شهرستان تربت حیدریه سرچشمه می‌گیرد. از این رود آبشاری به ارتفاع 28 متر پدید آمده‌است که از جاذبه‌های گردشگری این روستا محسوب می‌شود.
روستای سیوکی در 25 کیلومتری جنوب شرقی شهرستان تربت حیدریه
روستای زرمهر در 32 کیلو متری تربت حیدریه

جغتای(خراسان رضوی)

جغتای مرکز شهرستان جغتای در استان خراسان رضوی است.جمعیت این شهردر سال 1385، برابر با 6833 نفر بوده است.

جنگل(خراسان رضوی)

  • جمعیت :
    6282
  • کد تلفن :
    532

جنگل شهری است در استان خراسان رضوی در شرق ایران. این شهر در بخش جنگل شهرستان رشتخوار قرار دارد. جمعیت این شهردر سال 1385، برابر با 6282 نفر بوده است

چاپشلو(خراسان رضوی)

  • جمعیت :
    2457
  • کد تلفن :
    582

چاپـِشلو شهری است در استان خراسان رضوی در شرق ایران. این شهر در بخش چاپشلو شهرستان درگز قرار دارد.
جمعیت این شهردر سال 1385، برابر با 2457 نفر بوده است .

پیشینه:
کردهای غرب ایران در قالب ایل بزرگ افشار در دوران صفویان (916 ه.ق) برای جلوگیری از حملات ازبکان به مناطق مرزی خراسان منتقل شدند و این مهاجران در منطقه روستاهایی به نام ایل‌های خود بر پا کردند از جمله چاپشلو و قراقوپونلو در درگز و ایده‌لو در کلات.
لغتنامه دهخدا به نقل از فرهنگ جغرافیائی ایران (جلد 9) درباره چاپشلو چنین می‌نویسد: "قصبه مرکز بخش چاپشلو. شهرستان درگز واقع در 10 هزار گزی جنوب باختری درگز. جلگه ، هوا معتدل با 1754 تن سکنه . محصولات عمده آنجا غلات ، میوجات ، بنشن ، پنبه ، شغل اهالی ، زراعت ، مالداری ، کسب ، صنایع دستی زنان ، قالیچه و گلیم و جاجیم بافی ، و راه آن ماشین رو است آب مشروبی اهالی از چشمه و قنات تامین می‌شود."
بر پایه برخی ادعاها، آب منطقه چاپشلو دارای طعمی شور است.
کتابخانه عمومی چاپشلو در سال 1358 تاسیس شده که دارای هفت هزار و پانصد جلد کتاب می‌باشد.

چکنه(خراسان رضوی)

  • جمعیت :
    1708
  • کد تلفن :
    552

چکنه شهری است در استان خراسان رضوی در شرق ایران. این شهر در بخش سرولایت شهرستان نیشابور قرار دارد.
جمعیت این شهردر سال 1385، برابر با 1,708 نفر بوده‌است

چناران(خراسان رضوی)

  • جمعیت :
    42004
  • کد تلفن :
    582

چناران از شهرهای استان خراسان رضوی در فاصله 50 کیلومتری شمال غربی مشهد واقع شده‌است. آب و هوای آن در تابستان گرم و در زمستان سرد می‌باشد. تنوع گونه‌های قومی ساکن در این شهرستان شامل کرد، فارس، ترک، خاوری می‌باشد. از محصولات عمده کشاورزی این شهرستان سیب، گندم، چغندر و ذرت را می‌توان نام برد. چناران به شکل جدید در دهه 1330 پس از ساخته شدن کارخانه قند چناران و بر گرد آن شکل گرفت. پیش از آن، ناحیه چناران بیشتر به نام رادکان شناخته می‌شد. رادکان که یکی از قریه‌های توس قدیم بوده امروزه بخشی از شهرستان چناران است.

از روستاهای چناران می‌توان گلمکان ,اخلمد و قلقوچان را نام برد که با توجه به فاصله نسبتاً نزدیک تا مشهد به عنوان ییلاقات مشهد شناخته می‌شود.

میل رادکان، بازمانده از دوره سامانیان از جمله بناهای تاریخی آن است. از لحاظ سیستم شبکه آب شرب شهری دارای ده هزار انشعاب آب خانگی می‌باشد .

جمعیت:
براساس سرشماری سال 1385جمعیت آن 41,735نفر (10,179خانوار) بوده است.

خرو(خراسان رضوی)

  • جمعیت :
    11932
  • سوغات :
  • کد تلفن :
    552

خَرْوْ شهری است در استان خراسان رضوی در شرق ایران. این شهر در بخش زبرخان شهرستان نیشابور قرار دارد.
جمعیت این شهردر سال 1385، برابر با 16,932 نفر بوده‌است

خلیل آباد(خراسان رضوی)

  • جمعیت :
    8424
  • کد تلفن :
    532

خلیل‌آباد یکی از شهرهای استان خراسان رضوی است.
جمعیت:
براساس سرشماری سال 1385جمعیت آن 8,409 نفر (2,324خانوار) بوده است.این شهر یکی از قطب های اصلی تولید انگور و کشمش با کیفیت جهت استفاده در داخل کشور و صادرات می باشد از مناطقی که دارای بهترین انگور ها در سطح خلیل آباد هستند می نوان نصر آباد ، کندر ، مزده ، محمد آباد ، دهنو و ... می توان نام برد

خواف(خراسان رضوی)

  • جمعیت :
    21856
  • کد تلفن :
    532

خواف شهری است در استان خراسان رضوی. این شهر مرکز شهرستان خواف است

داورزن(خراسان رضوی)

  • جمعیت :
    2541
  • کد تلفن :
    572

داورزن شهری است در استان خراسان رضوی در شرق ایران. این شهر در بخش داورزن شهرستان سبزوار قرار دارد.

جمعیت این شهردر سال 1385، برابر با 2541 نفر بوده است.

درگز(خراسان رضوی)

  • جمعیت :
    35443
  • کد تلفن :
    582

درگز یکی از شهرهای استان خراسان رضوی در شمال شرقی ایران است. نام پیشین این شهر محمدآباد بود. به استشهاد مستندات تاریخی، درگز قبل از ورود اسلام به ایران مرکز حکومت اشکانیان بوده‌است و پیش از آن هخامنشیان نیز بر آن سیطره داشته‌اند.
در حدود سال 243 قبل از میلاد وقتی که دارا پادشاه ایران در جنگ با اسکندر در اربل شکست خورد ، اسکندر به تعقیب او پرداخت و وی به ناحیه پارت یا خراسان کنونی پناهنده شد و در منطقه فعلی درگز به قتل رسید.
تیرداد پادشاه اشکانی وقتی به حکومت رسید در محل کشته شدن دارا با یادبود وی شهری به نام دارا بنا نهاد که بعدها درگز نامیده شد.
دارا در لغتنامه فرس قدیم به معنی پادشاه به کار رفته و از همین رو درگز را داراگرد نامیده‌اند. پس از سالها ، در حدود دویست سال قبل مطابق قرارداد آخان در 1272 هـ.ش مصادف با 1887 میلادی حاشیه حاصلخیز تجن تا نزدیکی عشق آباد ترکمنستان از این ناحیه جدا و ضمیمه ترکمنستان گردیده‌است.
بعدها در زمان آقا محمد خان قاجار این شهر دره گز یا محمد آباد نامیده شد که به تدریج به سبب کثرت استعمال دره گز به درگز تبدیل شد.
درگز که تا تهران 1150 و تا مشهد 255 کیلومتر فاصله دارد از شمال به مرز ایران و ترکمنستان از مشرق و جنوب شرقی به مشهد از جنوب به چناران و از مغرب به قوچان محدود و مختصات آن 37 درجه و 36 دقیقه عرض شمالی و 59 درجه و 6 دقیقه طول شرقی است. از اماکن دیدنی این شهر می‌توان به آب گرم الله‌اکبر و پارک ملی تندوره اشاره کرد.

تاریخچه:
شهر درگز ، شهری با سابقه درخشان تاریخی ، شهری که قبلاً به نام ابیورد معروف بوده و در تاریخ فکر و تمدن اسلامی به تعدادی از اندیشمندان و بزرگان برخورد می‌کنیم که عنوان ابیوردی را با خود داشته‌اند . شهری که خاوران نام داشته و از مناطق باستانی پارتهای قدیم در خراسان بوده ،در 3 کیلومتری همین شهر آثار و بقایایی موجود است که به پنج هزار سال قبل از میلاد می‌رسد ، یعنی سابقه شهرنشینی و مدنی درشهر درگز به حدو د هفت هزار سال پیش می‌رسد ، یعنی درگز وارث یک تمدن هفت هزار ساله می‌باشد .

جغرافیا:
شهرستان درگز از جمله شهرستانهای شمال استان خراسان است که بین29,58 تا37,59طول جغرافیایی و 43,37تا 55,36عرض جغرافیایی واقع شده‌است .
از شمال به جمهوری ترکمنستان و از شرق به شهرستان مشهد ، از جنوب به شهرستانهای چناران و قوچان و از مغرب به شهرستان قوچان محدود است .
وسعت آن 4194 کیلومتر مربع معادل 4/1 درصد مساحت کل استان است . درگز در فاصله 123 کیلومتری شهر قوچان و 258 کیلومتری شهر مشهد قرار گرفته‌است . ارتفاع آن از سطح دریا 480 متر می‌باشد .
این شهرستان با جمهوری ترکمنستان حدود 25/155 کیلومتر مرز مشترک دارد . شهرستان درگز عمدتاً کوهستانی می‌باشد و فقط دشت درگز در میان رشته کوههای هزار مسجد پست و هموار است . دو رودخانه دائمی به نامهای درونگرو حاتم قلعه ( زنگلانلو ) با آبی هر کدام حدود 800 لیتر در ثانیه و دو رودخانه فصلی به نامهای کال شور صداقت و گرنی در آن جریان دارند .
در کتابها و منابع و اسناد تاریخی از درگز با نامهای داراگرد – نیسایا ( نساء ) آپاوارتاکی ابیورد و نساباورد و نسادرون و ابیورد و خاوران یاد شده‌است .
درگز از سال 1329 در تقسیمات کشوری شهرستان شده‌است .
شهرستان درگز دارای چهار بخش ( مرکزی ، چاپشلو ، نوخندان و لطف آباد ) شش دهستان ( تکاب ، قره باشلو ، میانکوه ، دیباج ، درونگر و شهرستانه ) 4 شهر می‌باشد .

اطلاعات جمعیتی:
کل جمعیت شهرستان درگز80311 نفر می‌باشد . که از این تعداد جمعیت43745 نفر شهری و 36566نفر روستایی می‌باشند که 55 درصد راجمعیت شهری و 45 در صد را جمعیت روستایی تشکیل می‌دهند.
میزان موالید خام این شهرستان 18,4 درصد و میزان مرگ خام آن 6,8 درصد است که میزان رشد طبیعی جمعیت این شهرستان 1,1 درصد است .
میزان تراکم نسبی یا نفر در کیلومترمربع شهرستان 19,15 می‌باشد. از کل جمعیت شهرستان 1,6 درصد را جمعیت زیر یک سال و 7,5 درصد را جمعیت بالای 65 سال،تشکیل می‌دهند.

جغرافیای تاریخی و پیشینه شهرستان درگز:
شهر و ناحیه درگز از دوران پیش از اسلام تاکنون داراگرد ، نسیایا ، آپاوارتاکن ، باورد ، ابیورد ، اتک ،نسایا ، نسا ، درون ، خاوران و دریجز نامیده ‌شده‌است .
ناحیه درگز در گذشته یکی از نقاط مهم باستانی پارت و خراسان بود که به موجب قرارداد ننگین آخال 1261 هـ .ش / 1882 م ، از تجن تا نزدیکی عشق آباد ، از ایران جدا شده و جزء ترکمنستان گردید .
درباره نامگذاری این شهرستان ، تا کنون داوری‌های گوناگونی داده شده‌است . شماری گفته‌اند چون در این ناحیه بیشه و درخت گز زیادی وجود داشته ، به « دره گز » سرشناس شده‌است ، که این نامگذاری درست نیست .
داوری درست تر ، از سده 3 پ .م ، یعنی زمان اشکانیان است . پس از آن که اشکانیان علیه سلوکیان برخاستند ، اشک اول ( ارشاک ) در ضمن نبرد کشته شد ، ولی برادرش تیرداد به پیروزی رسید و شهری به نام داراگرد ، در پارتیای اصلی بنیاد گذارد . آپاوارتاکن ، که بعضی آن را پارتیای اصلی و شماری پارتیای ویژه نوشته‌اند، به ناحیه شمال پارت گفته می‌شود.
پیرنیا بر پایه نوشته‌های تاریخ و جغرافی نگاران پیشین ، پارت اصلی را کوهستان و دشت کردان در خراسان و اتک و به بیان دیگر بین بیابان مشهد و کویر خوارزم دانسته‌است .
بنابراین نواحی درگز ، بجنورد ، اسفراین ، قوچان ، شیروان و کلات در قلمرو پارت اصلی قرار داشته‌است . ایزیدورخاراکسی که در سده 3 پ .م می‌زیست ، محل شهر دارا را در شمال پارت تعیین کرده و به آن « آپاوارتانن » گفته‌اند . ژوستن ( سده 2 پ .م ) محل این شهر را در دامنه کوه زاپاتنن و پلین ، دانشمند رومی ( سده 1 پ . م ) در دامنه کوه آپاوارتن دانسته‌اند . ژوستن ،آپاروارتن ، کوه ابیورد که در گذشته باورت / بااورت و سپس باورد می‌گفتند ، دانسته‌است .
دایرة المعارف اسلامی ، ابیورد را سرزمین نیاکان اشکانی و محل شهر دارا را در آن جا تعیین کرده‌است . بنابراین بایستی شهر « دارا » در دامنه کوههای درگز قرار داشته باشد .
از آن جا که به گفته پلوتارک و تائیدهارولد لمب ، نویسنده کتاب قدم به قدم با اسکندر ، دارا ، آخرین پادشاه هخامنشی در این ناحیه کشته شده‌است ، اشکانیان نام پایتخت نخستین خود را « داراگرد » نهاده‌اند .« گرد » در روزگار کهن ، به معنای شهر بوده ، واژگان سیاوش گرد ، پیروزگرد ، بروگرد ( بروجرد ) ، بیژن گرد ، خسروگرد و… بیانگر نام سازنده و شهر است و داراگرد یعنی شهر دارا نیز روی همین معنا پدید آمده‌است .
در روزگار ساسانیان تغییرات زیادی در حد و حدود شهرهای این منطقه صورت می‌گیرد و ابیورد که شامل منطقه وسیعی بوده و تا دامنه کوههای درگز گسترده بوده‌است ، مرکزیت پیدا می‌کند .
حاکم ابیورد را « بهمنه » می‌نامیدند که به صلح تسلیم مسلمانان شد .پس از تسلط اعراب این سرزمین یکی از پایگاههای مهم مسلمانان قرار گرفت .
بعضی از محققان این چنین اظهار نظر کرده‌اند که در قلعه داراگرد که در زمان ساسانیان مرکز روحانیون زرتشتی و دارای ضرابخانه بوده‌است ، در اواخر قرن اول هجری قمری سکه ضرب شده‌است .
حدود منطقه ابیورد در این زمان از سرخس تا نسا گسترده بوده‌است . این سرزمین که در انتهای دشت قراقوم بر سر راه قبایل مختلف مهاجم دشتهای داخلی آسیا در ابتدای اولین خطه جلگه‌های حاصلخیز خراسان قرار گرفته است ، بنابر موقعیت طبیعی و نظامی از دیر باز محل کشمکشها و زد و خوردهای اقوام مختلف بوده‌است .
با سقوط سامانیان دفاع ولایات شمالی ایران در برابر حملات چادر نشین‌ها به سستی گرائید و هجوم صحرا نشینان آسیای مرکزی به خراسان فزونی گرفت . به روزگار سلطان محمود غزنوی ترکمانان ( غزان ) به منطقه نسا و ابیورد و درگز هجوم آوردند و در این شهرها سکنی گزیدند و ترکی شدن این نواحی آغاز گردید .
محققان محلی دوران سلجوقیان و اوایل خوارزمشاهیان را دوره شکوفایی خاوران ( ابیورد را از قرن 4 به بعد خاوران می‌گفتند )نامیده‌اند ، شیخ محمد شهرستانی ، انوری ابیوردی ، اسعد مهنه یی و … از این سرزمین برخاستند .
به همت اینان خاوران یکی از مراکز علمی شد .
به روزگار چنگیز ، پسرش « تولی » ابیورد را تصرف کرد و به نهب و تاراج اهالی پرداخت و آن شهر زیبا را که در آن عالمی از عمارات موج می‌زد با خاک یکسان نمود و اکثر مردم را از دم تیغ گذراند .
البته ابیورد در نهضتهای شیعه که در اواخر دوران بنی امیه در سراسر خراسان صورت گرفته بود سهمی بزرگ داشته‌است و نیز در قیامهای علیه حکام عباسی در قرن سوم هجری شرکت جستند .
در زمان خلافت هارون 185 ق . شخصی به نام ابوالخسیب بر ضد عباسیان و عامل آنان در خراسان قیام کرد و بر ابیورد تسلط پیدا کرد .
این شهر با این همه عظمت و بزرگی پس از هجوم مغولان و بعد از او تیمور ، رونق خود را از دست داد و از اواخر قرن هشتم که شهرها و آبادیهای این منطقه مورد تجاوز و اشغال ازبکان قرار گرفت دوران قدرت آن شروع گردید .
در اوایل عصر افشاری ساختن مسجد بزرگی در مولود آباد ( زادگاه نادر ) و برخی ساختمانها در شهر نشانی از گسترش و رونق درگز می‌باشد ، ولی ویرانی‌هایی که ناشی از تهاجمات اقوام همسایه بود ، همراه با عدم توجه حکومت مرکزی وخصوصاً جدایی قسمت آباد و تاریخی آن ( با 9 هزار خانوار جمعیت و 24 شهرک و روستا ) که نام ابیورد را نیز با خود دارد ، توانائی‌های این شهر را به فراموشی سپرد . اکنون اندک آثار به جا مانده در شهر درگز مربوط به حاشیه باز یکی از دامنه کوههای هزار مسجد ( درگز فعلی ) می‌باشد . در حالیکه آثار تاریخی بی نظیری از دوره اشکانیان و دوران اسلامی در آن سوی مرزها قرارگرفته‌است .

بناهای تاریخی

بندیان درگز:
یکی از آثار تاریخی شهرستان درگز می‌باشد که در سال 1369 به دنبال خاکبرداری وتسطیح زمینهای زراعی شناخته شد ومقدمات کاوش منطقه از سال 1373 آغاز شد.این اثر تاریخی از بناهای دوره ساسانی محسوب می‌شود که در 2کیلومتری شمال غرب شهرستان در کنار رودخانه درونگر واقع شده‌است وبه سبب آب بندی که در این ناحیه قرارداشته به بندیان معروف است .در نخستین فصل کاوش تالاری به ابعاد 8×10 متر خاکبرداری شد .که به احتمال زیاد دارای سقفی چوبی ومسطح بوده وبرفراز ستونها قرار داشته‌است .جالبترین قسمت تالار تصاویری است که به صورت گچبری دورتا دور این تالار نقش شده است وکتیبه‌هایی به خط پهلوی نیز کشف گردیده‌است .این نقش‌ها وتصویرها موضوعات متعددی را بازگو می‌کنند از جمله شکار ، جنگ ، صحنه‌های مذهبی وتفویض قدرت که در همه آنها روح اعتقادی وایرانی متجلی است. آتشدان گچی زیبایی در مقابل تالار به آتشکده قرار دارد.

تپه خاخیان:
که در حدود 7کیلومتری غرب شهر درگز در کنار جاده درگز – نوخندان قرار گرفته سفالهایی مربوط به هزاره اول قبل از میلاد در آن واقع است .این تپه دارای 8متر ارتفاع و53 متر طول و37متر عرض می‌باشد.

تپه صاحبجان:
که در قسمت شمال غربی شهر درگز واقع است وساختمان تپه از بناهای قبل از اشکانی می‌باشد که در دوره ساسانی متروک شده‌است . خشت‌هایی که در آن بکار رفته 45×45 سانتی متر می‌باشد و13 سانتی متر قطر دارند . این تپه از سمت شمال با بقعه سید( قدمگاه)همجوار است . تپه دارای 15متر ارتفاع و51 متر طول طول و37 متر عرض دارد.

تپه غازان بیک:
که در روستایی به همین نام در کنار جاده به فاصله نیم کیلومتری راه شمسی خان به درگز قراردارد که حدود 700 متر از سطح دریا ارتفاع دارد . قبرستان شمسی خان متعلق به اقوامی است که در تپه غازان سکونت داشتند ومربوط به دوره پارتی وساسانی است .دخمه‌های موجود در غازان بیک احتمال اینکه قوم ماد در این منطقه نیز بوده تقویت می‌کند زیرا مادها دخمه نشین بوده‌اند.

نوروز تپه:
در جنوب شهر درگز در بخش چاپشلو در کنار آبادی ینگه قلعه قرارگرفته این تپه که در کناره جنوبی جاده آسفالته درگز به چاپشلو قرار دارد متعلق به قرون 3و4 هجری قمری می‌باشد.

تپه یوخار قلعه:
این تپه در 12 کیلومتری غرب شهر درگز قرارگرفته که تا اواخر دوره ساسانی وحتی در دوره اسلامی آباد ومسکونی بوده‌است.این تپه متعلق به هزاره پنجم قبل از میلاد بوده‌است. سفال‌های منقوش ما قبل تاریخی آن از هزاره پنجم قبل از میلاد شروع شده وتا اواخر دوره ساسانی واسلامی از تپه استفاده می‌شده‌است. تپه یوخار قلعه دارای قسمت‌های مختلفی است که در جبهه‌های غربی آن بیشتر آثار سکونتهای ما قبل تاریخ ودر شرق آن دوره‌های تاریخی ودر بالای آن آثار دوره اسلامی مشاهده می‌شود .این تپه‌ها در حاشیه ابادی قره قوینلو واقع شده‌است.

یارم تپه:
این تپه شامل آثار اولین سکونت اقوام دوره ما قبل تاریخ وروزگار باستان در دشت است وظاهرا این اقوام از هزاره پنجم قبل از میلاد در این محل ساکن شده ومدارج ترقی را تا اواخر دوره ساسانی در این جلگه پیموده‌اند . یارم تپه به علت سکونت‌های مداوم شکل مرتب ومنظمی را ندارد.تمدن یارم تپه را می‌توان معرف تمدن شمال شرقی ایران که تاکنون مطالعه گسترده‌ای درمورد آن نشده‌است. برخی از نقوش برروی سفال‌ها منحصر به فرد بوده ودارای خصوصیات ومشخصات محلی می‌باشد این تپه تاریخی در حدود 500 متری غرب بندیان ودر مجاورت رود درونگر قراردارد.

امامزاده محمد دیباج:
از امامزاده‌های این شهرستان امامزاده محمد دیباج که در آبادی شیلگان از توابع بخش لطف آباد درگز ودر کنار مرز ایران وترکمنستان مقبره‌ای به نام امامزاده محمد وجود دارد . محمد فرزند امام جعفر صادق ملقب به ابوجعفر که در سال 144 ه ق در مدینه چشم به جهان گشود . تبار مادرش خدیجه به امام حسین (ع) می‌رسد وچون کسی بود که بنا به درخواست وتایید مردم حجاز به حکومت نشست .اورا امیرالمومنین نامیدند .وبه سبب زیبایی اندام وچهره به او لقب دیباج دادند .محمد درجرجان درگذشت ومامون برای او نماز خواند این واقعه در سال 203 ه.ق اتفاق افتاد.

قدمگاه:
در قسمت شمال غربی شهر درگز مقابل تپه باستانی صاحبجان بقعه ووآرامگاه سید ابراهیم فرزند سیدمحمد که از سادات وصالحان قرارگرفته . در بازدیدی که از محل انجام شده تنها سنگ قبری سیمانی ملاحظه گردیده که برروی آن نوشته شده بود «آرامگاه سید ابراهیم ولد سید محمد» وهمچنین تصویر یک شانه برروی سنگ حک گردیده بود .بنا به اعتقادات اهالی منطقه اتاقی گنبدی شکل به مساحت تقریبی 8×6متر مربع وبر کنار جاده درگز به ارتیان قرارگرفته که امروز متصل به شهر درگز گردیده‌است.

زیارتگاه سید قاضی سلطان:
در شمال غربی شهر درگز در دو کیلومتری غرب آبادی ارتیان نزدیک آبادی خاخیان بقعه‌ای دیده می‌شود که در وضع فعلی سرتاسر بنا را تالاری تشکیل می‌دهد که پشت تالار دو اتاق قرار گرفته‌است . اتاق اول پیش بقعه واتاق دوم خود مزار می‌باشد. در غرب وپشت بقعه ساختمان‌هایی است که به نظر می‌رسد روزی اباد بوده‌اند سنگ قبر این مزار به نام میر قاضی سلطان است.

بقعه علامه شهرستانی:
در بخش نوخندان یعنی حدود 17 کیلومتری شمال غربی شهر درگز وبه فاصله یک کیلو متری غرب ابادی حضرت سلطان بقعه علامه شهرستانی صاحب کتاب الملل والنحل وجود دارد .بنای این ساختمان که 58 متر طول و37 متر عرض دارد ومتعلق به دوره تیموری می‌باشد.

امامزاده سید یوسف:
حدود 10 کیلومتری جنوب غربی درگز در حاشیه شمال غربی آبادی سادات زیارتگاهی وجود دارد که به امامزاده سید یوسف مشهور است . این زیارتگاه مورد اقبال اهالی قرارگرفته وسید یوسف را از صالحان واولیای خدا می‌دانند که در اکثر موارد حاجاتشان را برآورده می‌کند . بنای این ساختمان متعلق به قرن 13و14 هجری می‌باشد.

زیارتگاه علی بلاغ:
در آبادی جان عزیز وسط کوه علی بلاغ چشمه‌ای جاری است که به آن چشمه علی بلاغ می‌گویند . از جاده قوچان به درگز ابتدای منطقه درونگر یعنی 80 کیلومتری غرب درگز جاده فرعی شوسه‌ای به سمت زیارتگاه علی بلاغ جاری می‌شود .

آرامگاه صید علی خان درگزی:
صید علی خان درگزی از شعرای معروف متاخر واستاد ادیب نیشابوری وملک الشعرای بهار می‌باشد که از بنیان گزاران مکتب ادبی واجتماعی وسیاسی معروف واصحاب سراچه بود . آرامگاه رو به ویرانی شاعر واستاد گرانمایه که به سبک ابنیه دوره قاجار ساخته شده در گورستان قدیمی شهر می‌باشد.

غار قزلق:
از نمونه غارهای این منطقه غاز قزلق یا غار دیو است که در 22 کیلومتری جنوب شرقی درگز بعد از روستای قزلق در نیمه راه ارتفاعات شازی وکانی گاز قرار دارد واز محل‌های اعتقادی و دیدنی درگز است که دارای 3 درب ورودی در کف دره ونیمه‌های بلند می‌باشد . طول غار حدود یکصد کیلومتر دارای دو دالان می‌باشد. نوع غار از غارهای آهکی است که احتمالا در دوران عصر حجر مورد استفاده انسانی بوده‌است.

غار شادمینه(شادمهنه):
واقع در 16 کیلومتری غرب درگز در 300 متری علامه شهرستانی که بقایای دژ نظامی مربوط به قرن پنجم ودوره سلجوقی می‌باشد.

موزه حیات وحش:
این موزه درچهل کیلو متری جنوب غربی شهرستان درگز درپارک ملی تندوره(چهلمیر)قراردارد

درود(خراسان رضوی)

  • جمعیت :
    5171
  • کد تلفن :
    552

دَررود شهری است در 20 کیلومتری نیشابور همجوار قدمگاه که در مسیر جاده مشهد-نیشابور واقع شده‌است. دررود در دامنه جنوبی رشته‌کوه‌های بینالود قرار گرفته‌است که این رشته کوه حائل این شهر با جاغرق مشهد می‌باشد.
در روزهای تعطیل دررود پذیرای مسافران و خانواده‌هایی از شهرهای همجوار (مشهد و نیشابور) است که برای گذران وقت در دامن طبیعت به این منطقه خوش آب و هوا پناه آورده‌اند.
آب و هوای دررود تابع آب و هوای عمومی منطقه بینالود می‌باشد. تابستان‌ها متعادل و زمستان‌ها سرد و خشک می‌باشد. میزان بارش باران و برف به مقدار قابل توجهی بیشتر از مشهد ولی تا حدودی کمتر از جاغرق می‌باشد. به غیر از منطقه‌ای که رود درود از آن می‌گذرد و نیز مناطق زیر کشت پوشش گیاهی درود عموماً بیابانی می‌باشد.
محصولات عمده این شهر-روستا (بیشتر مصرف داخلی) عبارت‌اند از: سیب و انگور، آلو سیاه و گردو و بادام، آلبالو و گیلاس، گندم و جو، زرشک و ریواس و غیره.
مناطق مختلف درود عبارت‌اند از: شهر (شامل بالاده و میان‌ده و پایین‌ده)، مهمانسرا، نرم پا (محل عبور رودخانه دررود)، استمن، سماقزار، حوض شیطان، قدرت‌آباد، جعفرآباد و غیره.
شغل بیشتر مردم درود قالی بافی و کشاورزی و دامداری است.
کوه سماقزار دررود پوشیده از درختچه‌های سماق است که بصورت طبیعی روییده‌اند. این کوه همیشه سرسبز می‌باشد.
در سال‌های اخیر یک سایت پرواز پاراگلایدر در شهر دررود احداث گردیده که شامل جاده اختصاصی دسترسی به محلهای تیک آف است که به سایتهای 350 متر ،950 متر و 1050 دسترسی دارد که در نوع خود یک سایت مسابقاتی محسوب شده و کم نظیر است.
در سال1378 اولین مسابقات پاراگلایدر قهرمانی ایران در این سایت برگزار شد همچنین در پاییز 1387 اولین فستیوال پرواز پاراگلایدر در درود برگزار شد(به احتمام باشگاه پاراگلایدر آیریان

دولت آباد(خراسان رضوی)

  • جمعیت :
    9064
  • کد تلفن :
    532

شهر دولت آباد مرکز شهرستان زاوه در استان خراسان رضوی است.جمعیت این شهردر سال 1385، برابر با 9064 نفر بوده است .
ازآثار تاریخی این شهرستان می‌توان به مسجد جامع نجف خان، آب انبار نجف خان، حمام نجف خان اشاره کرد .
اماکن زیارتی شهرستان امامزاده سلطان حسین و بی بی شهربانو واقع در چخماق است.

رباط سنگ(خراسان رضوی)

  • جمعیت :
    1500
  • کد تلفن :
    532

رباط سنگ شهری است در استان خراسان رضوی در شرق ایران. این شهر در بخش جلگه رخ شهرستان تربت حیدریه قرار دارد.
جمعیت این شهر در سال 1385، برابر با 1500 نفر بوده است.

 

سفید سنگ(خراسان رضوی)

  • جمعیت :
    4974
  • کد تلفن :
    512

سفیدسنگ شهری است در استان خراسان رضوی در شرق ایران. این شهر در بخش قلندر آباد شهرستان فریمان قرار دارد. جمعیت این شهردر سال 1385، برابر با 4974 نفر بوده است

سلامی(خراسان رضوی)

  • جمعیت :
    6166
  • کد تلفن :
    532

بخش سلامی یکی از بخش‌های شهرستان خواف در استان خراسان رضوی ایران است .بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت بخش سلامی شهرستان خواف در سال 1385 برابر با 29841 نفر بوده است

سلطان آباد(خراسان رضوی)

  • جمعیت :
    4987
  • کد تلفن :
    572

سلطان‌آباد شهری است در استان خراسان رضوی در شرق ایران. این شهر در بخش خوشاب شهرستان سبزوار قرار دارد.جمعیت این شهردر سال 1385، برابر با 4987 نفر بوده است .

شغل اصلی ساکنین این شهر کشاورزی می‌باشد. محصولات اصلی این شهرگندم، جو و چغندر قند می‌باشد.

در گذشته به دلیل عبور مسیر ارتباطی تهران به مشهد از این شهر و همچنین قرار گرفتن آن بر سه راهی سبزوار، نیشابور و قوچان دارای اهمیت زیادی بوده است

سنگان(خراسان رضوی)

  • جمعیت :
    8958
  • کد تلفن :
    532

سَنگان یکی از شهرهای استان خراسان رضوی ایران است.

سنگان یکی از شهرهای خراسان رضوی با تقریبا 18 هزار جمعیت است و دارای بزرگترین معدن سنگ اهن خاورمیانه می‌باشد. آثار باستانی زیادی دارد از جمله می‌توان به مسجد ابوبکر صدیق(مسجد گنبد) مسجد جامع قدیم سنگان و آسیاب‌بادی‌های آن اشاره کرد. سنگان دارای چهار قلعه می‌باشد که دو تای آن تخریب شده‌است

شاندیز(خراسان رضوی)

  • جمعیت :
    6570
  • کد تلفن :
    512

شاندیز شهری در استان خراسان رضوی در شمال شرق ایران است.جمعیت این شهر در سال 1385 برابر با 6,570 نفر بوده‌است.این شهر در 37 کیلومتری شمال غربی مشهد قرار دارد. شاندیز طبق مصوبه دولت و هیات وزیران در سال 1384 به عنوان اولویت اول و تنها منطقه نمونه بین‌المللی گردشگری ایران شناخته شده‌است

ششتمد(خراسان رضوی)

  • جمعیت :
    3253
  • کد تلفن :
    572

شِشْتَمَد شهری است در استان خراسان رضوی در شرق ایران. این شهر در بخش ششتمد شهرستان سبزوار قرار دارد.
جمعیت این شهردر سال 1385، برابر با 3253 نفر بوده است

صالح آباد(خراسان رضوی)

  • جمعیت :
    8963
  • کد تلفن :
    529

صالح‌آباد شهری است در استان خراسان رضوی در شرق ایران. این شهر در بخش صالح آباد شهرستان تربت جام قرار دارد.
جمعیت این شهردر سال 1385، برابر با 8963 نفر بوده است

طرقبه(خراسان رضوی)

  • جمعیت :
    13200
  • کد تلفن :
    512

شهر طرقبه که اکنون یکی از شهرهای استان خراسان رضوی به شمار می‌آید، از جمله آبادی‌های بزرگ طوس قدیم بوده که در میان دره‌های سرسبز رشته‌کوه بینالود واقع گردیده است. این شهر دارای مراکز متعدد توریستی و گردشگری است و در کنار شاندیز از مراکز مهم توریستی استان خراسان به شمار می‌رود.

ریشه نام طرقبه:
ریشه نام طرقبه، از «ترغبذ» می‌باشد که از دو بخش «تُرُق» و «بَذ» تشکیل شده و به معنی آبادی بزرگ است. پسوند «بد» و «بذ» و «پت» در پارسی باستان برای غیر انسان به معنی بزرگ بوده است. طرقبه در اصل ترغبذ بوده و ترغبذ و ترغوذ در طول سالیان متمادی تطور لفظی پیدا کرده‌اند به ترغبذ و ترعبه و طرقبه.
بعضی افراد به دلیل نداشتن ریشه و تاریخچه طرقبه، آن را به معنی راه‌های بهتر بیان کرده‌اند و گفته‌اند: «طُرُق» جمع مکثر طریق و «به» به معنی بهتر است و در نتیجه طرقبه به معنی راه‌های بهتر می‌باشد و این موضوع به سفر ناصرالدین شاه قاجار به این دیار برمی‌گردد. راه نیشابور به طوس از دشت و کوه بوده است و به خصوص در فصل بهار و تابستان، راه کوه اتتخاب می‌شده است. به دستور ناصرالدین شاه این راه مرمت شده و چند رباط برای مسافران بنا گردید

عشق آباد(خراسان رضوی)

  • جمعیت :
    1336
  • کد تلفن :
    552

عشق آباد شهری است در استان خراسان رضوی در شرق ایران. این شهر در بخش مرکزی شهرستان نیشابور قرار دارد.
جمعیت این شهردر سال 1385، برابر با 1,336 نفر بوده است.
شهر عشق آباد در بخش میان جلگه در فاصله 15 کلیومتری شهر ستان نیشابور به سمت کاشمر واقع شده است که در وسط این شهر آرامگاه امامزاده سیدحمزه بن موسی بن جعفر یکی از برادارن امام رضا (ع) می باشد که به همت شهرداری و هئیت امناء این امامزاده از سال 1384 بازسازی شده و در این مکان پارک تفریحی توسط شهرداری بنا گردیده که همه روزه خلیل عظیمی از دوستداران ائمه اطهار در این مکان گرد هم می آیند .

فرهادگرد(خراسان رضوی)

  • جمعیت :
    6620
  • کد تلفن :
    512

فرهادگِرد شهری است در استان خراسان رضوی در شرق ایران. این شهر در بخش مرکزی شهرستان فریمان قرار دارد.
جمعیت این شهردر سال 1385، برابر با 6620 نفر بوده است

فریمان(خراسان رضوی)

شهرستان فریمان از شهرستان‌های استان خراسان رضوی می‌باشد. مرکز این شهرستان شهر فریمان است. قلندرآباد، سفیدسنگ و فرهادگرد دیگر شهرهای آن هستند. در سال 1385، این شهرستان تعداد 87,266 نفر جمعیت داشته‌است.
فریمان در 75 کیلومتری جنوب شرقی مشهد واقع شده‌است. این شهرستان با 3325 کیلومتر مربع وسعت از شمال و شمال غربی به مشهد، از شرق به تربت جام و از جنوب به تربت حیدریه محدود می‌شود. ارتفاع آن از سطح دریا 1405 متر است و دارای دو بخش مرکزی و قلندرآباد و دهستان‌های فریمان،سنگ بست، بالابند و قلندرآباد است. دو رشته کوه در اطراف فریمان قرار دارد که بلندترین آنها کوه کیلاق با 2942 متر ارتفاع است و کوه بی بی غیب با ارتفاع 2881 متر، قطار النگ با ارتفاع 2605 متر و کوه دال(عقاب سیاه) با ارتفاع 2219 متر در زمره بلندترین قلل این شهرستان به شمار می‌آیند. در این منطقه رودخانه‌های فریمان، سنگ بست، قلندرآباد، کلاته منار و براشک جریان دارند و پوشش گیاهی آن شامل درختان ارس، پسته و گونه‌های گون، درمنه، قیاق گل بنفشه و ... است. در مجموعه حیات وحش شهرستان فریمان حیواناتی همچون قوچ، آهو، کل، خرگوش و پرندگانی نظیر کبک و تیهو زندگی می‌کنند که این خود از آب و هوای مساعد این منطقه حکایت دارد.آب وهوای فریمان درفصل بهارو تابستان بسیارخنک ودل انگیزو درپاییز وزمستان بسیارسرداست.این وضعیت آب وهوایی تا حدودزیادی تحت تأثیرمنطقه سیبری قراردارد.

پیشینه تاریخی:
شهر فریمان یکی از قدیمی ترین زیستگاههای خراسان بوده و مصداق آن تپه‌ها و محوطه‌های تاریخی است که از هزاره چهارم قبل از میلاد مسیح تا اواخر دوره اسلامی در این شهرستان وجود دارد. فریمان در گذشته همواره از وقایع تاریخی نیشابور متأثر بوده به زعمی که این منطقه اسفنج یا اشبند نامیده شده‌است که از مضافات نیشابور کهن بوده‌است. مرکز آن فرهاد گرد یا ده فرهاد بود که اکنون در 15 کیلومتری غرب شهر فریمان قرار دارد. همچنین کاروانسرای فریمان در راه یکی از انشعابات جاده ابریشم که سنگ بست را به هرات اتصال می‌داد قرار داشت. سنگ بست به سبب موقعیت ممتازش برکنار جاده ابریشم و قرار گرفتن در تقاطع راههای پنجگانه: مرو، هرات، قهستان، نیشابور و توس بسیار مورد توجه و با اهمیت بود. نکته جالب توجه درموردمیدان مرکزی شهر این است که مشابه این میدان دردنیا کمترمشاهده می‌شودواین خودیک ویژگی ممتازوانحصاری تلقی می‌گردد.
این اهمیت چنان زیاد بود که ارسلان جاذب سپه دار توس در دوره غزنوی در این مکان کاروانسرای بزرگی ساخت و آخرالامر در جوار همان عمارت به خاک سپرده شد. در حال حاضر آثار تاریخی سیاحتی فراوانی در این شهرستان به جای مانده‌است.

بنای تاریخی مذهبی عشق آباد:
بنای عشق آباد در 10 کیلومتری غرب فریمان و در روستای عشق آباد واقع است و مرقد سید نظام الدین از نوادگان امام سجاد(ع) در آنجا قرار دارد. این مزار مربوط به دوره تیموری است ولی شالوده اصلی بنا به دوره ایلخانی و حتی سلجوقیان مربوط می‌شود.
این بنا دارای ایوان نسبتاً بزرگی است که به سمت شرق ساخته شده و تزئینات رسمی بندی و گچی زیبایی سقف ایوان را مزین کرده‌است. در سمت چپ ایوان این بنا با استفاده از آجر کلمه محمد (ص) به صورت مشبک و در قسمت راست آن کلمه علی(ع) نقش بسته‌است.

رباط سنگ بست:
این رباط به فاصله کمی از مقبره ارسلان جاذب میلی منسوب به ایاز قرار دارد که در متون تاریخی از وی به عنوان مقرب دربار سلطان محمود غزنوی یاد شده‌است. بنای آجری میل ایاز بر روی صفحه‌ای چهار ضلعی ساخته شده‌است و در ساختار داخلی آن 101 پله تعبیه شده‌است. نمای بیرونی میل ایاز با آجر کاری مضاعف پوشش یافته‌است. بخش فوقانی میل با کتیبه آجری به خط کوفی آراسته شده‌است. این بنا را حمدالله مستوفی به امیر علی شیر نوایی نسبت داده که بر روی ویرانه‌های بنایی از ارسلان جاذب والی توس و در دوره غزنوی ساخته شده‌است. رباط سنگ بست با نقشه مستطیل دارای برجهای دیده بانی و نگهبانی است. نیم برجهایی برای تقویت دیوارهای اصلی و مرتفع آن وجود دارد. سر در ورودی این بنا شباهتی بسیار با کاروانسرای مهیار در اصفهان دارد. فضای داخلی رباط در حیاط مرکزی مشتمل بر حجره‌ها و اتاقهای ویژه اقامت کاروانیان و اصطبل است.

رباط تاریخی فریمان :
بنای اصلی این کاروانسرا مربوط به دوره صفویه‌است. این کاروانسرا از جمله کاروانسراهایی با پلان مربع است که دارای قوسها، درگاهی ایوان ورودی و سایر ویژگیها است. احتمالاً این بنا در دوره‌های بعدی هم مورد مرمت و بازپیرایی قرار گرفته‌است. قسمت‌های داخلی این بنا شامل حجره‌ها ، اصطبل ، هشتی ورودی و حیاط مرکزی است و نمای بیرونی آن دارای چهار برج است. این رباط در محدوده شهر فریمان قرار دارد.

مزار بی آبه:
این مزار در فاصله 27 کیلومتری جنوب فریمان و در روستایی به همین نام واقع شده‌است. طرح کلی این بنا چلیپایی است به طوری که در میانه آن یک فضای مربع شکل به ابعاد690 096x سانتیمتر قرار گرفته و در هر چهار طرف آن ایوانی ایجاد شده‌است. این بنا فاقد کتیبه‌است ولی احتمال ساخت چنین مزاری در سده‌های نهم تا یازدهم هجری به واسطه روی کارآمدن صفویان و گسترش مذهب تشیع بیشتر است.

ایوان رزمگاه :
این بنا در فاصله 52 کیلومتری فریمان و در روستایی به نام رزمگاه واقع شده‌است و براساس مستندات تاریخی محل مبارزه رستم و اسفندیار است. این بنا که اکنون تنها ایوان آن به جای مانده شامل یک بنای مربع (گنبد خانه) و ایوان متصل به ضلع قبله آن بوده‌است. در مجموع طرح معماری و تزئینات و قاب بندی‌های گچی باقی مانده در زیر ایوان بنا، قابل مقایسه با سنت معماری خراسان در سده‌های هشتم تا یازده هجری است.

مقبره ارسلان جاذب و میل ایاز:
این مقبره مربوط به ارسلان جاذب والی و سپهسالارتوس و یکی از دو سردار سلطان محمود غزنوی است که در مدخل جنوبی دشت توس در محل سنگ بست رباطی بنا نهاد و گور خود را نیز در میان آن رباط ساخت .سال 419 ه.ق یا 420 ه.ق وفات یافت و در همان مکان به خاک سپرده شد. این بنا از بناهای ارزشمند قرون اولیه اسلام در خراسان است که به صورت چهار اطاقی تبدیل به هشت ضلعی شده و سپس گنبد آجری زیبایی از نوع یک پوش بر فراز آن قرار گرفته‌است. فضای داخلی آن با رنگهای مختلف و نقوش هندسی، کتیبه کوفی و گچبری زینت یافته‌است و گوشواره‌ای مشبک پا کار گنبد، و آجر چینی خفته و راسته بنا، خط کوفی معقلی زیر گنبد و تکرار کلمه محمود در آن از ویژگی‌های این بنا است.

برج دیده بانی بند فریمان :
این برج در فاصله اندکی از بند فریمان و در ضلع شمال شرقی سد فریمان بر روی تپه‌ای نه چندان مرتفع قرار گرفته‌است. این برج به صورت مدور ساخته شده و فانوس‌های دریایی را در ذهن تداعی می‌کند و مربوط به دوره پهلوی اول است و سبک معماری بسیار زیبایی دارد. در بالای برج و در قسمت نگهبانی 4 پنجره در چهار جهت اصلی تعبیه شده‌است که دیده بانی تا دوردستها را میسر می‌ساخته‌است.

منزل و موزه شهید مطهری:
در میان بناهای تاریخی فرهنگی شهرستان فریمان مکان زندگی پربار استاد مطهری از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است. در گذشته این خانه باغی با وسعت حدود 3700 متر مربع را به خود اختصاص می‌داد که از مجموع زیر بنای قدیمی آن تنها حدود 120 متر شامل دو اتاق، هال و پذیرایی و فضای بهارخواب (تراس) برجای مانده‌است. موزه شهید مطهری پس از تکمیل کارهای مرمتی به مناسبت بزرگداشت هفته میراث فرهنگی و روز جهانی موزه در 28 اردیبهشت ماه 1382 گشایش یافت. هم اکنون در این موزه بیش از یکصد جلد از آثار استاد، لوازم شخصی، یادداشتها و تصاویر وی در معرض دید قرار دارد.

بافت قدیم فریمان (چهاردالان) :
بافت قدیم فریمان شامل بناهای متعددی است و جزو نخستین سازه‌های بتنی در ایران به شمار می‌رود. در حال حاضر اکثر این بناها در تملک ادارات شهرستان فریمان است و شامل، ساختمان شهرداری، بنیاد شهید، فرماندهی انتظامی و اداره مالیات و امور دارائی در مرکز بصورت قرینه و ساختمانهای بانک ملی، قند و شکر، اداره کشاورزی، دبیرستان بهشتی چهاردالان، آبخوری نوبخت، دادگستری و ورودی‌های فریمان می‌شود .

باغ ملی فریمان :
این باغ بزرگ‌ترین باغ ملی استان است و عوارض معماری بکار رفته در فضای ورودی شامل ستونهای پیوسته در ورودی غربی و سبک دیوارهای آن ، آنرا در زمره منحصر بفردترین باغهای ملی کشور در آورده‌است. این باغ در هسته مرکزی شهر قرار گرفته و محلی دلنشین برای استراحت مسافران و گردشگران به شمار می‌آید. عمارتی در وسط این باغ قرار گرفته که هم‌زمان با باغ ملی ساخته شده ولی در سالهای گذشته تغییراتی در نمای آن صورت گرفته‌است.

بندتاریخی فریمان:
یکی از جاذبه‌های گردشگری و آثار تاریخی سیاحتی خراسان بندفریمان است که فریمان را به قطب گردشگری شرق خراسان مبدل ساخته‌است. سد (بند)در 10 کیلومتری غرب شهر فریمان واقع است و بنای اولیه آن به عصر مغول و به روایتی به دوران صفوی برمی گردد. این سد یک بار در زمان عین الدوله مرمت و اخیراً هم ارتفاع آن افزایش یافته‌است. این سددستخوش حوادث طبیعی زیادی بوده‌است گویا سطح اولیه بستر آن آجرفرش بوده که براثر رسوب و گل ولای زیادی پوشیده‌است ارتفاع کنونی این سد 20 متر است و دارای پشت بندهای آجری بسیاری مستحکمی است.

آبگرم شاهان گرماب:
آبگرم شاهان گرماب در بخش قلندر آباد شهرستان فریمان و در دهستان سفیدسنگ واقع شده‌است. فاصله این آبگرم تا شهرستان فریمان حدود 57 کیلومتر است و آب آن زلال، بی بو و بیرنگ با حدود 48 درجه حرارت و فاقد گوگرد و آمونیاک وشوره‌است. اثر درمانی این آب بر روی امراض پوستی مربوط به گوگرد نیست بلکه مربوط به سیلیکات آن است و چون از نظر کمی، املاح زیادی ندارد نوشیدن آن بی ضرر بوده و برای معالجه سنگهای مجاری ادرار و بیماری اگزما فوق العاده مفید است. برابر مستندات، این بنا دارای کتیبه‌ای بوده که ساخت آن را به سال 1087 ه .ق به دستور شاه سلیمان صفوی ذکر کرده‌است.

تفرجگاه طبیعی زرکک :
این تفرجگاه در فاصله 17 کیلومتری جنوب غربی فریمان در حدواسط جلگه رخ و مرکز شهرستان بین دو رشته کوه زیبای قطارالنگ و یخ آبی واقع شده‌است. این منطقه دارای چشمه‌های جوشان و طبیعتی سرسبز است که هر ساله تعداد زیادی از مسافران و گردشگران از این منطقه بازدید می‌کنند.

آداب و رسوم:
در فریمان نژادهای مختلفی اعم از فارس، ترک، عرب و بلوچ در کنار هم زندگی می‌کنند. شغل اکثر مردمان این دیار کشاورزی و دامداری است که از رواج خوبی برخوردار است. از آیین‌ها و آداب مردم فریمان می‌توان از چهارشنبه سوری و مراسم سمنو پزی آن یاد کرد. فریمانی‌ها در روز چهارشنبه سوری سمنویی به نام حلوای سرخ یا حلوای بی بی به نیت حضرت فاطمه(س) می‌پزند. این رسم به وضوح با آیین‌های کهن آب و آتش درآمیخته‌است. از بازی‌های متداول میان کودکان این ناحیه می‌توان از کوطاربازی و لنگه بازی و از ورزش‌های سنتی به کشتی پهلوانی یا کشتی باچوخه اشاره کرد.

مشاغل و هنرهای سنتی:
در فریمان نیز مانند دیگر شهرستان‌های خراسان رضوی هنوز می‌توان بعضی از مشاغل و هنرهای سنتی را درکوچه و بازار مشاهده کرد. مهم‌ترین هنر سنتی فریمانیان بافت قالیچه‌است که در بافت این قالیچه‌ها از شهرت به سزایی برخوردارند. حلاجی، آهنگری، مسگری و خراطی از دیگر مشاغل این شهر به شمار می‌آیند.

سوغات :
از سوغات شهرستان فریمان می‌توان از قالیچه‌هایی نفیس که در اغلب مناطق روستایی و بعضی نقاط شهری بافته می‌شوند یاد کرد. همچنین فریمان از دیرباز به عنوان یکی از مهم‌ترین مراکز تولید قندکله شناخته می‌شده که امروزه نیز قند فریمان به سبب کیفیت عالی اش از شهرتی بسزا برخوردار است

فیض آباد(خراسان رضوی)

  • جمعیت :
    15151
  • کد تلفن :
    532

فیض‌آباد از شهرهای استان خراسان رضوی می‌باشد. این شهر مرکز شهرستان مه‌ولات است و در سال 1385، تعداد 15,151 نفر جمعیت داشته است

قاسم آباد(خراسان رضوی)

  • جمعیت :
    4163
  • کد تلفن :
    532

قاسم‌آباد شهری است در استان خراسان رضوی در شرق ایران. این شهر در بخش جلگه زوزن شهرستان خواف قرار دارد.شهر قاسم آباد در 60 کیلومتری خواف قرار دارد.این شهرستان از شمال به شهرستان خواف، از غرب به شهرستان گناباد، از جنوب به شهرستان قاینات متصل است.
مذهب تمام مردم این شهر اهل تشیع هست و ساکنین شهر بیشتر زنگنه هستند.
جمعیت این شهر در سال 1385، برابر با 4163 نفر بوده است این شهر به شهر علم و فرهنگ معروف میباشد و دارای مردمانی مهمان نواز میباشد .این شهر در منطقه از لحاظ فرهنگی سرآمد می باشد.

قدمگاه(خراسان رضوی)

  • جمعیت :
    3151
  • کد تلفن :
    552

قدمگاه شهری است در استان خراسان رضوی در شرق ایران. این شهر در بخش زبرخان شهرستان نیشابور قرار دارد.جمعیت این شهر در سال 1385، برابر با 3151 نفر بوده‌است.

باغ قدمگاه:
این باغ در دامنه جنوبی کوهستان «بینالود» در میان کاسه‌ای که از پیوستن دو تپه به وجود آمده و رو به دشت نیشابور قرار گرفته‌است. باغ، از سمت جنوب توسط خیابانی شمالی – جنوبی به جاده نیشابور – مشهد اتصال می‌یابد. از نیشابور حدود 24 کیلومتر و از مشهد حدود 100 کیلومتر فاصله دارد. این مکان، به عنوان جایگاهی مقدس از سابقه طولانی برخوردار است و منشا آن به دوران پیش از اسلام بازمی گردد. گرچه عملکرد آغازین این مکان هنوز مشخص نشده‌است. این باغ را زمانی منسوب به شاهپور کسری سپس حضرت علی و سپس امام رضا دانسته‌اند. وجه تسمیه قدمگاه، با توجه به سنگی سیاه است که جای دو پا بر روی آن نقش بسته‌است و زمانی با نام قدمگاه حضرت علی و زمانی امام رضا معروف گردیده‌است. می‌گویند سال 200 ه.ق. امام رضا که از مدینه عازم مرو بوده‌اند، در این محل توقف کردند و چون خواستند با خاک تیمم کنند، آبی جاری پدید آمد.
باغ قدمگاه، با توجه به اهمیت حضور و نحوه جریان آب، مشابه دیگر باغ‌های ایرانی است؛ لیکن وجود چشمه‌ای متبرک در منطقه مرکزی باغ که از آن نقطه جوشیده و همانجا از چشم مخفی می‌شود تا در نقطه‌ای ناپیدا به شبکه اصلی آب جاری در باغ بپیوندد، عاملی است که آنرا از سایر باغ‌ها متمایز می‌سازد

قلندرِآباد(خراسان رضوی)

  • جمعیت :
    4874
  • کد تلفن :
    512

قلندرآباد شهری است در استان خراسان رضوی در شرق ایران. این شهر در بخش قلندر آباد شهرستان فریمان قرار دارد. جمعیت این شهردر سال 1385، برابر با 4874 نفر بوده است

قوچان(خراسان رضوی)

  • جمعیت :
    101313
  • کد تلفن :
    581
  • سایت شهرداری :
    www.e-quchan.ir

قوچان مرکز شهرستان قوچان در استان خراسان رضوی واقع است. بر اساس سرشماری سال 1385 مرکز آمار ایران، جمعیت آن بالغ بر 96,953 نفر بوده‌است .

پیشینه تاریخی:
آنچه از تاریخ کهن نمایان است منطقه فعلی قوچان است که توسط دلیران پارسی متمدن گردیده و به تشکیل امپراتوری یوئه چری می انجامد، جزو یکی از دولتهای مقتدر آن زمان بوده که نام دو هزار سال قبل آن آساآک یا آرسکا بوده و در طی دورانهای تاریخی مقر تمدن خبوشان نامیده می شد که در حال حاضر از آن به نام قوچان قدیم یاد می شود.
نژاد مردم قوچانی اصیل آریائی می باشد که قبل از اسلام به این منطقه مهاجرت کرده بودند و در ابتدا به زبان فارسی و سپس فارسی دری صحبت می کردند، البته بعدا این اقوام در اثر حوادث تاریخی و حملات ترکها و مغولان از آن اصالت اولیه به در آمده و نتیجتا زبان مردم نیز متنوع گردید. مهاجرت اکراد در اوایل قرن یازدهم هجری عامل دیگری در تنوع زبان و تیره بوده، قابل ذکر است که مردم قوچان اصالت و بویژه زبان خود را حفظ کرده اند بعنوان مثال مرکز شهر و شهر عتیق (شهر کهنه) و روستاهای برسلان سه گنبد و داغیان و گزل آباد، مایوان و استاد و … هم اکنون به زبان فارسی تکلم می کنند که خود بیانگر نفوذ بالای تکلم زبان فارسی در این منطقه است. گذشته از آن ترکهای مهاجر به این منطقه نیز زبان و نژاد خاص خود را دارند.

تبار:
تبار مردم آن فارس،کرد کرمانج و ترک می‌باشد. همچنین ایل‌های زعفران لو، پیچران لو و میلان لو در آنجا حضور دارند.

جغرافیا:
قوچان منطقه‌ای کوهستانی است. ارتفاع آن از سطح دریا 1317 متر است. دارای آب و هوای کوهستانی با زمستانهای سرد می‌باشد. از بلند ترین ارتفاعات آن کوه سر اخر واقع در روستای قره شاهوردی می‌باشد.

مشاهیر:
کلیم‌الله توحدی
عباسقلی رنجبر
قربان سلیمانی
یوسف کلاهدوز

کاخک(خراسان رضوی)

  • جمعیت :
    4577
  • کد تلفن :
    535

کاخْک مرکز بخش کاخک شهرستان گناباد در استان خراسان رضوی است. جمعیت آن براساس آمار سرشماری سال 85 برابر با 4015 نفر بوده است. این شهر در دامنه رشته کوه براکوه قرار داشته و زیارتگاه برادر امام رضا حضرت امام زاده سلطان محمد عابد (ع)در دامنه تپه مشرف به این شهر ،همچنین مزار علمدار در پانصد متری امام زاده قرار دارد.
این شهر که خانه‌های آن همگی گلی و آجر خام بودند در زلزله سال 1347 به کلی ویران و حدود پنج هزار نفر کشته شد. ولی مجدداً بازسازی و باقی ماندگان زلزله در خانه‌های سازمانی اسکان یافتند.
در نزدیکی کاخک و در دامنه براکوه دهستان زیبد قرار دارد که دارای 14 روستای کوهستانی و خوش آب و هوا است که همگی از طریق جاده آسفالته و کوهستانی کاخک به سنو ، با هم در ارتباط هستند. بلندترین قله زنجیره کوه معروف به براکوه، تیرماه نام دارد زیرا که تا تیر ماه پوشیده از برف می‌ماند

کاریز(خراسان رضوی)

  • جمعیت :
    9709
  • کد تلفن :
    529

کاریز شهری است در استان خراسان رضوی در شرق ایران. این شهر در بخش مرکزی شهرستان تایباد قرار دارد. جمعیت این شهر در سال 1385، برابر با 9709 نفر بوده است .نام کاریز به معنی قنات است.
این شهر در فاصله کمی در شمال شهر تایباد و در جاده تایباد به مشهد قرار دارد. عملیات ساخت راه کنارگذر شهر کاریز نیز در دست انجام است

کاشمر(خراسان رضوی)

  • جمعیت :
    83667
  • سوغات :
  • کد تلفن :
    532

کاشمـَر از شهرهای جنوب غربی استان خراسان رضوی ایران است و در حدود 240 کیلومتری شهر مشهد قرار دارد. جمعیت شهرستان 146,536 نفر (برآورد 1385) و مرکز این شهرستان شهر کاشمر است. این شهر در حدود 200 کیلومتری مشهد قرار دارد. از محصولات مهم این شهر می‌توان به زعفران، انواع مختلف انگور، کشمش، و فرش دستباف اشاره کرد.
کاشمری‌ها متدین، زحمت کش و علاقه مند به زادگاه خود هستند. به آداب سنتی نیاکان خود پای بندند و به سالخوردگان و بزرگان احترام بسیار می‌گذارند. قالی‌بافی، زیلوبافی، گیوه بافی، تهیه پارچه‌های دست‌باف و بافتن چادرشب ابریشمی مهم‌ترین صنایع دستی این شهرستان را تشکیل می‌دهند.قالی بافی کاشمر چه از نظر کمیت و چه از نظر کیفیت دارای شهرت خاصی بوده و عواید حاصله از ان بالاترین رقم اهالی را تشکیل می‌دهد. قالی و قالیچه بافت این شهرستان بیش‌تر پشمی و دارای طرح‌های کاشمری و کاشانی و نقش‌های زیرخاکی، لچک، ترنج، اسکیمی، تخت جمشید، درختی، سه کله (قالیچه)، چهار رقصی، طرح و ترکمنی (قالیچه) و گل‌توره‌ای ( قالیچه) هستند.

پیشینه تاریخی:
منطقه کاشمر که در متون و منابع کهن ازآن به عنوان ترثیت یا «ترشیز» یاد شده به استناد کاوش‌های باستان شناسی از گذشته‌های دور تا اواخر هزاره دوم و اوایل پیش از میلاد مسکون بوده‌است. به استناد روایات شاهنامه و تاریخ بیهقی 2500 سال پیش زرتشت پیامبر در این سرزمین با گشتاسب شاه ملاقات نموده و آتشکده‌ای در این ناحیه برپا نموده‌است. کاشمر در اعصار تاریخی به ویژه دوره پارتیان و ساسانیان جزء مناطق فرمانروایی آنان در خراسان به شمار می‌آمد. کاشمر در سال 31 هجری بدست اعراب مسلمان فتح شد و از ان پس امرای غزنوی، سلجوقی، اسماعیلیه، خوارزمشاهیان، ایلخانی، سربداریه، تیموری، صفوی، افشاریه و قاجاری به ترتیب بر این ناحیه حکم راندند و تاریخ پر فراز و نشیب این منطقه را که مشحون از جنگها، شکست‌ها، ناامیدی‌ها، کامکاری‌ها و پیروزی هاست رقم زدند.


وجه تسمیه و پیشینه تاریخی:

کاشمر و ترشیز پیشین، از گذشته‌های دور تا کنون دچار دگرگونی و تغییر نام شده‌است. در بررسی نام این شهر به بیش از بیست نام برخورد شده‌است، که با یک جمع بندی می‌توان تمامی آن‌ها را در واژگان «کاشمر»، «ترشیز»، «بست» و «سلطان آباد» خلاصه کرد. بدین گونه واژه کشمر، که می‌تواند به معنای آغوش مادر گرفته شود، با گذشتن از شکل‌های کیشمر و کشمار، سرانجام به گونه کاشمر در آمده و در همین صورت بازمانده‌است. از سوی دیگر فرهنگ نگاران، کاشمر را گونه کامل شده «کاخجر»، «کاشخر» و «کاشغر» دانسته‌اند و بر این باورند، که «کاش» برگردانیده شده «کاج» است و «کاخجر»، یاد آور سرو بزرگ و سرشناس این سرزمین است. بنا بر روایتی در محلی که اکنون کاشمر خوانده می‌شود، بین گشتاسب کیانی و زرتشت پیامبر دیداری روی داده‌است. چون گشتاسب کیانی، دین بهی را پذیرفت، زرتشت نخستین آتشگاه خود را در قلمرو حکومت کیانی پی ریخت و در جلو در این آتشکده، درخت سروی را که تبار بهشتی داشت، با دست خویش کاشت تا همین سرو را بر ایمان شاه گواه بگیرد. بر هر برگ این سرو نام گشتاسب نقش بسته بود و چون درخت بالا گرفت، شاه نیز بر گرد سرو مینوی، تالار بزرگی ساخت تا نگهدار حرمت سرو باشد. کشمر در 31 هـ . ق، به دست مسلمانان افتاد. خراسان، (از جمله ترشیز) در دو سه سده نخستین اسلام، بین امرای طاهری، چون رافع بن هرثمه ( در گذشته 284 هـ . ق ) و امرای صفاری، مانند احمد بن عبدالله ( کشته شده 268 هـ . ق) و ابوطلحه منصور سرکب، دست به دست گشت. در سال 438 هـ . ق، هنگامی که حسن صباح، پیشوای اسماعیلیان، در الموت استقرار یافت، دستیار مومن خویش، حسین قاینی را، که از پیش حکومت ترشیز و قهستان را داشت، به عنوان داعی به کاشمر فرستاد. در سال 520 هـ . ق، وزیر سلطان سنجر سلجوقی، ترشیز را محاصره و چپاول کرد. ابن اثیر و یاقوت حموی، چیره گی اسماعیلیان را بر ترشیز، بین سال‌های 520 تا 530 هـ . ق، دانسته‌اند. لشگریان هلاکوخان نیز در تون و ترشیز چپاول و کشتار بسیار کردند. امیران قهستان و ملوک سیستان، گه گاه ترشیز را به قلمرو خود می‌افزودند. سربداران نیز حکومت خود را از جام تا دامغان و از خبوشان تا ترشیز، گسترش دادند و خواجه علی موید ( 766- 788 هـ . ق ) نیز که آخرین آن‌ها بود، ولایت‌های قاین، طبس، ترشیز و قهستان را به قلمرو خود افزود و این جایگاه تا سال 782 هـ . ق، که خواجه علی به تیمور لنگ پیوست، ادامه داشت. تیمور لنگ، ترشیز را در سال 784 هـ . ق، به سازش گشود. از آن پس، شاهان و شاهزاده گان تیموری تا اوایل سده 10 هـ . ق، ترشیز را در اختیار داشتند. آخرین آنان، یعنی سلطان حسین میرزا بایقرا، تا سال 910 هـ . ق، خراسان را در دست داشت. پس از او چندی ازبک‌ها به رهبری محمد خان شیبانی، بر خراسان چیره شدند. از این زمان تا استقرار کامل صفوی، ترشیز را گاه حاکمان ازبک و گاه سردارانی از طایفه‌های صفوی، چون شاملو و استاجلو، اداره می‌کردند. در اواخر حکومت شاه تهماسب، ترشیز در دست محمود خان صوفی اوغلی بود و در روزگار محمد شاه صفوی، نخست ترشیز را به همان محمود خان دادند، و سپس شاه علی سلطان افشار حاکم کاشمر گردید.

اماکن تاریخی، آثار باستانی و گردشگری:
آرامگاه سید حسن مدرس

آرامگاه سید مرتضی ابن موسی الکاظم
آرامگاه حمزه ابن موسی کاظم
مسجد جامع کاشمر
بقایای تپه باستانی کندر
سد قدیمی منتسب به عضد الدوله در شمال روستای کشمر
آثار باقی مانده سد شاهی
قلعه دختر و پسر در ریوش و کوهسرخ
آسیاب‌ها و آثار موجود در دامنه کمر باغدشت
گورستان گبرها در قراچه کوهسرخ
یخ دان طبیعیبند قرا
سرو کاشمر
برج فیروز آباد
برج علی آباد کاشمر
قلعه آتشگاه
بند شاهی (سد ششطراز)
بقایای قلعه خضرآباد
قلعه گبر حصار
منطقه گردشگری کوهسرخ
خرابه‌های ارگ قدیم شهر
پارک جنگلی سید مرتضی(ع)
یخدان فروتقه
منطقه شکار ممنوع درونه
آبگرم معدنی کریز
کاروانسرای حاج کاظم مدرسی
مدرسه علمیه حاج سلطان العلماء
تنگل سنگ نصوخ

مشاهیر کاشمر :
عمیدالملک کندری
آهی ترشیزی
آهی جغتائی
شیخ احمد جامی
اهلی شیرازی
اهلی ترشیزی
مؤمن ترشیزی
منتخب ترشیزی
میرصدرالاسلام ترشیزی
حسین قاینی
محمد حسامی بندقرایی
ابوطاهر طرطوسی
محیی‌الدین طریثیثی
طوطی ترشیزی
ظهوری ترشیزی
عهدی ترشیزی
غواص بستی
محمد کاتبی
منوچهر اقبال
فریدون جیرانی
دکتر مسیح دانشوری
مظهری ترشیزی
منتخب ترشیزی
مؤمن ترشیزی
محمدحسین اشراقی‌ ایوری
محمدعلی امامی
محمدباقر امامی
محمدحسین اولیایی
محمدحسین بختیاری
احمد ترشیزی
میرزایوسف ترشیزی (فاضل ترشیزی)
محمدجعفر ترشیزی
محمدصالح ترشیزی
محمدرضا ترشیزی ‌خراسانی
محمدعلی جلالی نوری (جلال العلما)
محمدحسین خوش اخلاق
محمدصادق سعیدی
فضل الله شریعتی
اسماعیل کوه سرخی
محمدحسین تولائی
حبیب الله آیت اللهی
سیدعلی نجفی کاشمری
عبدالعلی هروی
محمدحسین خوش اخلاق

کدکن(خراسان رضوی)

  • جمعیت :
    3771
  • کد تلفن :
    532

کَدکَن شهری است در استان خراسان رضوی ایران. این شهر مرکز بخش کدکن شهرستان تربت حیدریه است. شهر کدکن در 60 کیلومتری شمال غربی شهر تربت حیدریه واقع است.
رضاقلی خان هدایت در "ریاض العارفین" و "مجمع الفصحاها" تولد شاعر نامدار، عطار نیشابوری را به سال 512 در کدکن می‌داند.
محمدرضا شفیعی کدکنی از چهره‌های معروف نویسندگی و شعر ایران از این شهر است. از نقاط دیدنی آن می‌شود کوه ملکوه را نام برد.
از خوردنی‌های سنتی این محل می‌توان به حلیم کدکن اشاره کرد.

 

بخش کدکن با مساحت 878 کیلومتر مربع و با جمعیت 13147 نفر و3233  خانوار در شمال غربی شهرستان تربت حیدریه , درعرض جغرافیائی35 درجه و 19 دقیقه تا 35 درجه و 38 دقیقه و در طول جعرافیائی 57 درجه و 58 دقیقه تا 59  درجه واقع گردیده  و ارتفاع  بخش از سطح دریا 1900 متر میباشد که از سمت شرق به بخش جلگه رخ , از جنوب به بخش بایگ واز سمت شمال وغرب به بخش میان جلگه شهرستان نیشابور منتهی میگردد .

بخشداری درسال 1318 تاسیس گردیده ودر حال حاضر بخش دارای هفده روستا و دو دهستان بنامهای کدکن و رقیچه می باشد . دهستان کدکن شامل : روستاهای دافی , اسفیز , برس و تلخ بخش  .  دهستان رقیچه شامل : روستاهای رقیچه , حاج بیگی , عبد آباد , دهمنار , نصرت آباد, ترقی , پنگی , حصار یزدان , چولانک , کته تلخ , چینگ کلاغ , نوزه و داوریه می با شند .

به لحاظ گستر دگی بخش کدکن در سال 1367 تعداد 35 روستا از شمال بخش جدا و به شهرستان نیشابور ملحق گردیدو نیز در همان سال تعداد 6 روستا از شرق بخش جدا و به شهرستان فریمان ملحق ودر سال 1376 تعداد 43 روستا مجددا از بخش منتزع و بخش جلگه را رخ تشکیل داد.

مرکز بخش شهر کدکن می باشد که با جمعیت 3771 نفر و با 897 خانوار در فاصله 75 کیلومتری تربت حیدریه و 140 کیلومتری مشهد مقدس واقع گردیده است .آثار باستانی کشف شده در محل حکایت از سابقه قبل از اسلام کدکن دارد . بعد از اسلام نیز کدکن مهد تمدن و فرهنگ بوده وافراد صاحب نامی همچون کریم الشرق کدکنی , تاج الدین علی کدکنی , نورالدین منشی کدکنی ومیرزا شفیع کدکنی داشته که در دوران سلجوقیان , خوارزمشاهیان و صفویان دارای مشاغل سپهسالاری , وزارت و صاحب دیوانی بوده اند و نیز عارفانی همچون شیخ ابراهیم عطار کدکنی و پسرش شیخ فریدالدین عطار کدکنی , شیخ حیدر و سلسله أی به نام خلوی از این منطقه برخاسته اند و از جمله اندیشمندان و فرهیختگان معاصر کدکن میتوان از فخر الشعرای کدکنی , میرزای خاوری , شیخ میرزا محمد شفیع کدکنی ,  شیخ هادی کدکنی و دکتر محمد رضا شفیعی کدکنی و… نام برد و همچنین مسجد , ایوان , قبره , سرداب و نیز تعدادی سنگ قبر مربوط به قرون دهم تا سیزدهم برروی تپه أی در مرکز شهر کدکن از رونق بازار علم و ارشاد در آن دوران حکایت می کند و و جود عارفانی بنام خلوی الکبروی سبب این رونق بوده است

کلات(خراسان رضوی)

  • جمعیت :
    7178
  • کد تلفن :
    512

کلات شهری است در شمال استان خراسان رضوی. این شهر، مرکز شهرستان کلات است. براساس سرشماری سال 1385، جمعیت آن 6,529 نفر (1,661 خانوار) بوده‌است

کندر(خراسان رضوی)

  • جمعیت :
    5700
  • کد تلفن :
    532

کندر نام شهری تازه‌بنیاد در استان خراسان رضوی ایران است. کندر مرکز بخش ششطراز از توابع شهرستان خلیل آباد این استان است.

کندر پیش از این روستا بود و شهر شدن آن در تاریخ 11 مرداد 1384خ به تصویب رئیس جمهور وقت ایران رسید. کندر زادگاه وزیر معروف طغرل بیگ سلجوقی یعنی عمیدالملک کندری می‌باشد.عمده محصول کشاورزی آن انگور،انار،زعفران،پسته ،بادام...میباشد.که ازنظر رتبه بندی مقام اول تولید انگور وکشمش سبز قلمی را دارا می‌باشد.آثار تاریخی آن شامل :تپه باستانی ،حوض چهل پایه ،آب انبارهای متعدد.مردمان آن سختکوش ،غیور،زیرک ،متحدو انقلابی هستند

گناباد(خراسان رضوی)

  • جمعیت :
    36996
  • کد تلفن :
    533

گُناباد مرکز شهرستان گناباد واقع در استان خراسان رضوی است. جمعیت آن بر پایه آمار سرشماری سال 85 برابر با 34,563 نفر است. بومیان این شهر، آن را جویمند نیز می نامند.
بزرگ‌ترین قنات جهان در گناباد قرار دارد. این قنات از دوره هخامنشیان تاکنون، عامل تولید و حیات در شهر کویری گناباد بوده‌است. این قنات به شماره 5207 در سازمان یونسکو ثبت شده است.

نام شناسی:
گناباد را در منابع عربی و اسلامی جنابد و کنابد و جویمند نیز ثبت کرده‌اند. همچنین در کتب تاریخ نام گناپا به ثبت رسیده است. جویمند نام پیشین نقطه شهری‌ای است که بعدها نام گناباد بر آن نهاده شد. نام گناباد پیش از آن زمان و پس از زمین‌لرزه مهیبی که شهر اصلی گناباد را ویران ساخته بود نام منطقه شده بود و دیگر نام هیچ شهر بخصوصی نبود.
این شهر دارای سه قنات است :قنات ده و قنات علی آباد و قنات حسین آباد. شاید به همبن خاطر آن را جویمند نامیده اند یعنی صاحب جوی ها.

تاریخچه:
بارها در شاهنامه، فردوسی شاعر حماسه سرای ایران از گناباد یا جنابد یاد کرده و این مکان را محل جنگ‌های توران و ایران دانسته‌است. به گفته شاهنامه «پیران ویسه» وزیر کاردان افراسیاب در گناباد به خاک سپرده شده و مدفن او هم اکنون در گناباد است.
از دیگر مواردی که می‌توان اشاره نمود، گذر ناصرخسرواز گناباد و روستای کلات
(ازتوابع گناباد)و کوهپایه‌های مشرف می‌باشد که در سفرنامه خود به آن اشاره نموده‌است.
در شهر گناباد نیز آب انبارهای عظیمی وجود داشته‌است که حداقل سه مورد آنها در توسعه شهری تخریب شده‌است. آب انبار مرکز گناباد در خیابان شریعت سابق تا سال 1363 فعال و مورد بهره برداری مردم بود.در زمستان آب برف و یخ را روانه این آب انبار می‌کردند و در تابستان آب سرد و خنک می‌نوشیدند به این آب انبار یخچال خانه هم می‌گفتند. گویا در تابستان‌های قدیم به مردم یخ هم می‌فروخته‌اند به ویژه اگر تابستان مصادف با ماه رمضان می‌شده‌است.
یکی از نقاط دیدنی گناباد، قلعه فرود می‌باشد که درحال حاضر به روستای کوه قلعه مشهوراست درآن مکان باقی مانده‌های قلعه‌های ساخته شده از ساروج که از بتن فعلی محکمتر است وجوددارد. در بعضی ارتفاعات دسترسی به این قلعه‌ها با زحمت زیاد امکان پذیر می باشد.

آثار تاریخی:
تا اوایل سالهای 1340 بافت این شهر خیلی قدیمی بود و علاقه وافر اهالی به نوسازی شهرشان سبب خراب شدن بعضی از آثار تاریخی شد که از آن میان باید از یک یخدان عظیم که ارتفاع گنبد مخروطی آن در حدود بیست متر بود و در نزدیکی مظهر قنات علی آباد قرار داشت نام برد. مهمترین آثار تاریخی این شهر عبارت است از:
مسجد جامع: یکی از آثار قدیمی این شهر مسجد جامع است که در سال 1040 قمری توسط شاه حسین منجم و به سعی خواجه محمد قاسم محولاتی بنا شده است.
جامع عتیق جویمند

محصولات کشاورزی:
زعفران، پسته، انگور، کشمش، انار، زیره سبز

گنابادی‌های سرشناس:
محمد پروین گنابادی
سلطان محمد گنابادی
ملا مظفر گنابادی
پروفسور پاکدامن
محمد حسن بیچاره بیدختی گنابادی
دکتر نورعلی تابنده مجذوب علیشاه
بهلول گنابادی
دکتر سید حسین مجتبوی مولف کتاب جغرافیای تاریخی گناباد

لطف آباد(خراسان رضوی)

  • جمعیت :
    2061
  • کد تلفن :
    582

لطف‌آباد شهری است در استان خراسان رضوی در شرق ایران. این شهر در بخش لطف آباد شهرستان درگز قرار دارد. جمعیت این شهر در سال 1385، برابر با 2061 نفر بوده است

مزداوند(خراسان رضوی)

  • جمعیت :
    1568
  • کد تلفن :
    512

مزداوند شهری است در استان خراسان رضوی در شرق ایران. این شهر در بخش مرزداران شهرستان سرخس قرار دارد. شهر مزداوند یا مزدوران (مرزداران) در مغرب و جنوب سرخس قرار دارد.از نظر سابقه سکونتی و منشاء قومی با منطقه مشرق وشمال سرخس تفاوت‌های زیادی دارد.شهرستان مزداون در زمره دهستان‌های بسیار قدیمی شهرستان سرخس محسوب می‌شده‌است و به منزله دروازه ورودی سرخس به شمار می‌رود.

از قرائن وشواهد چنین استنباط می‌شود که این شهر از قرون اولیه اسلامی و قرار گرفتن در جاده ابریشم شهرت فراوانی داشته‌است. اکنون مزدوران از مناطق مهاجر پذیر شهرستان سرخس محسوب می‌شود. جمعیت این شهردر سال 1385، برابر با 1568 نفر بوده‌است.

قدامه بن جعفر، درگذشته 320 هجری قمری از مزدوران به عنوان یکی از منازل اصلی بین سرخس - نیشابور چنین یاد می‌کند. «از نیشابور به بغیس چهار فرسنگ است واز بغیس به حمراء شش فرسنگ واز حمراء به مثقب طوس پنج فرسنگ و از مزدوران به اوگینه (رباط شرف)هشت فرسنگ و از اوگینه به شهر سرخس شش فرسنگ و از سرخس.....» قدمت و ایجاد این شهر را عوامل و زیر سازهای خاص طبیعی از جمله، واقع شدن در جاده ابریشم و جاده فعلی سرخس - مشهد، وجود چشمه‌های آب و موقعیت سوق الجیشی بی بدیل این منطقه تعیین کرده‌است.

هانری دو بلوک ویل(HENRY DE BLOQUEVILLE) فرانسوی و میرزا محمدحسین مهندس، هر دو در گزارش‌های خود از مرزداران به عنوان یک قلعه استحفاظی یاد می‌کنند.

بخش عمده‌ای از مردم این شهر فارسی و برخی دیگر بلوچی و ترکی صحبت می‌کنند.که این حکایت از ترکیب قومی در این شهر دارد

مشهد(خراسان رضوی)

  • جمعیت :
    2427316
  • کد تلفن :
    511
  • سایت شهرداری :
    www.mashhad.ir

مَشهَد شهری در شمال شرقی ایران و مرکز استان خراسان رضوی است. این شهر با 2,410,800 میلیون نفر جمعیت، دومین شهر پرجمعیت ایران پس از تهران است. وجود حرم امام رضا، هشتمین امام مذهب شیعه، در این شهر، سالانه بیش از 13 میلیون زائر را به مشهد می‌کشاند.

تاریخچه:
حوضه رودخانه کشف‌رود که شهر مشهد در آن قرار دارد، به خاطر شرایط مناسب طبیعی، از پیش از اسلام به عنوان یکی از مناطق مورد توجه برای سکونت در خراسان به حساب می‌آمد. این منطقه ابتدا مسکن اقوام غیرآریائی بود. در نزدیکی شهر فعلی مشهد شهری بنام توس وحود داشته‌است. در اسطوره‌های ایرانی بنای اصلی شهر توس را به جمشید و تجدید بنای آن را به توس، پهلوان و سپهسالار ایرانی نسبت می‌دهند. توس در زمان خلافت عثمان به‌طور کامل توسط اعراب فتح شد. در دوره اسلامی این منطقه بخشی از ولایت توس به مرکزیت شهر تابران بود که آبادی‌های سناباد و نوقان که بخشی از مشهد کنونی هستند را نیز در بر می‌گرفت.
در دوران حکومت هارون عباسی، حمید بن قحطبه طائی والی خراسان بود که کاخی در باغی واقع در 1,5 کیلومتری سناباد داشت. در بهار سال 193 هجری قمری، هارون که برای سرکوب شورشی عازم سمرقند بود، در نوقان بیمار شد و بنا به وصیتش او را در آن باغ دفن کردند. چند سال بعد در دوران خلافت مامون، در 202 هجری قمری، امام رضا که پس از یک سال اقامت در مرو عازم بغداد بود، در منزل امیر سناباد مسموم شد و مامون پیکر او را نزدیک قبر هارون به خاک سپرد. از آن پس آن نقطه «مشهد الرضا» به معنی «محل شهادت رضا» و به اختصار مشهد نام گرفت.
پس از حمله مغولان مردم شهر ویران‌شده توس به مشهد مهاجرت کردند و شهر توسعه پیدا کرد. مشهد در زمان حکومت نادرشاه افشار به عنوان پایتخت ایران انتخاب شد.

جغرافیا:
شهر مشهد مرکز استان خراسان رضوی با 204 کیلومتر مربع مساحت، در شمال شرق ایران و در طول جغرافیایی 59 درجه و 15 دقیقه تا 60 درجه و 36 دقیقه و عرض جغرافیایی 35 درجه و 43 دقیقه تا 37 درجه و 8 دقیقه و در حوضه آبریز کشف رود، بین رشته کوه‌های بینالود و هزار مسجد واقع است. ارتفاع شهر از سطح دریا 985 متر و فاصله آن از تهران 966 کیلومتر است.

جمعیت:
شهر مشهد، در سده اخیر از رشد جمعیت بالایی برخوردار بوده‌است. در نخستین سرشماری رسمی ایران که در سال 1335 انجام گرفت، این شهر، با 241,989 نفر جمعیت پس از شهرهای تهران، تبریز و اصفهان، چهارمین شهر پرجمعیت ایران بود. در سرشماری بعدی و در سال 1345، این شهر پس از تهران و اصفهان، جایگاه سوم را در بین شهرهای ایران داشت. در سرشماری سال 1355، مشهد، پس از تهران، دومین شهر پرجمعیت ایران بود و تا آخرین سرشماری در سال 1385، همین جایگاه را داشته‌است.
براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال 1385 خورشیدی، جمعیت شهر مشهد در این سال، بالغ بر 2,410,800 نفر بوده‌است.

گردشگری:
پیشینه بیشتر آثار تاریخی در این شهر به پس از قرن 8 هجری می‌رسد. از آن‌جمله می‌توان به مسجد گوهرشاد، میل اخنگان، مسجد هفتاد و دو تن، گنبد خشتی و مصلی طرق اشاره کرد. از شهر تاریخی توس بناهایی مانند گنبد هارونیه برجا مانده‌است. بازه هور نیز از قدیمی‌ترین بناهای موجود در محدوده شهر است که زمان ساخته‌شدنش را قرن سوم میلادی تخمین می‌زنند. آرامگاه افرادی چون نادرشاه و فردوسی و نیز مدارسی چون عباسقلی خان از دیگر آثار تاریخی موجود در شهر است.
ییلاقات اطراف مشهد، به خصوص شاندیز و طرقبه، زشک، نغندر، جاغرق، کوهسنگی، پارک جنگلی وکیل‌آباد و بوستان ملت و آبشار اخلمد از جمله مکان‌های تفریحی مورد توجه گردشگران هستند.

اقتصاد و صنایع:
صنایع غذایی، نساجی، شیمیایی و کانی غیرفلزی و صنایع قطعه سازی وفولاد کشاورزی از عمده‌ترین صنایع مشهد به شمار می‌آیند. مشهد دومین قطب تولید خودرو در ایران می‌باشد.

مراکز تجاری:
از مراکز بزرگ تجاری این شهر می‌توان به زیست‌خاور، الماس شرق، پروما، تابان، کیان و بازار رضا اشاره کرد.
به دلیل وجود جاذبه‌های فراوان تاریخی-مذهبی و فرهنگی در مشهد، درحال حاضر نیمی از هتل‌ها و هتل‌آپارتمان‌های ایران در شهر مشهد قرار دارند.
نمایشگاه بین‌المللی مشهد امروزه به‌عنوان بزرگترین و فعالترین نمایشگاه بین‌المللی تجاری در ایران بعد از نمایشگاه بین‌المللی تجاری تهران فعالیت می‌کند. مشهد به علت هم‌جواری با کشورهای آسیای میانه و موقعیت صنعتی سالانه میزبان ده‌ها نمایشگاه بین‌المللی است. در حال حاضر مدیریت سایت رسمی نمایشگاه‌های ایران بعهده نمایشگاه مشهد می‌باشد.

فرهنگ:
نشریات:نشریات مهم مشهد عبارت‌اند از روزنامه خراسان و روزنامه قدس که در سطح کشوری منتشر می‌شوند، و روز‌نامه شهرآرا که مخصوص شهر مشهد است.

سینماها:سینماهای فعال شهر به ترتیب تعداد تماشاگر هویزه، آفریقا، سیمرغ، قدس، بهمن، رسالت و سیمرغ می‌باشند.

دانشگاه‌ها و نهادهای علمی:
دانشگاه فردوسی مشهد
دانشگاه علوم پزشکی مشهد
دانشگاه خیام مشهد
دانشگاه خاوران
دانشگاه آزاد اسلامی مشهد
دانشگاه آزاد اسلامی مشهد - دانشکده فنی سما
دانشگاه پیام‌نور مشهد
موسسه آموزش عالی سجاد مشهد
موسسه آموزش عالی بهار
موسسه آموزش عالی توس مشهد
دانشکده فنی شهید منتظری
‌دانشگاه امام رضا(ع)
مدرسه علمیه آیت‌الله‌العظمی خویی
موسسه آموزش عالی خاوران مشهد
موسسه آموزش عالی اقبال لاهوری

شهرهای خواهرخوانده:
سانتیاگو دکومپوستلا، اسپانیا
کوالالامپور، مالزی
لاهور، پاکستان
کراکوف، لهستان(درحال انجام)

مشاهیر:
ملک الشعراء بهار
مهدی اخوان ثالث
عماد خراسانی
محمدرضا شجریان
حشمت مهاجرانی
داریوش ارجمند
غلامحسین یوسفی
محمد علی انصاری
شیخ محمود حلبی
حسین ملک
رضاکیانیان
ابراهیم نبوی
علی شریعتی

مشهد ریزه(خراسان رضوی)

  • جمعیت :
    8341
  • کد تلفن :
    529

مشهد ریزه از شهرهای استان خراسان رضوی ایران است. این شهر در سال 1384 با ارتقاء روستای مشهد ریزه، مرکز بخش میان‌ولایت از توابع شهرستان تایباد تشکیل شد

ملک آباد(خراسان رضوی)

  • جمعیت :
    1383
  • کد تلفن :
    512

ملک‌آباد شهری است در استان خراسان رضوی در شرق ایران. این شهر در بخش احمدآباد شهرستان مشهد قرار دارد. جمعیت این شهر در سال 1385، برابر با 1383 نفر بوده است

نشتیفان(خراسان رضوی)

  • جمعیت :
    6566
  • کد تلفن :
    532

نَشتیفان یکی از شهرهای استان خراسان رضوی در شرق ایران است. شهر نشتیفان در 8 کیلومتری شمال غربی سنگان واقع شده است. بالغ بر هفت هزار نفر جمعیت دارد. این شهر یکی از مراکز تولید عمده نهال در منطقه و حتی در سطح کشور می‌باشد

نصرآباد(خراسان رضوی)

  • جمعیت :
    7005
  • کد تلفن :
    529

نَصرآباد شهری است در استان خراسان رضوی در شرق ایران. این شهر در بخش نصرآباد شهرستان تربت جام قرار دارد. جمعیت این شهردر سال 1385، برابر با 7005 نفر بوده‌است

نقاب(خراسان رضوی)

  • جمعیت :
    12483
  • کد تلفن :
    572

نقاب شهری است در استان خراسان رضوی در شرق ایران. این شهر مرکز شهرستان جوین است. جمعیت این شهر در سال 1385، برابر با 12,483 نفر بوده‌است

نوخندان(خراسان رضوی)

  • جمعیت :
    3035
  • کد تلفن :
    582

نوخَندان شهری است در استان خراسان رضوی در شرق ایران. این شهر در بخش نوخندان شهرستان درگز قرار دارد. جمعیت این شهر در سال 1385، برابر با 3035 نفر بوده است

نیشابور(خراسان رضوی)

  • جمعیت :
    208860
  • کد تلفن :
    551

نِیشابور یکی از شهرهای استان خراسان رضوی در شرق ایران می‌باشد.این شهر از مراکز فرهنگی، گردشگری، صنعتی و تاریخی استان خراسان رضوی و ایران است. شهر نیشابور مرکز شهرستان نیشابور است.

تاریخچه:
بنای این شهر را از شاهپور اول دانسته اند و آن را یکی از چهار شهر بزرگ خراسان قدیم گفته اند. در دوره یزدگرد دوم (438 - 457 م .) نیشابور مدتی محل اقامت او بوده است . در دوره آخر حکومت ساسانیان ظاهراً نیشابور اهمیت اولین را از دست داده است ،زیرا نام آن شهر به ندرت دیده می شود. مسلمانان در حکومت عثمان بن عفان (26-35 ه" .ق.) به صلح بدانجا درآمدند. در دوره طاهریان و سامانیان نیشابور از نو موقعیت دیرین خود را به دست آورد. در اواخر حکومت مسعودغزنوی که سلجوقیان به مشرق ایران هجوم آوردند طغرل این شهر را مقر خود ساخت . در دوره حکومت سنجر نیشابور مورد هجوم غزان واقع شد (548 ه" .ق). یاقوت نویسد غزان هر که را در این شهر یافتند کشتند و مال او راگرفتند و شهر را آتش زدند. سپس یکی از غلامان سنجر به نام موید به نیشابور درآمد و مدرم را در یکی از محلات آن که شادیاخ نام داشت سکونت داد و شهر را آبادان کرد و باروئی بر گرد آن برآورد. اندک اندک نیشابور آبادان می شد که دیگر بار با هجوم مغولان (618 ه" .ق.)ویران گردید. یاقوت که خود معاصر با مغولان بوده است چنین آرد: در حمله مغول مردمی که از شهرهای خراسان گریخته بودند در نیشابور گرد آمدند و این شهر را برای سکونت خود استوار ساختند. مغولان شهر را محاصره کردند. یکی از مردم نیشابور تیری افکند و داماد چنگیزخان را بکشت . چنگیزخان خود عازم تسخیر نیشابور شد و این شهر را بگرفت و مغولان هر موجود زنده که یافتند بکشتند و شهر را با خاک یکسان کردند. درباره جمعیت نیشابور در این عهد سخن را به مبالغت کشانده اند چنانکه عده ای مردم شهر را دوهزارنوشته اند که پیداست بر اساسی نیست ولی هرگاه شمار مردم مقیم آن را در عصر پس از غزان با مردمی که از شهرهای مختلف خراسان بدانجا گریخته بودند در نظر گیریم عددی بزرگ خواهد شد. پس از حمله مغول دیگر هیچ گاه نیشابور نتوانست مقام گذشته خود را به دست آورد. گذشته از قبر خیام و شیخ عطار که در نزدیکی این شهر واقع است ، بنای امامزاده محروق را باید نام برد. این بنا از آثار قرن هشتم هجری است و گنبدی عالی و کاشی کاری های بسیار زیبا دارد.

موقعیت جغرافیایی:
نیشابور یکی از شهرهای مهم استان چهارم ایران است و محدود است از طرف شمال به کوه بینالود، از غرب به شهرستان سبزوار، از شرق به بخش فریمان از شهرستان مشهد و بخش کدکن از شهرستان تربت حیدریه و از جنوب به شهرستان کاشمر.

جمعیت:
جمعیت این شهر بنا بر سرشماری نفوس و مسکن سال 1385 برابر 205,972 نفر بوده‌است که پس از شهرهای مشهد و سبزوار، سومین شهر پرجمعیت استان خراسان رضوی به شمار می‌آید و سی و هفتمین شهر پرجمعیت ایران به حساب می‌آید.

گویش:
گویش این شهر گویشی منحصر بفرد و خاص است.در این گویش کلمات اصیل فارسی به وفور دیده می‌شود.

نشریات:
هفته نامه صبح نیشابور اولین نشریه محلی خراسان، هفته نامه شادیاخ و هفته نامه خیام نامه در سطح محلی و استانی منتشر می‌شوند.

مراکز علمی:
دانشگاه علوم پزشکی نیشابور
آموزشکده فنی پسران
آموزشکده کشاورزی شهید رجایی
دانشکده پرستاری
دانشکده هنر
دانشگاه آزاد اسلامی
دانشگاه پیام نور
انجمن سینمای جوانان ایران دفتر نیشابور
پژوهش سرای دانش آموزی(پدان)
سازمان مدیریت صنعتی
موسسه آموزشی زبانسرای تهران نمایندگی نیشابور
مرکز تربیت معلم دانشور (آموزش عالی فرهنگیان)
آموزشکده عالی فنی و حرفه‌ای سما - واحد نیشابور
آموزشکده فنی وحرفه‌ای دختران نیشابور

گردشگری:
نیشابور دارای بناهای تاریخی و مراکز گردشگری زیادی است که از جمله می‌توان به آرامگاه کمال‌الملک، آرامگاه خیام، آرامگاه عطار، امام‌زاده محروق وابراهیم، بی‌بی شطیطه، و قدمگاه نیشابور اشاره کرد. زیباترین گردشگاه‌های نیشابور در دامنه رشته‌کوه‌های البرز قرار دارند، از جمله می‌توان به روستاهای دیزباد، خرو، درود و حصار بوژان و غار و کوه ابراهیم ادهم در اطراف باغرود و همچنین اردوگاه تربیتی کشوری شهیدرجایی (باغرود) اشاره کرد. نیشابور بر سر راه تهران به مشهد واقع شده است و فاصله آن نسبت به شهرهای اطراف به شرح زیر است : تا تهران 776، تا مشهد 117 و تا سبزوار 116 کیلومتر است.

ره‌آورد نیشابور:
ریواس
فیروزه‌ی نیشابور
فرش دستی و قالیچه

مشاهیر و برگزیدگان:
خیام
عطار نیشابوری
فضل بن شاذان
بی‌بی شطیطه
امید مجد
پرویز مشکاتیان
حسین صادقی
یغمای نیشابوری
ژولیده نیشابوری
فریدون جنیدی
فریدون گرایلی
محمد پروانه
محمد رضا شفیعی کدکنی
ژولیده نیشابوری

مشاهیر مسافر قبل از حمله مغول:
یزدگرد دوم
قباد پادشاه ساسانی
یزدگرد سوم
ابومسلم خراسانی
المهدی خلیفه عباسی
هارون الرشید
ابوتمام حبیب بن اوس الطایی
علی بن موسی الرضا
دیباج
ابن بابویه
حسن صباح
خواجه نظام الملک
ناصر خسرو
سلطان محمد خوارزمشاه
مولوی
خواجه نصیرطوسی
ابوسعید ابوالخیر
امامزاده محروق

مشاهیر مسافر معاصر:
محمد حسین شهریار
کمال‌الملک
محمد علی دادور فرهاد اصفهانی
بی ریای گیلانی

رویدادهای ناگوار:
سیل بوژان
فاجعه قطار نیشابور
تاخت و تاز مغول و تخریب نیشابور و کشتار دسته‌جمعی نیشابوریان

[زمین لرزه 763 میلادی]- خراسان : در سال 763 میلادی زمین‌لرزه فاجعه باری در خراسان روی داد که کوهها را از جای خود حرکت داد و هیچ درختی و سنگی را به جای خویش استوار باقی نگذاشت. بزرگی این زمین‌لرزه 6/7=Ms برآورد گردیده است. محلهای احتمالی این زمین‌لرزه که راه‌های ارتباطی مهمی از آن می گذشته می‌تواند قهستان ( خواف، قاین، طبس) و یا ناحیه جاجرم، جوین و نیشابور باشد.

[زمین لرزه 22 دسامبر 856] میلادی[ قومس] : در روز سه شنبه 18 شعبان 242 قمری زمین‌لرزه فاجعه باری در البرز خاوری روی داد که منطقه قومس و ناحیه خراسان باختری، توابع نیشابور را ویران کرد. در قطعه زمین حاصلخیزی که به طول 350 کیلومتر میان البرز و دشت کویر، از خور تا فراسوی بسطام و در بخشهایی از طبرستان و گرگان کشیده شده است و 200000 تن کشته شدند و عملاً تمامی روستاها ویران گردید. بزرگی زلزله 9/7=Ms بوده شدت رو مرکز زلزله در حدود Io=X تخمین زده شده است.

[زمین لرزه 1145 میلادی- نیشابور] : در سال 540 قمری زمین‌لرزه‌ای با بزرگی 3/5=Ms با ویرانگری محلی برخی از ساکنان نیشابور را به فکر مهاجرت انداخت.

[زمین لرزه 1209 میلادی- نیشابور] : در سال 605 قمری زمین‌لرزه فاجعه باری که در سرتاسر بخش بزرگی از خراسان حس شد، منطقه نیشابور را تقریباً بکلی ویران کرد. بزرگی این رویداد6/7= Ms بوده است. شمار بسیار اندکی از ساختمانها در نیشابور توانستند در برابر زلزله ایستادگی کنند و بقیه شهر فروریخت و به رغم این واقعیت که پیش لرزه‌ها به مردم هشدار داده بودند و بسیاری از آنان به فضای باز گریخته بودند شمار بسیاری از مردم کشته شدند. آسیب در بیرون شهر نیز به همان اندازه سنگین بود، به گونه‌ای که در چندین روستا حتی یک نفر هم جان بدر نبرد. در مجموع پیرامون 10000 نفر کشته شدند.

[زمین لرزه 1251 میلادی- نیشابور] : زمین‌لرزه‌ای در سال 649 قمری با بزرگی 3/5=Ms در نیشابور روی داد که بخشی از شادیاخ را بکلی ویران کرد.

[زمین لرزه 7 اکتبر 1270 میلادی- نیشابور] : در بامداد 19 صفر 669 قمری رویداد لرزه‌ای فاجعه باری با بزرگی 1/7=Ms نیشابور روی داد، حومه پیشین شهر، شادیاخ و شماری روستا را ویران کرد و 10000 تن از مردم از میان رفتند. پس لرزه‌ها تقریباً بدون وقفه به مدت دو هفته دنباله داشت. به همه ساختمانهای عمده از جمله مناره مسجد جامع زیان رسید. سرانجام نیشابور در جایی که از جایگاه پیشین قدری فاصله داشت دگر باره ساخته شد.

[زمین لرزه فوریه 1389 میلادی- نیشابور] : در صفر 791 بار دیگر زمین‌لرزه نیرومندی به دنبال پیش لرزه‌های قوی که به مدت چهار روز روی می‌دادند به نیشابور آسیب رساند. لرزه اصلی که بزرگی برابر 6/7=Ms و شدت رومرکزی برابر Io=X را دارا بود مایه ویرانی تقریباً آنی در تمامی شهر گردید و همه ساکنان شهر، بجز شمار اندکی را کشت. دگر ریختی های زمین، احتمالاً زمین لرزه‌ها، آسیب جدی به برخی روستاها رساند.

[زمین لرزه 23 نوامبر 1405 میلادی- نیشابور]: در 30 جمادی الاول 808 قمری زمین‌لرزه فاجعه بار دیگری با بزرگی 6/7= Ms و شدت رو مرکز برابر Io=X به فاصله 16 سال از زلزله قبلی مجدداً نیشابور و توابع آن را در هم کوبید. شهر کاملاً ویران شد و تنها کسانی که در بیرون و در صحرا بودند جان بدر بردند. پس لرزه‌های ویرانگر به مدت چندین روز دنباله داشت و در مجموع بیش از 30000 تن جان باختند و هیچ ساختمانی پابرجا نماند.

[زمین لرزه 30 ژوئیه 1673 میلادی- مشهد] : در 15 ربیع الثانی سال 1084 قمری زمین‌لرزه ویرانگری در خراسان با بزرگی 6/6= Ms روی داد. دو سوم مشهد، از جمله گنبد مرقد امام رضا (ع)، سقف گنبدی مسجد گوهر شاد و بسیاری ساختمانهای همگانی ویران شد و 4000 تن کشته شدند. نیشابور به سختی آسیب دید و نیمی از شهر فروریخت و 1600 نفر جان خود را از دست دادند

نیل شهر(خراسان رضوی)

  • جمعیت :
    6682
  • کد تلفن :
    529

نیل‌شهر از شهرهای استان خراسان رضوی ایران است. این شهر در 11 مرداد 1384 با ارتقاء روستای نیل‌آباد مرکز بخش بوژگان از توابع شهرستان تربت جام تشکیل شد.

نیل‌آباد قدیم:
لغتنامه دهخدا به نقل از جلد نهم فرهنگ جغرافیائی ایران می‌نویسد: نیل‌آباد دهی است از دهستان بابکن بخش تربت جام شهرستان مشهد. در 25 هزار گزی جنوب شرقی تربت جام و در جلگه گرمسیری واقع است و 286 تن سکنه دارد آبش از قنات ، محصولش غلات ، پنبه ، زیره سبز و شغل اهالی زراعت و مالداری است

یونسی(خراسان رضوی)

  • جمعیت :
    3349
  • کد تلفن :
    535

یونسی شهری است در استان خراسان رضوی در شرق ایران. این شهر در شهرستان بجستان که خود به تازگی ازشهرستان گناباد جدا شده قرار دارد. جمعیت این شهردر سال 1385، برابر با 3349 نفر بوده است .

آب وهوای یونسی گرم وخشک است و زمستان هایی بسیار سرد وتابستان هایی بسیار گرم دارد که این بیشتر بخاطر قرار گرفتنش درکویربجستان است.

از آثار باستانی یونسی می‌توان به 1-آب انبارمعروف به (حوض نو) 2-کاروانسرای شاه عباسی 3-پل قدیمی معروف به (پول کال) 4-قلعه قدیمی که در حال ویرانی است .سه کوه معروفش 1-زهلی 2-خر پشت 3-کمر زردک نام دارد .

از محصولات کشاورزیش می‌توان به 1پسته 2-گندم 3-جو 4-پنبه 5-جغندر و... اشاره کرد.
یونسی با روستا های مرندیز(درغرب) ومیاندهی (درشرق) همسایه است فاصله اش با مرکز شهرستان 45 کیلو متر با مرکز استان 230 کیلومتر وبا پایتخت نزدیک به 1000 کیلو متر است یونسی دو قنات داشته است که یکی به کلی خشک ودیگری تا حد زیادی کم آب شده است . شغلهای اصلی مردم یونسی 1-کشاورزی 2-دامداری 3-دامپروری

 



تاريخ : چهارشنبه ٢۱ آبان ۱۳٩۳ | ۱٠:٢٠ ‎ق.ظ | نویسنده : kourosh hasanpour | نظرات ()

استان خراسان جنوبی در شرق کشور با مساحتی حدود ۹۵ هزار و ۳۸۵ کیلومتر مربع واقع شده که از حیث وسعت ، جزو هشتمین استان ایران به شمار می رود. این استان از شمال با استان خراسان رضوی، از غرب با استان یزد، از شرق با کشور افغانستان، از جنوب با استان سیستان و بلوچستان و از جنوب غربی با استان کرمان همسایه است. مرکز استان خراسان جنوبی، شهر بیرجند است و از شهرهای مهم آن می توان؛ قاینات، درمیان، سرایان، سربیشه و نهبندان را نام برد

موقعیت جغرافیایی 

استان خراسان جنوبی از لحاظ ناهمواری ها، به دو قسمت «کوهستانی و مرتفع»‌ در شمال و شمال غرب و قسمت «پست و هموار» در دشت های مرکز و جنوب استان تقسیم می شود. بلندترین قله های استان به نام های «کمر سرخ» با ارتفاع ۲,۸۴۲ متر در شمال و «شاه کوه» با ارتفاع ۲,۷۳۷ متر در جنوب قرار گرفته است.
کوه های خراسان دنباله ارتفاعات البرز به سمت شرق است که به صورت قوس های موازی از «شاه کوه» آغاز شده و در جهت شمال غربی به سمت جنوب شرقی تا ارتفاعات «هندوکش افغانستان» امتداد می یابد.
حاصلخیزترین بخش این استان در قسمت شمال و شمال غرب واقع شده است؛ ولی دشت های جنوبی و جنوب غربی به دلیل مجاورت با حاشیه شمال لوت، دارای آب و هوایی خشک و خشن بوده و در معرض جریان شن های روان هستند.
آب و هوای استان خراسان جنوبی «خشک و بیابانی» است، ولی با توجه به نحوه قرار گرفتن مناطق پست یا مرتع به دو دسته «‌آب و هوای خشک و گرم»‌ و «‌آب و هوای خشک و ملایم» تقسیم می شود. آب و هوای خشک و گرم بیشتر در دشت ها، مناطق هموار مرکز ، غرب و جنوب غرب و آب و هوای خشک و ملایم در بخش های مرتفع شمالی، شمال غربی استان و اطراف بیرجند مشاهده می شود.
از آنجا که استان خراسان جنوبی در ناحیه آب و هوای بیابانی قرار گرفته است، رودخانه های موجود در این منطقه از نوع فصلی بوده و رودخانه دائمی وجود ندارد.

 

پیشینه تاریخی

اسپاخوخراسان جنوبی شامل محدوده‌ای از خراسان بزرگ است که در سده‌های پیش «قهستان» نامیده می‌شد. براساس کتیبه‏ هاى به جا مانده از دوره هخامنشى و به گفته بعضى از مورخان یونانى،«قهستان» سکونتگاه قوم ساگارت، از اقوام آریایى بود. هرودوت مورخ یونانى مى‏ نویسد: آن‏ها در ردیف اقوام شرقى هستند و از سکنه «ساتراپ چهاردهم هخامنشیان» به شمار مى‏ روند. مارکوپولو نیز در سفرنامه خود، از این منطقه با نام «تونوکاین» - تون و قاین- یاد کرده‌است. واژه «قهستان» را اکثر پژوهشگران، معرب «کهستان» دانسته اند که به دلیل محیط جغرافیایی خاص و وجود کوهستان ها به آن اطلاق می شد. « کهستان » را بر وزن «کوهستان» هم گفته اند. از اواخر قرن پنجم هجرى «قهستان» به یکى از مراکز مهم فعالیت «فرقه اسماعیلیه» به رهبرى «حسن صباح» تبدیل شد. از آنجایى که این ناحیه از موقعیت مناسب اقلیمى و طبیعى برخوردار نبود و مورد بى‏ توجهى حکومت‏ هاى مرکزى بود، براى فعالیت‏هاى «فرقه اسماعیلیه» داراى شرایط مساعدى بود. لذا، بعد از منطقه الموت، قهستان به مهم ‏ترین مرکز فعالیت اسماعیلیان تبدیل شد، که قلمروى در حدود «ترشیز یا کاشمر» تا «نهبندان» را دربرمى‏ گرفت. با روی کار آمدن حکومت صفوی، امنیت نسبتی در این منطقه بوجود آمد که باعت رونق و گسترش تجارت شد. استان خراسان جنوبى تا ۱۳۸۳، بخشى از استان پهناور خراسان بود، ولى در این سال با مصوبه مجلس شورای اسلامی و براساس تقسیمات جدید کشورى، از آن منفک شد و خود به استانی مستقل تبدیل گردید.
 

اقوام و زبان

همانطور که اشاره شد؛ این منطقه زیستگاه یکی از اقوام آریایی نژاد به نام «سارگات» بود. زبان و نژاد مردم سرزمین بزرگ خراسان، کمتر دچار آمیختگی و اختلاط شده است و دلیل آن، داشتن شرایط خاص آب و هوایی و اقلیمی است که چندان مورد توجه و تاخت و تاز افراد بیگانه در طول تاریخ قرار نگرفته است. زبان رسمی و اصلی مردم استان، فارسی است. این زبان در هر نقطه شهری و روستایی با لهجه خاص ومنسوب به همان محل بیان می شود مثل لهجه بیرجندی، لهجه قاینی، لهجه سرایانی، لهجه نهبنـدانی و غیر ه که البته این لهجه ها با تفاوت هایی در واژه ها، جمله بنـدی ها و تاکیـد بر روی هجاها همراه است.
 

موقعیت اجتماعی و اقتصادی

زرشکشرایط اقلیمی منحصر به فرد استان خراسان جنوبی باعث شده تا امکان تأمین درآمد مناسب و معقول باغداران استان در کاشت و تولید محصولاتی از قبیل عناب، زرشک، زعفران و سنجد شود. به طوری که این استان رتبه اول تولید محصولات باغی زرشک و عناب و رتبه دوم تولید زعفران را در سطح کشور دارا است. انار ، پسته، بادام، سیب، گلابی، به، گیلاس، آلبالو، زردآلو، هلو، خرما، توت، شاتوت، گردو، انجیر و سنجد از دیگر محصولات باغی این استان است. همچنین در بخش محصولات زراعی، مردم این منطقه به کشت گندم، جو، پنبه، حبوبات، محصولات جالیزی و گیاهان علوفه‌ای مشغول هستند و در تولید چغندر قند، رتبه هشتم کشور را به خود اختصاص داده است.
قالی بافی، سفالگری، رنگرزی، آهنگری، مسگری، حصیربافی، سبدبافی، نمدمالی، زیلوبافی ، پارچه بافی، نوغان داری، ریسندگی، گلیم بافی، جاجیم بافی ، زرگری، دباغی و سوزن‌دوزی، از جمله صنایع دستی استان خراسان جنوبی هستند.
 

آرین شهر (سده)(خراسان جنوبی)

آرین شهر شهری است در استان خراسان جنوبی. این شهر در بخش سده از توابع شهرستان قائنات قرار دارد.

جمعیت این شهر در سال 1385 برابر 3199 نفر گزارش شده است.

آیسک(خراسان جنوبی)

  • جمعیت :
    5084
  • کد تلفن :
    562

شهر آیَسْک، مرکز بخش آیسک شهرستان سرایان در استان خراسان جنوبی می‌باشد. در سال 1385، جمعیت این شهر 5,084 نفر بوده است.
شهر آیسک در مسیر جاده ارتباطی شهرهای فردوس- سرایان- بیرجند قرار دارد

اسدیه(خراسان جنوبی)

  • جمعیت :
    4839
  • کد تلفن :
    562

اسدیه شهری است در استان خراسان جنوبی. این شهر مرکز شهرستان درمیان است. جمعیت آن در سال 1385 برابر 4839 نفر گزارش شده است

اسفدن(خراسان جنوبی)

  • جمعیت :
    3365
  • کد تلفن :
    562
  • سایت شهرداری :
    www.esfeden.ir

اسفدن شهری است در استان خراسان جنوبی. این شهر در بخش مرکزی از توابع شهرستان قائنات قرار دارد.
جمعیت این شهر در سال 1385 برابر 3365 نفر گزارش شده است

اسلامیه(خراسان جنوبی)

اسلامیه‌، شهرى است در بخش مرکزی شهرستان فردوس (استان خراسان جنوبی‌). جمعیت این شهر در سال 1385 شمسی‌، 5,247 نفر بوده است.
موقعیت
شهر اسلامیه، در 34 درجه و 2 دقیقه عرض جغرافیایی شمالی و 58 درجه و 13 دقیقه طول شرقى و در ارتفاع 1330 متری از سطح دریا قرار گرفته است. این شهر در 5 کیلومتری شمال شرقی شهر فردوس و در مسیر جاده فردوس-مشهد واقع است.

نام‌گذاری
پیش از پایه‌گذاری این شهر، «باغو» (که در لهجه محلی، معادل باغان است که همان باغ‌ها معنا می‌دهد) معرف این محدوده بوده‌است. دلیل این نام‌گذاری این بود که در گذشته باغ‌های مردم فردوس در این محل قرار داشته و در واقع محل اقامت تابستانی اکثر آنها نیز همین باغ‌ها بوده است. لذا مردم فردوس نام «باغو» (باغها) را در برابر «شهر» (که همان فردوس و محل اصلی زندگی آنان می‌باشد) استفاده می‌کرده‌اند. نام« باغو» به مرور از رواج افتاد و در حال حاضر به جز عده معدودی (که اکثراً معمرین فردوسی هستند) دیگر از این نام استفاده نمی‌شود. نام «اسلامیه» در بعضی از نقشه‌هایی که پیش از زلزله سال 1347 از منطقه تهیه شده بود، مندرج است. این نام بر خیابانی که امروزه کمتر مورد استفاده است، نهاده شده بود.

پیشینه
اسلامیه در سال 1329 شمسى‌ که روستایى بیش نبود، تنها دارای 221 نفر سکنه بود. این شهر تا پیش از زلزله سال 1347، به صورت دو آبادى مقصودآباد و بهشت‌آباد از ییلاقات فردوس به شمار مى‌رفت و جمعیت ساکن ثابت چندانی نداشت. پس از زلزله که با تخریب کامل فردوس همراه بود، یکى از علما و روحانیون بزرگ خراسان، مرحوم دانش سخنور که در آن زمان در فردوس از محبوبیت بالایی برخوردار بود، مردم فردوس را ترغیب به مهاجرت به این منطقه و ساخت شهر جدید فردوس در محل فعلی اسلامیه نمود. به ‌این ترتیب، تعدادی از مردم فردوس به این منطقه مهاجرت کردند ولی بخش عمده مردم در محلی که در نزدیکی شهر قدیمی ساخته شده بود ساکن شدند.

اسلامیه از گذشته به سبب برخورداری از باغ‌های زیبا، محل گردشگاهى اهالی فردوس به شمار مى‌آمد. خیابان طویلى که آب در دو طرف آن جاری بود و چنارهای کهنسال آن را سیراب مى‌کرد، زیبایی خاصى به این نقطه ییلاقى داده بود.

پوشش گیاهى طبیعى محل شامل کلپوره‌، شاه‌تره‌، درمنه‌، پودنه و گیاهان مرتعى است و جانوران وحشى از جمله گرگ‌، شغال‌، روباه‌، خرگوش‌، کبک و سینه‌سیاه در پیرامون آن زندگى مى‌کنند.

بشرویه(خراسان جنوبی)

  • جمعیت :
    14196
  • کد تلفن :
    535

شهر بُشرویه، مرکز شهرستان بشرویه واقع در استان خراسان جنوبی می‌باشد.

ویژگی‌های کلی
این شهر در موقعیت 33 درجه شمالی و 57 درجه شرقی، در شرق ایران و در غرب استان خراسان جنوبی و در لبه کویر واقع است. به دلیل این موقعیت جغرافیایی، آب وهوای این شهر گرم و کویری است. بشرویه به دلیل حفظ بافت سنتی زیبای خود و بادگیرهای زیبای آن به شهر بادگیرها در خراسان معروف بوده‌است. جمعیت شهر بشرویه در سال 1385، 13,778 نفر بوده‌است.
بشرویه از شهرهای تاریخی و قدیمی با عمری چند صد ساله است.بیشتر مردم این دیار به حرفه کشاورزی اشتغال دارند. کشاورزی مبتنی بر منابع زیرزمینی آب و زمین‌های مستعد این منطقه است و عمده محصولات به عمل آمده پنبه، جو، گندم و پسته می‌باشند که در این بین کشت و برداشت پسته اگرچه از قدیم انجام می‌شده، ولی به تازگی رونق ویژه‌ای گرفته‌است.

نام
کلمه «بُشرویه» مرکب از دو بخش «بُش» و «رویه» است و دلالت دارد بر منطقه‌ای که محل رویش «بُش» است و بُش در نظر اهالی و معمرین شهر، بوته‌ای خودرو از تیره گیاهان کم‌آب کویری و بیابانی بوده که برای ادامه حیات خود احتیاج به آب فراوانی نداشته و دراصطلاح مردم «ترخ» یا «درمنه» نامیده می‌شده‌است که در اصل «دِرِمنه» است.

نظامی در این باب گوید:
چون درمنه دِرَم ندارد هیچ باد در پیکرش نیارد پیچ

آثار تاریخی بشرویه
در بشرویه آثار تاریخی فراوانی وجود دارند که پیشینه تاریخی تعدادی از آنها به قبل از اسلام برمی‌گردد و خوشبختانه برخی از آنها هنوز به جا مانده‌اند. از ویژگی‌های بارز این ابنیه، تاریخ‌گذاری و وجود لوحی است که معمولاً پیشینه و سازنده آن را نشان می‌دهد و هیچ شک و تردیدی برای شناخت گذشته آن باقی نمی‌گذارد. این آثار عبارت‌اند از:

قلعه دختر: این قلعه بر بالای قله‌ای مخروطی شکل قرار گرفته‌است. درباره پیشینه تاریخی این قلعه نظراتی وجود دارد مبنی بر این که این بنا از دوره ساسانیان بر جای مانده و همچنین این که این قلعه در زمان فرقه اسماعیلیه بنا شده‌است.

آب‌انبار میان ده: این حوض اولین حوض ساخته شده در بشرویه است.این بنا دارای استحکام و زیبایی خاصی است که در ساخت آن صورت گرفته به طوری که با گذشت 400 سال از ایجاد آن هنوز کوچک‌ترین تغییری در آن رخ نداده‌است.

حسینیه میان ده (حسینیه حاج علی اشرف): از دیگر مکان‌های مقدسی که در میان بشرویه ساخته شده، حسینیه‌ای است که مدور بنا گردیده و دارای دو ایوان است که به صورت قرینه و به سبک معماری هندی ساخته شده‌اند. دور تا دور این عمارت ایوان‌های کوچکی ساخته شده‌اند. این ساختمان دارای دو طبقه است. طبقه پایین ویژه مردان و طبقه بالا ویژه بانوان است. سازنده این بنا شخصی به نام حاج علی اشرف از اهالی ده خانیک واقع در غرب بشرویه بوده و زمان احداث آن، بر اساس شواهد، دوران حکومت افشاریه در خراسان بوده‌است.

مدرسه علمیه: این بنا که معروف به مدرسه طلاب علوم دینی نیز هست، در میان ده روبروی مسجد جامع میان ده و حسینیه حاج علی اشرف و در جهت غرب حوض انبار واقع شده و بنایی است که در ساخت آن به طور کامل خشت و گل به کار رفته‌است. دارای دو ایوان بزرگ در سمت شمال و جنوب است که ایوان شمالی جهت استفاده در فصل زمستان و ایوان جنوبی که از عمق و ارتفاع بیشتری برخوردار است جهت استفاده در فصل تابستان بنا شده‌اند.

مسجد جامع میان ده: این مسجد در گذشته‌های دور در زمان سلسله صفوی بنا شده و سبک معماری آن زمان را به خوبی نشان می‌دهد. این بنا به طور کامل از گل و آجر ساخته شده‌است. بنا دارای کاشی‌کاری نیست ولی در ایوانی بزرگ، آیاتی از قرآن مجید که به خط کوفی بسیار زیبا نوشته شده‌اند به چشم می‌خورد. سقف ایوان‌ها و شبستان مسجد کاملاً هلالی‌شکل است و در سردر ورودی آن، روی سنگ بزرگی اشعاری بیان‌کننده بر زمان ساخت بنا حک شده‌است.

امام زاده هوگند: در فاصله حدود 12 کیلومتری غرب بشرویه و در دامنه کوه، ساختمانی زیارتی وجود دارد که به نام امام زاده محمد بن اصغر هوگند معروف و مشهور است. از سابقه و شخصیت مدفون در این محل هیچ اطلاع تاریخی در دست نیست و آن چه اهالی به آن اعتقاد دارند، این است که این جا محل دفن یکی از اولاد امام موسی کاظم (ع) است.

مسجد جامع رقه: این مسجد در سمت شرق دهستان رقه و در منطقه‌ای که اصطلاحاً به «پایین محله» مشهور است، قرار دارد. این مسجد در طول زمان آسیب‌های فراوانی دیده و در حال حاضر در حد دیواره‌های بیرونی مسجد و بقایای به جا مانده از سه ایوان شرقی، غربی و جنوبی است. سقف ایوان‌های غربی و جنوبی کاملاً تخریب شده و ایوان ضلع شرقی از بقیه کامل‌تر است.

از دیگر بناهای تاریخی بشرویه تپه کرند، رباط اصفاک و نیگنان، قدمگاه ساغند، زیارتگاه بی‌بی نجمه خاتون مجد و قلعه‌های نظامی و دفاعی بشرویه و بند ریز که در مجاورت قلعه دختر واقع شده می‌باشند

بیرجند(خراسان جنوبی)

  • جمعیت :
    166138
  • کد تلفن :
    561
  • سایت شهرداری :
    www.birjand.ir

شهر بیرجَند مرکز استان خراسان جنوبی و مرکز شهرستان بیرجند در شرق ایران است. این شهر در سال 1385، تعداد 157,848 نفر جمعیت داشته‌است.

شهر بیرجند، اولین شهر در ایران است که دارای سازمان آبرسانی بوده و بنگاه آبلوله بیرجند به عنوان اولین سازمان آبرسانی ایران شناخته می‌شود.این شهر همچنین دومین شهری در ایران است که در سال 1302 و پیش از تهران ، از لوله‌کشی آب شهری برخوردار گردید.

مدرسه شوکتیه این شهر، سومین مدرسه آموزش به سبک جدید، بعد از دارالفنون و رشدیه تبریز است. به علت موقعیت سیاسی و استراتژیک شهر بیرجند، سومین فرودگاه کشور در سال 1312 پس از قلعه مرغی و بوشهر، در این شهر ساخته شد و تا پیش از جنگ جهانی دوم ، دو کنسولگری انگلستان و روسیه در بیرجند، مشغول فعالیت بوده‌اند.

نام
نام اصلی این شهر، بیرجند است که به صورت‌های برجند، برجن، برکن و بیرگند نیز در نوشته آمده‌است.

پنج وجه تسمیه برای بیرجند بیان شده‌است.

بیرجند یعنی نصف شهر/نیم شهر
بیرجند یعنی شهر بلند
بیرجند یعنی شهر چاه
بیرجند یعنی شهر طوفان
بیرجند یعنی برزن
آقای رجبعلی لباف خانیکی در مقاله خود تحت عنوان "تأملی در نام بیرجند"، بیرجند را مرکب از دو جزء "بیر" و "جند" می‏داند. "بیر" در پارسی باستان به معانی رعد و برق، صاعقه و طوفان و "جند" که معرّب "کند" است به زبان فرارودی به معنی مکان و شهر آمده‌است. با توجه به نامهای مناطق و شهرها در خراسان بزرگ ، مانند تاشکند، خجند، سمرقند و ...، این وجه تسمیه درست تر به نظر می‌رسد.

تاریخ

پیش از اسلام
علاوه بر نام بیرجند که ساختار آن برگرفته از زبان پهلوی بوده و به دوران پیش از اسلام باز می‌گردد، بنا به روایتی ، بیرجند، احتمالاً در اواخر حکومت ساسانیان و توسط زرتشتیان یزدی و کرمانی به عنوان منزلگاهی در حاشیه کویر و در مسیر عبور از کویر به سمت شمال خراسان بزرگ و ماوراءالنهر بنا شده‌است .

اشعار حکیم نزاری، وجود محله‌ای در بافت قدیمی شهر، کاوشهای به عمل آمده از قلاع دختر در "بند دره" و "قلعه دره"، و نیز کتیبه به‏دست آمده از کال جنگال در روستای ریچ از توابع خوسف، "تخته سنگ لاخ مزار" واقع در روستای کوچ ، سنگ نگاره و کتیبه‏های پهلوی اشکانی در دره "استاد تنگل"، حکایت از قدمت چند هزار ساله بیرجند دارد.

همچنین علاوه بر وجود گورستانهای زرتشتی‌ها در اغلب روستاها و نیز وجود آتشکده‌های سفلی و علیا .که دال بر قدمت تاریخی این منطقه‌است، نام برخی از روستاهای اطراف شهر بیرجند دارای ریشه پهلوی و اساطیری هستند، مانند: گیو، سهراب، ماژان، سلم آباد، درخش، خراشاد، رودک، دستجرد، چاج، چهکند، جمشیدآباد و ...

پس از اسلام
قدیمی ترین اثر درون شهری بیرجند، مسجد جامع آن است که در سال 750 هجری قمری بنا شده‌است.

احتمالا یاقوت حموی اولین جغرافیدانی است که از «پیرجند» به عنوان یکی از شهرهای منطقه قهستان یاد کرده‌است. حمدالله مستوفی «بیرجند» را از شانزده ولایت قهستان و مرکز ولایتی با توابعی چند دانسته که در آن مقدار فراوانی زعفران, انگور, میوه و اندکی غله به دست می‌آمده‌است.

زین العابدین شیروانی, بیرجند را قصبه‌ای شهر مانند از توابع خراسان و دارالملک قهستان معرفی کرده و افزوده‌است که قریب به چهار هزار خانه دارد. آب بیرجند از کاریز تأمین می‌شود و مردمش همگی شیعه اند. اعتمادالسلطنه نیز آن را از قرای قهستان دانسته‌است. برخی بیرجند را به علت کوچکی آن «برکند» ثبت کرده‌اند بر به معنای «نصف» و کند به معنای «شهر» در مجموع به مفهوم قصبه.

بیرجند در قدیم چند بار به علت زلزله ویران شده‌است. در فرهنگ عامه بیرجند، داستانهای بسیاری درباره ویرانی بیرجند در یک زلزله عظیم و سکونت دسته‌ای از کولی‌‌های چادرنشین در آن، نقل شده‌است. این شهر از عهد صفویه که خانواده امیریه در آنجا امارت یافتند رو به اعتبار گذاشته‌است.

گویش بیرجندی
گویش یا لهجه بیرجندی از گویش‌های فارسی نو است که مانند گویشهای دیگر به نسبت زبان رسمی کمتر تحول پذیرفته و از اینرو بسیاری از ویژگی‌های فارسی کهن را نگه داشته‌است. محمود رفیعی در مقدمه واژه‌نامه گویش بیرجند می‌نویسد که چون بیرجند در نزدیکی کویر و در منطقه‌ای کوهستانی واقع شده، در گذر تاریخ کمتر مورد تاخت و تاز و هجوم قرار گرفته و در نتیجه گویش آن نیز پاکیزه و دست نخورده باقی مانده‌است.

آموزش و فرهنگ
مراکز علمی و فرهنگی جدید از مدارس علمیه نشأت گرفته ‏اند و در این میان اهمیت مدرسه معصومیه که سابقه بیش از هزار سال دارد و محل تحصیل اغلب مشاهیر بیرجند بوده قابل ذکر است. هم ‏اکنون در شهرستان بیرجند پنج مدرسه علمیه با ظرفیت 200 نفر طلبه و بیش از 700 مرکز آموزشی وابسته به آموزش و پرورش به فعالیت مشغولند.

مدارس جدید در شهرستان بیرجند زودتر از سایر نقاط کشور تأسیس شد. مدرسه شوکتیه در سال 1284 خورشیدی پس از تأسیس دارالفنون تهران و رشدیه تبریز , به همت امیر شوکت‌الملک علم, حکمران وقت در بیرجند تأسیس شد و به دنبال آن , دبیرستان شوکتیه و مدارس خضری دشت بیاض, نهبندان، سربیشه، خوسف و دبستان دخترانه شوکتی افتتاح گردید. آموزش و پرورش بیرجند هم‏ اینک با بیش از 90 سال عمر با برکت بیش از یکصدهزار نفر دانش‏ آموز را تحت تعلیم و تربیت دارد. وجود 4 اداره مستقل آموزش و پرورش در شهرستان بیرجند با بیش از 7000 نفر پرسنل، مرکز آموزش عالی فرهنگیان، مراکز تعلیم و تربیت، پژوهشکده معلم و... آموزش و پرورش این شهرستان را به قویترین آموزش و پرورش استان خراسان (پس از مشهد) تبدیل کرده بود.

آموزش عالی
بیرجند به عنوان قطب دانشگاهی شرق کشور از امکانات آموزش عالی خوبی برخوردار است. در 1354 شمسی, در مجموعه موقوفات علم , موسسه آموزش عالی بیرجند تأسیس شد و در 1356 شمسی با پذیرش 120 دانشجو در رشته‌های ریاضی, فیزیک و شیمی, کار خود را آغاز کرد و اکنون به نام رسمی دانشگاه بیرجند شناخته می‌شود.

جاذبه‌های گردشگری
علاوه بر جاذبه‌های گردشگری موجود در سطح شهرستان بیرجند، آثار تاریخی و مکانهای تفریحی نیز در داخل در محدوده شهری بیرجند وجود دارد.

تاریخی
آب انبار‌ها

بند دره یکی از جاذبه‌های گردشگری بیرجندآرامگاه حکیم نزاری
ارگ کلاه فرنگی
بند دره
بند عمرشاه
عمارت اکبریه
قلعه بیرجند
کنسولگری انگلیس (باغ منظریه)
مدرسه شوکتیه
مدرسه معصومیه
مصلی بیرجند
یخدان رحیم آباد

تفریحی
آبنمای موزیکال
پارک آزادی
پارک توحید
پارک صیادشیرازی
موزه بیرجند

حاجی آباد(خراسان جنوبی)

  • جمعیت :
    4784
  • کد تلفن :
    562

حاجی آباد شهری است در استان خراسان جنوبی. این شهر در بخش زیرکوه از توابع شهرستان قائنات قرار دارد.
جمعیت این شهر در سال 1385 برابر 4784 نفر گزارش شده است

خضری دشت بیاض(خراسان جنوبی)

  • جمعیت :
    5367
  • کد تلفن :
    562

خضری دشت بیاض مرکز بخش نیمبلوک از توابع شهرستان قائنات استان خراسان جنوبی است. جمعیت شهر بنا بر آمار سرشماری سال 85 مرکز آمار ایران برابر با 4،930 نفر بوده است.
نام
ریشه لغوی خضری به دو معنی می‌باشد . یک معنی عام آن اسم حضرت خضر بوده است که روایت است آن حضرت از این منطقه گذشته و در پیر مردانشاه که هم اکنون به صورت زیارتگاه درآمده است آثار آن مشهود است و اما معنی لغوی آن ، خضری به معنی سرسبزی و خضری دشت بیاض به معنی دشت سرسبز و خوش آب و هوا می‌باشد.

موقعیت جغرافیایی
شهر خضری دشت بیاض از توابع شهرستان قائنات است و در شمال استان خراسان جنوبی واقع شده است. این شهر از شمال با شهرستان گناباد ، از جنوب با بخش مرکزی شهرستان قائنات ، از شرق با بخش زیرکوه قاین و از غرب با شهرستان فردوس و شهرستان سرایان همجوار می‌باشد. فاصله آن تا قاین 55 کیلومتر ، تا بیرجند 160 کیلومتر ، تا گناباد 45 کیلومتر و تا مشهد 320 کیلو متر است. خضری دشت بیاض در غرب دشتی قرار گرفته که توسط کوههای زیر احاطه شده است:

کوه آینه ( کوه علی پلنگ ) در جنوب غرب خضری
کوه خان ( مردان شاه ) در جنوب خضری
کوه سیاه کوه در غرب خضری
رشته کوههای عباس آباد در شرق خضری


آب و هوا
آب و هوای منطقه به طور معمول گرم و خشک است . گرمترین ماههای سال در این منطقه تیر و مرداد و سردترین آنها دی و بهمن می‌باشد و ماههای یخبندان از اواخر آذر تا اواسط اسفندماه بطول می انجامد .

بادهای اصلی منطقه در تابستان بیشتر از شرق به طرف غرب می وزد که به باد شمال معروف است و در زمستان از طرف غرب به شرق از بادهای مدیترانه‌ای که بنام سیاه باد معروف است . میانگین بارش سالانه در این منطقه 174 میلی متر می‌باشد که بارش بصورت برف و باران می‌باشد.

آب شرب شهر از طریق دو حلقه چاه عمیق تامین می‌شود . آب کشاورزی منطقه نیز از طریق چاههای عمیق موجود تامین می‌شود در سالهای پرباران رودخانه‌های اصلی معروف به دهنه که از کوههای جنوب و جنوب غربی سرچشمه می‌گیرد و همچنین سیل بندهای احداث شده در بالا دشت دشت قسمتی از آب کشاورزی منطقه را تامین می‌کنند .

وضعیت اقتصادی
شیوه زندگی مردم این منطقه از گذشته مبتنی بر کشاورزی و دامداری بوده است. دشت خضری برای کشاورزی بسیار مناسب بوده و دارای آب و خاک مناسب می‌باشد محصولات عمده این منطقه گندم ، جو ، چغندر قند ، زعفران و محصولات باغی می‌باشد . از نظر پتانسیلهای معدنی این منطقه موقعیت مناسبی دارد. معادنی که در منطقه شناسایی شده است عبارتند از معادن سنگ مرمر ، خاک نسوز ، سنگ آلومنیم ، گچ و غیره شرکت سهامی زراعی خضری با تولید محصولات زارعی ، دامی ، باغی و لبنی تاثیر زیادی در رونق اقتصادی مردم ، تامین نیازمندیهای منطقه و ایجاد اشتغال دارد.

ویژگی های تاریخی و مکانهای زیارتی و گردشگری
شهر خضری به دلیل سرسبز بودن بهترین نقطه ییلاقی و گردشگری استان محسوب و به لحاظ سابقه تاریخی و آثار تاریخی باارزش و پتانسیلهای موجود محل جاذبی برای مسافران ، زائرین و گردشگران می‌باشد . اما چون شهر در محل گسل فعال و معروف دشت بیاض واقع شده است هر از چندگاهی دچار قهر زمین شده و همه چیزش را از دست داده است.

گرچه منابع مکتوب در خصوص این منطقه درست نیست اما در ذهن مردم چنین مشهور است که در گذشته‌های بسیار دور شهری آباد وجود داشته که هر سه روستای دشت بیاض ، خضری و میم را در برگرفته و به فارس مشهور بوده است که در نقشه‌های تاریخی نیز این منطقه فارسی ثبت شده است و غاری به همین نام وجود نیز دارد.

از اندک آثار تاریخی و مکانهای زیارتی و جاذبه‌های گردشگری به جا مانده از دوران کهن می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

بارگاه امام زاده سلطان عبدالله
قدمگاه دشت بیاض
باغ دهنه و اردوگاه دانش آموزی شهید کاوه خضری
دره سبز مردان شاه
غار فارس
قلعه دختر
مسجد جامع خضری
مسجد جامع دشت بیاض

وضعیت فرهنگی و ورزشی
این شهر دارای 3 باب دبستان ، 3 باب راهنمایی و 2 دبیرستان دخترانه و پسرانه است که به صورت شبانه روزی می‌باشند. همچنین این شهر دارای 2 مهد کودک است. 4 مسجد در خضری و 3 مسجد در دشت بیاض و 2 حسینیه در خضری از مکانهای مذهبی شهر است.

وضعیت بهداشت و درمان
خضری دارای یک کلینیک بهداشتی درمانی شامل درمانگاه ، کلینیک داندانپزشکی و بخش زنان و زایمان است. همچنین دو خانه بهداشت نیز در خضری دشت بیاض فعالیت می‌کنند . اداره دامپزشکی نیز در حاشیه جاده آسیایی به شهروندان خدمات ارائه می‌کند

خوسف(خراسان جنوبی)

  • جمعیت :
    4068
  • کد تلفن :
    562

خوسف یکی از شهرهای استان خراسان جنوبی است که در شهرستان بیرجند قرار گرفته است و از مناطق کویری به حساب می‌آید. جمعیت این شهر بر اساس سرشماریسال 1385، برابر 4068 نفر گزارش شده است.

این شهر زادگاه تعدادی از مشاهیر بیرجند, چون دکتر غلامحسین شکوهی (پدر علم تعلیم و تربیت ایران و وزیر آموزش و پرورش دولت موقت) بوده است.

خوسف همچنین زادگاه ابن حسام خوسفی شاعر و عارف شیعه قرن نهم هجری قمری و نگارنده خاوران نامه نیز می‌باشد.

این شهر دارای ارتفاع 1300 متر از سطح دریا می‌باشد.

پیشینه تاریخی خوسف به دوران قبل از اسلام می رسد و یکی از کهن ترین شهرهای جنوب خراسان محسوب شده که در منابع تاریخی ازآن با نامهای خسف، خسب، خوسف یاد شده است. در کتاب نزهه القلوب حمدا... مستوفی از خوسف به عنوان معظمات بلاد قهستان یاد شده است.
وجود بافت قدیمی با آثار تاریخی از ویژگی های شاخص این شهر محسوب می‌شود. این بافت که به لحاظ موقعیت طبیعی و واقع شدن بر روی هسته مقاوم، از زمین لرزه در امان مانده و یکی از سالمترین بافتهای تاریخی در منطقه به شمار می‌رود.

در رابطه با آثار تاریخی این شهر می‌توان به مسجد جامع خوسف، آرامگاه ابن حسام خوسفی، قلعه خوسف، خانه‌های علوی و مالکی و مدرسه ابن حسام اشاره نمود

زهان(خراسان جنوبی)

  • جمعیت :
    1060
  • کد تلفن :
    562

زهان شهری است در استان خراسان جنوبی. این شهر در بخش زهان از توابع شهرستان قائنات قرار دارد.

این روستا ابتدا به نام «زه‌آب» بوده یعنی محل جوشش آب که به تدریج به تغییر لهجه به نام زهان در آمده است.عمده در آمد اهالی این منطقه از طریق کشاورزی است که زرشک بیشترین سطح زیر کاشت را به خود اختصاص داده‌است.

جمعیت این شهر در سال 1385 برابر 1,060 نفر گزارش شده است.

قدمت تاریخی این شهر به دوران پیش از اسلام برمی گردد. بازار زهان در حدود سیصد سال پیش در منطقه شهرت داشته است و تا صد سال پیش اهمیت ان در جنوب خراسان بیشتر از قاین وبیرجند بوده است

سرایان(خراسان جنوبی)

  • جمعیت :
    11789
  • کد تلفن :
    562
  • سایت شهرداری :
    www.sarayan.ir

سرایان، مرکز شهرستان سرایان در شمال غربی استان خراسان جنوبی، در 58 درجه و31 دقیقه طول شرقی و 33 درجه و 51 دقیقه عرض شمالی قرار داشته و ارتفاع آن از سطح دریا 1484 متر می‌‌باشد.

این شهر، در 160 کیلومتری مرکز استان (شهر بیرجند)، در فاصله 40 کیلومتری شرق فردوس و در دشتی هموار در حاشیه کویر در دامنه جنوب غربی رشته کوه زابری معروف به شتران واقع شده است. در سال 1385، جمعیت این شهر، 11,098 نفر بوده است.

سربیشه(خراسان جنوبی)

  • جمعیت :
    6780
  • کد تلفن :
    562

سربیشه مرکز شهرستان سربیشه واقع در استان خراسان جنوبی است. جمعیت این شهر بنابر آمار سرشماری سال 85 برابر با 6،141 نفر است.

ارتفاع آن از سطح دریا 1839 متر و دارای آب و هوای معتدل و خشک است.

شهر سربیشه در 65 کیلومتری جنوب شرقی شهر بیرجند و در مسیر راه بیرجند - نهبندان قرار دارد.

نام
در مورد وجه تسمیه شهرستان سربیشه سه نظر وجود دارد. نظریه اول: در قسمت جنوب این شهر زمین آبخیز و سرسبزی وجود داشته و چون شهر در مدخل ورودی این محل سرسبز بوده به آن سربیشه گفته‌‌اند. نظریه دوم: این منطقه در روزگاران گذشته جنگل و محل تجمع پرندگانی مانند سار بوده است که به آن ساربیشه گفته‌اند و در گذر زمان به سربیشه مخفف شده است. نظریه سوم: چون این شهر در دشتی به ارتفاع 1900 متر از سطح دریای واقع شده است و به دلیل سردی هوا آن را سردبیشه نامیده‌اند که بعدها به سربیشه تغییر یافته است.

تاریخچه
این شهر دارای قدمت تاریخی زیادی می‌باشد چنان‌که شیخ حسین آیتی بیرجندی در کتاب بهارستان نقل می‌کند: «سربیشه شهری است قدیمی که قبل از اسلام مردمان آن زردشتی بوده‌اند». همچنین در کتاب نزهه‌القلوب حمدالله مستوفی آمده است که ابوبکر علی ابن الحسین قهستانی ممدوح فرخی سیستانی که از علما و ادبای عصر سلطان محمود غزنوی به حساب می‌آمده از این شهر بوده است.


سابقه ابنیه تاریخی بخش سربیشه به صدر اسلام و قبل از آن می‌رسد و آثار تاریخی آن از قبیل محوطه‌ها و تپه‌های باستانی، قلعه و خانه‌های قدیمی، غارها و روستاها نشان‌دهنده غنای فرهنگی و سابقه تمدنی این منطقه می‌باشد.

جاذبه های گردشگری  

الف -زیارتگاه ها واماکن مذهبی

در این شهرستان چندین بقعه مبارکه متعلق به امامزادگان وجود دارد که مشهورترین بقاع متبرکه این شهرستان عبارتند از :  - آستانه مبارکه بی بی زینب خاتون (س) : واقع در روستای کاهی بخش مود در 52 کیلومتری شهرستان سربیشه و در بخش مود در مجاورت روستای کاهین واقع گردیده است . از شجره نامه این بانوی بزرگوار اسناد و مدارکی در دست نیست ولی طبق اعتقاد شدید مردم و آنچه در کتاب بهارستان مرحوم آیتی آمده است این بانوی مخدره دخت امام موسی کاظم (ع) می باشد . مزار کاهی از مشهورترین بقاع متبرکه در سطح استان خراسان جنوبی است که به دلیل ارادت ویژه مردم و دیدن کرامات متعدد از این امامزاده بزرگوار که شرح برخی در کتاب بهارستان آمده است و همچنین به جهت آب و هوای مطبوع و منطقه سیاحتی و تفریحی ، همه روزه پذیرای خیل عظیمی از زوار محترم می باشد .

مزار سید حامد علوی : واقع در روستای چنشت ، دهستان نهارجان بخش مود ، در فاصله 60 کیلومتری سربیشه و 8 کیلومتری مزار کاهی قرار دارد . این امازاده بزگوار طبق اعلام مرکز پژوهشهای آستان قدس رضوی با چهار واسطه به امام جعفر صادق (ع) می رسد که عبارتند از : احمد(الحامد لله)- محمد- حمزه (ابویعلی)- محمد(الحجازی الصوفی)   - اسحاق الموتمن-امام صادق علیه السلام . این بقعه متبرکه همچنین به دلیل مجاورت در غارهای تاریخی روستای چنشت و قرار داشتن در منطقه نمونه گردشگری مورد توجه ارادتمندان و علاقمندان می باشد که در سالهای اخیر به دلیل آسفالت شدن راه روستای چنشت بر تعداد زائرین این امامزاده جلیل القدر افزوده شده است .  
- قدمگاه حضرت ابوالفضل(ع) : این قدمگاه که در فاصله 25 کیلومتری از شهر سربیشه و در حاشیه جاده اسدیه قرار دارد و در مجاورت روستاهای زولسک و دهنه چاه می باشد . و به جهت انتساب به قمر بنی هاشم حضرت ابوالفضل العباس علیه السلام مورد احترام و اعتقاد خاص مردم منطقه می باشد . از تاریخچه و شجره این مکان مقدس مدارک دقیقی در دست نیست ولی طبق اعتقادات مردم و آنچه که سینه به سینه از نسلهای قبل منتقل شده ، مشهور است که فردی ساده و متدین پس از اینکه سه مرحله ، فردی بزرگوار (به روایتی حضرت ابوالفضل علیه السلام ) را در خواب می بیند که مکانی با ویژگیهای خاص در همان منطقه به او نشان می دهد که مورد احترام وی بوده است . ایشان نیز پس از جستجوی زیاد همان مکان را با همان ویژگیها پیدا نموده و به مرور زمان به مکانی مقدس منتسب به حضرت ابوالفضل علیه السلام مبدل می گردد که امروزه پذیرای تعداد زیادی زائر و ارادتمند به ساحت مقدس اهل بیت عصمت و طهارت علیهم السلام می باشد .     
- مزار درویش غلام علی : در روستای شیرگ ، دهستان مومن آبد بخش مرکزی و در فاصله 8 کیلومتری شهر سربیشه قرار دارد .  
- مزار سلطان بیدار : واقع در روستای دهک ، دهستان مومن آباد بخش مرکزی سربیشه . 
- مزار سیدنا الحسین : در ناحیه دهک قراردارد.  - مزار سبز پوش : واقع درروستای مزار ، دهستان مومن آباد بخش مرکزی سربیشه . 
- مزار گل بانگ خراسان : واقع در روستای برکوه ، دهستان مومن آباد بخش مرکزی و در فاصله 12کیلومتری از شهر سربیشه قرار ادارد . در بین مردم منطقه مشهور است که در جنگی که بین مردم روستا و افراد ظالم و زورگو رخ داده و مردم تحت فشار و قتل و غارت قرار داشته اند ، از همان مکان کنونی مزار در دامنه کوه نوری ساطع شده و نوایی نیز شنیده می شود . لذا مردم به آنجا پناه می برند و از شر دشمن ایمن می گردند . به همین جهت آنجا به مزار و زیارتگاهی تبدیل می شود . 
- مزار پیر سنگ : واقع در روستای گورید ، دهستان مومن آباد بخش مرکزی . 
- مزار بی بی زینب خاتون : واقع در روستای گزدز ، دهستان مومن آباد بخش مرکزی سربیشه . 
- زیارتگاه خواجه مراد : واقع در روستای خواجه مراد ، دهستان درح بخش مرکزی . 
- زیارتگاه سبز پوش سربیشه : واقع در روستای ماهیرود ، دهستان درح بخش مرکزی سربیشه . 
- مزار سر بریده : واقع در روستای فال ، دهستان نهارجان بخش مود سریشه . 
- مزار : واقع در روستای حسین آباد گواهی ، دهستان مود بخش مود سربیشه . 
- زیارتگاه سید معصوم : واقع در روستای شواکند ، دهستان مود بخش مود سربیشه .  

ب- دیدنی ها و آثار تاریخی :  از جمله آثار و ابنیه تاریخی وجود قلعه ها و غارهای مختلف در این شهرستان می باشد که قدمت آنها به صدر اسلام و حتی قبل از آن می رسد . به روایتب در جنوب شهر سربیشه شهری قدیمی به نام ‹‹کن کن ›› وجوود داشته است که قدمت آن به 6 هزار سال پیش از میلاد مسیح می رسد . از جمله دیدنی ها و آثار تاریخی شهرستان می توان به موارد زیر اشاره نمود : 
- مسجد گنجی سربیشه : مسجد گنجی سربیشه که در حال حاضر به مسجد امام حسین (ع) شهرت دارد ، در حاشیه خیابان مطهری سربیشه واقع شده است . 
- مسجد بزرگ سربیشه : مسجد بزرگ سربیشه که در حال حاضر مسجد چهارده معصوم نامیده می شود در خیابان مطهری در کوچه شهید رجبی مقابل مدرسه طالقانی واقع شده است . 
- قلعه کهنه سربیشه
- مسجد پخت : در روستایی به همین نام و در دامنه رشته کوه باقران قرار دارد . 
- مسجد چهکندوک : در روستای چهکندوک درفاصله حدود 5 کیلومتری جنوب شرقی سربیشه قرار دارد. 
- تپه چهکندوک : تپه چهکندوک کلاته سلیمان در شهرستان سربیشه روستای چهکندوک واقع است .  - قلعه چهکندوک : قلعه چهکندوک در شهرستان سربیشه روستای چهکندوک در 5 کیلومتری جنوب شرقی سربیشه واقع است . 
- قبرستان هریوند : قبرستان موسوم به گبرها در نزدیکی روستای هریوند قرار دارد . 
- مدرسه مود : در داخل شهر مود از توابع شهرستان سربیشه قرار دارد . 
- باغ و عمارت مود : باغ
 – قلعه مود به لحاظ مکانی در شهر مود و در فاصله 22 کیلومتری سربیشه قرار دارد .  
- قلعه قلاع مود : در فاصله حدود دو کیلومتری غرب شهر مود و نزدیکی سمسول آباد بخش مرکزی بیرجند قرار دارد . 
- قلعه کهنه مود : قلعه کهنه مود در داخل شهر مود بر فراز تپه ای واقع شده است . 
- رباط کوهک رود بالا : رباط مزبور در حدود سی کیلومتری سربیشه در امتداد جاده آسفالته بیرجند –زاهدان و در 2 کیلومتری آبادی کوهک رود بالا واقع شده است . 
- قلعه اسفزار : این قلعه بر فراز تپه ای مشرف به روستای اسفزار واقع است . 
- قلعه فال : در روستای فال از دهستان نهارجان بخش مود قرار دارد .  - محوطه ته کندوک کلاته سلیمان . 
- سنگ نگاره روستای بیژائم : مجموعه نگاره های سنگی بیژائم در جنوب روستای بیژائم شهرستان سربیشه مشرف بر مزارع روستا حک شده اند . 
- خانه یاوری سربیشه : خانه موسوم به یاوری بر فراز تپه ای بلند در بخش شرقی شهر سربیشه و در جوار قلعه کهنه سربیشه قرار دارد . 
- غار چنشت : در دامنه کوهی مشرف به روستای چنشت در دهستان نهارجان بخش مود و در 45 کیلومتری شهرستان سربیشه واقع شده است . 
- غار چهل چاه : در مجاورت غار چنشت در روستای چنشت قرار دارد . 
- غار چهل دختر : در سال 1374 در دامنه کوهی به نام چهل دختر در نزدیکی روستای کوچک کلاته آخوند که از سنگهای آهکی شکل گرفته است کشف شد . 
- غار برادو
- روستای ماخونیک : در دهستان درح و در بخش مرکزی سربیشه در منطقه ای کوهستانی و در دامنه جنوبی کوه ماخونیک و در فاصله 80 کیلومتری شهر سربیشه واقع شده است .این روستا جزء هفت روستای شگفت انگیز کشور است .  
- روستای چنشت : در 25 کیلومتری مود و60 کیلومتری سربیشه قرار دارد . 
- سنگ نگاره تنگل استاد : در 3 کیلومتری روستای چنشت واقع است .  

ج- چشمه های آب معدنی

چشمه آب گرم علم آباد : در شمال خاوری شهرستان و از شکاف سنگ های آتشفشانی از نوع آندزیت بازالت از زمین خارج می شود . 
چشمه آب ترش : در شمال شهرستان سربیشه از شکاف سنگهای آندزیت بازالت از زمین خارج می شود .  آبگرم گندگان : در 12 کیلومتری سربیشه واقع است . 
چشمه آب معدنی تناک : در روستای تناک از بخش مود شهرستان سربیشه قرار دارد .  
چشمه آب معدنی سیاه دره : آب معدنی سیاه دره جنب کلاته سلیمان (بخش مود شهرستان سربیشه ) واقع است که آب آن به رنگ سبز کامل است

سه قلعه(خراسان جنوبی)

سه‌قلعه یکی از شهرهای استان خراسان جنوبی در ایران است.

طول جغرافیایی: 5823E
عرض جغرافیایی: 3340N

در جنوبی‌ترین نقطه شهرستان سرایان و در فاصله 24 کیلومتری شهر سرایان و 61 کیلومتری شهر فردوس.


شهر سه قلعه به علت قرار گرفتن در عرض جغرافیایی پایین، ارتفاع کم از دریا، دوری از منابع آبی بزرگ دوری از توده‌های باران آور فشار زیاد جنب حاره ونزدیکی به کویر که همه این عوامل باعث بارندگی کم، گرمای زیاد تابستان، تبخیر فراوان بطور کلی بیابانی ونیمه بیابانی منطقه گردیده‌است. تابستانها هوا گرم وسوزان وزمستانها سرد وخشک است.در بیشتر سالها بارندگی از 100 میلیمتر کمتر است که پدیده خشکسالی را به همراه دارد.

سه قلعه در محدوده حوضه آبریزکویر نمک واقع شده‌است است ودارای آب وهوای گرم وخشک با زمستانهای سرد می‌باشد.دمای گرمترین ماه سال برابر با 48/4 درجه سانتیگراد در مرداد ماه وسردترین ماه سال در دیماه برابر 4/1 درجه سانتیگراد می‌باشد ودمای روزانه سال بین 16- درجه سانتیگراد تا 44 درجه متغیر است. بارندگی در ماه شهریور صفر و در اسفند ماه با 33 میلیمتر بیشترین است که متوسط بارندگی سالیانه 173 میلیمتر را موجب می‌شودورطوبت نسبی هوا در طول اقلیمی 45/6 درصد گزارش شده‌است. بادهای محلی به نام کوه باد از شمال سیه باد، روز باد وقبله باد (اصطلاحاًکلغور) سه قلعه را در طول سال تحت تاثیر قرار می‌دهند که باد غالب وتاثیر گزار سیه باد است که در زمستان می‌وزد. زمین شناسی وخاک شناسی سه قلعه: سه قلعه بر روی آبرفتهای دوران چهارم کواترنری واقع شده که حاوی سه سنگ، گچ ونمک می‌باشد. معادل گچ ونمک اطراف نامی برااین مدعا می‌باشد.دهستان سه قلعه در زدن ایران مرکزی ویکی فعالترین مناطق زمین شناسی که توسط گسلهای سراسری ومهم نظیر گسل کویر بزرگ، گسل کلمرد وگسل هریرود و... از دیگر زونهای ایران مجزا می‌گردد.

شوسف(خراسان جنوبی)

  • جمعیت :
    2512
  • کد تلفن :
    562

شوسف مرکز بخش شوسف شهرستان نهبندان در استان خراسان جنوبی است. جمعیت آن بنابر آمار سرشماری سال 1385 ، 2،338 نفر بوده است.

اماکن دیدنی
قلعه‌دختر:
سخت‌گذرترین دژ قدیمی شهرستان نهبندان، قلعه‌دختر شوسف است که در 5 کیلومتری شهر شوسف قرار دارد. این دژ سنگی از زمان ساسانی است و بر فراز کوهی به بلندی 2000 متر قرار دارد. مردم روستای طارق در نزدیکی آن، این قلعه را «قلعه رستم» می‌نامند.


بند بخشدار
این بند در 3 کیلومتری جنوب غربی شوسف در مسیر رودخانه هنگر که از کوههاک غرب شوسف سرچشمه می‌گیرد ساخته شده است. این بند در اواخر دوره قاجار ساخته شده است و در ساخت آن از مصالح سنگ، آجر، ملات ساروج استفاده شده است.

فردوس(خراسان جنوبی)

  • جمعیت :
    24703
  • کد تلفن :
    534

شهر فردوس مرکز شهرستان فردوس، در استان خراسان جنوبی، در فاصله 345 کیلومتری جنوب مشهد و 195 کیلومتری شمال غربی بیرجند و در مسیر محور اصلی ارتباطی استان‌های یزد، کرمان، اصفهان، بوشهر، هرمزگان و فارس به مشهد واقع است.شهر فردوس، از سطح دریا 1293 متر ارتفاع داشته‎ و بر طبق سرشماری سال 1385، 23,405 نفر جمعیت دارد.

فردوس که تا 1308، تون نامیده می‌شده، امروزه به خاطر انار و زعفران مرغوبش شناخته شده‌است.

پیشینه
حسن پیرنیا، در کتاب خود به اولین اشاره‌های تاریخی به منطقه‌ای که تون (فردوس) در آن واقع است می‌پردازد و می‌گوید: «از منطقه‌ای که تون در آن واقع شده‌است، در کتیبه داریوش با عنوان استاگارتیه یاد شده که نویسندگان قدیم ساکارتیا ضبط کرده‌اند.» این منطقه ابتدا زیر نفوذ مادها بوده و پس از عصر سلوکیان هم از طرف جنوب سرزمین پارت را محدود می‌کرده و جز قسمت تون و طبس، بقیه نواحی آن کویر خشک و بی‌آب و علف بوده‌است. هردوت، مردمان این ناحیه را طایفه‌ای از پارسی‌ها می‌داند و می‌گوید که به زبان پارسی سخن می‌گفتند و از راه شکار گورخر و غزال روزگار می‌گذراندند.

بررسی‌های باستان‌شناسی و وجود محوطه‌ها و تپه‌های باستانی، رونق این ناحیه را تا پیش از اسلام به‌خصوص در عصر تاریخی به اثبات رسانده‌است. قدیمی ترین آثار یافت‌شده در شهرستان فردوس توسط باستان‌شناسان میراث فرهنگی خراسان، مربوط به هزاره دوم پیش از میلاد است و از آن پس آثاری از هزاره اول، دوران ساسانیان و دوره‌های مختلف اسلامی یافت شده‌اند که تداوم حیات طولانی در این شهر را نشان می‌دهد.

این شهر تا سال 1308 خورشیدی، تون نام داشته‎ و در متون قدیمی اغلب به نام بلده طیبه تون و در مکاتبات دوره صفویه، به نام دارالمؤمنین تون نامیده شده‌است.نخستین کتاب موجود که از تون نام برده، اشکال‌العالم جیهانی متعلق به قرن چهارم هجری است که از تون به عنوان شهری آباد و بزرگ یاد کرده‌است.از آن به بعد نام تون به مناسبت‌های مختلف در متون و سفرنامه‌ها دیده شده و اغلب از آن به عنوان شهری بزرگ و آباد نام برده شده‌است.دلایل و شواهد تاریخی نشان می‌دهد که در گذشته‌های دور که تون اهمیت و اعتباری تاریخی و جمعیتی داشته، به ویژه تا دوران اقتدار اسماعیلیه و حتی سده‌های پس از آن، به ولایت قهستان تعلق داشته‌است. ایالت تون یکی از مناطق قهستان بوده که بعد از الموت، دومین مرکز مهم فرقه اسماعیلیه بوده و تا حمله مغول دوام داشته‌است. آثار به جا مانده از دژهای آن دوران، مانند کوه قلعه فردوس، قلعه دختر بشرویه و قلعه حسن‌آباد هم اکنون نیز قابل مشاهده‌اند.

ناصرخسرو قبادیانی، در سده پنجم هجری، خبر از وجود چهارصد کارگاه زیلوبافی در شهر تون داده‌است:

«شهر تون شهر بزرگ بوده‌است اما در آن وقت که من دیدم اغلب خراب بود و بر صحرایی نهاده‌است و آب روان و کاریز دارد و بر جانب شرقی باغ‌های بسیار بود و حصاری محکم داشت. گفتند در این شهر چهارصد کارگاه بوده‌است که زیلو بافتندی و در شهر درخت پسته بسیار بود در سرای‌ها و مردم بلخ و تخارستان پندارند که پسته جز بر کوه نروید و نباشد.»
در بسیاری از دوره‌های زمانی، تون در کنار قائن، یکی از دو شهر مهم و بزرگ ولایت قهستان بوده و نامش را همراه قائن و گاه در ترکیب با آن، به صورت «تونوکین» (‌تون و قاین) به جای قهستان به کار می‌برده‌اند.مارکوپولو نیز در سفرنامه خود، از منطقه قهستان با نام تونوکین یاد کرده که اشاره به تون و قاین دو شهر بزرگ این بلاد داشته‌است.در دوره‌های اخیر که قائن اهمیت پیشین خود را از دست داده بود، تون به همراه طبس منطقه واحدی را تشکیل داده و عبارت تون و طبس جای تون و قائن را گرفت.

مردم شهر تون در حمله مغول قتل عام شدند و چهل هزار نفر از اسماعیلیه در تون کشته شدند به طوری که از کشته‌ها پشته و تپه ساخته شده و روی آن تپه، تخت هلاکوخان قرار داده شده‌است. این تپه که به «تخت هلاکو» معروف شده بود.
حمدالله مستوفی در نزهة‌القلوب در مورد فردوس گفته‌است: «در اول شهر بزرگ بوده و این زمان شهری وسط است و وضع آن شهر چنین نهاده‌اند که اول حصاری به غایت بزرگ نهاده و خندق عمیق بی‌آب دارد و بازار درگرد حصار درآورده و شهر و خانه‌ها در گرد بازار و باغات و توتستان‌ها در گرد خانه‌ها و غله‌زار در گرد باغات و در گرد غله‌زارها بندها بسته که آب باران می‌گیرند و آب بِدان غله می‌برند و در آن بندها خربزه بی‌آب زراعت می‌کنند که به غایت شیرین می‌باشد و آبش از کاریزها است و هوای معتدل و حاصلش غله و میوه و ابریشم باشد.» این شهر دارای ارگی بزرگ بود که ساخت آن را به عمرو لیث صفاری نسبت می‌دهند. در دوره صفویه و در زمان پادشاهی شاه تهماسب اول این ارگ مرمت گردید.

تون که در دوره صفویه به خوبی رشد کرده بود، در قحطی قرن یازده بیشتر جمعیت خود را از دست داد.

در آغاز سده اخیر، هنوز فردوس از شهرهای مهم استان خراسان بود، به گونه‌ای که شهرداری فردوس که در سال 1304 تأسیس شد، از نخستین شهرداری‌های استان خراسان بزرگ بوده‌است.

وجه تسمیه تون
تون، در «معجم‌البلدان»، سفیدی روی ناخن، در «برهان قاطع»، گلخن حمام، در «مؤیدالفضلا»، جامه شبروی، در «مجمع‌اللغات»، حمام و در «فرهنگ نظام»، خزانه و گنجینه معنی شده‌است. اما به دلیل مجاورت با طبس که به معنی چشمه آبگرم است، باید مفهوم سرزمین گرم را داشته باشد.

بنابر یک قول دیگر، نام فردوس در زمان ایران باستان، «تابان» بوده‌است که پس از حمله اعراب در زبان عربی تغییر شکل یافته و به صورت تون درآمده‌است. بر طبق این قول، تابان و تابش که امروزه به نام فردوس و طبس شناخته می‌شوند، هر دو از شهرهای کهن ایران به شمار می‌روند.

گویش فردوسی
مردم فردوس به گویش فردوسی سخن می‌گویند. این گویش در میان گویش‌های فارسی در خراسان، یکی از قدیمی‌ترین گویش‌ها به شمار می‌رود که تا حد بسیار زیادی ویژگی زبان فارسی را حفظ کرده و آهنگ زبان پارسی باستان را همچنان به همراه دارد.با این که این گویش از نظر واژگان موجود در آن زیرمجموعه‌ای از زبان پارسی است، به دلیل تفاوت ساختاری که در صرف افعال و جمله‌بندی با زبان رسمی کشور داشته، نسبت به سایر گویش‌های خراسان تا حدود زیادی از آلوده‌شدن به واژگان بیگانه مصون مانده‌است. آهنگ و وزن ادای کلمات در این گویش، به گونه‌ایست که درک آن برای شنونده ناآشنا بسیار دشوار می‌نماید به طوری که اغلب آن را یک زبان و نه گویش می‌پندارند.

مردم پنج محله فردوس، اگر چه همه از گویش فردوسی استفاده می‌کرده‌اند، ولی باز هم تفاوت‌هایی در گویش محله‌های مختلف وجود داشته، ولی این جدایی و اختلاف پس از زلزله سال 1347 یکی شده و به تدریج گویش‌های محله‌ها در هم آمیخت.
این گویش در تمامی سطح شهرستان و بخش‌هایی از شهرستان‌های مجاور از جمله قائن و گناباد رواج دارد. با این وجود، این گویش در روستاهای مختلف شهرستان فردوس به صورت‌های متفاوت بیان می‌شود. نکته جالب آنکه گویش برخی از روستاها که فاصله زیادی تا شهر فردوس دارند، کاملاً شبیه مردم فردوس بوده در حالی که گویش برخی روستاها که تنها چند کیلومتر با فردوس فاصله دارند، تفاوت زیادی با فردوس دارد

قائن(خراسان جنوبی)

  • جمعیت :
    34465
  • کد تلفن :
    562
  • سایت شهرداری :
    www.ghaen.com

قائِن یا قایـِن یکی از شهرهای استان خراسان جنوبی و مرکز شهرستان قائنات در ایران است. قائن به خاطر زعفران مرغوب آن دارای شهرت است. شهر قائن که در گذشته دارای برج و بارو، کهندژ، خندق و ارگ بوده، به همراه تون (فردوس امروزی) از شهرهای مهم ایالت قهستان محسوب می‌شده‌است.

پیشینه
بر اساس آخرین یافته‌های باستان‌شناسی سابقه سکونت در شهر قائن به دوران پارینه سنگی میانی (حدود 30 هزار سال قبل) می‌رسد. بر اثر حفاری‌های باستان‌شناسی هیئت آمریکایی در غار خونیک در جنوب این شهر، تعدادی دست افزارهای سنگی مربوط به دوران پارینه سنگی میانی در این غار به دست آمد که از لحاظ مطالعات باستان‌شناسی و انسان‌شناسی بسیار حائز اهمیت است. همچنین وجود تعداد زیادی تپه‌های باستانی در اطراف شهر قائن که بر اساس مشاهدات اولیه از دوران پیش از تاریخ دارای آثار و نشانه‌هایی است که قدمت طولانی سکونت در این منطقه از کشور ایران را اثبات کرده‌است.


نقل است که شهر قائن را کی لهراسپ پدر گشتاسب ساخته‌است. مارکوپولو در سفرنامه خود از این ناحیه به نام «تونوکاین» نام برده‌است که این نام از نام دو شهر بزرگ ایالت قهستان که تون (فردوس امروزی) و قائن باشند گرفته شده‌است. همچنین درسال 444 هـ.ق ناصرخسرو قبادیانی از این شهر دیدن کرده و از استحکامات شهر و مسجد جامع آن یاد کرده‌است. ایالت قهستان، هم‌زمان با ورود اعراب به ایران، پناهگاه زرتشتیانی بود که به آن پناه آورده بودند. حمدالله مستوفی، در قرن هشتم هجری از مرکزیت قائن نسبت به آبادی‌های دیگر قهستان، و همچنین از فراوانی زعفران و میوة آن گزارش داده‌است. یکی از مهم‌ترین آثار تاریخی قائن, مسجد جامع آن است که از بناهای قرن هشتم هجری می‌باشد.

آثار باستانی
آخرین بررسی‌ها در شهر قائن به شناسایی 170 اثر منجر شده است. این آثار شامل تپه‌ها و محوطه‌های باستانی، قلعه‌ها، مساجد، مقابر و آرامگاهها، خانه‌های تاریخی، درختان کهنسال، غارها، پناهگاه‌های سنگی و دژهای زیرزمینی است.

بیشترین تراکم آثار مربوط به قرون میانه اسلامی بخصوص قرن پنجم (اواخر سلجوقی) تا قرن هشتم (تیموریان) است به شکلی که اکثر تپه‌ها و محوطه‌های باستانی و قلعه‌های کوهستانی و بسیاری از غارها دارای آثاری از این دوران است. «وجود رشته کوههایی که دارای ساختار آهکی است در منطقه، باعث بوجود آمدن تعداد فراوانی غار در مناطق مختلف شهرستان قائن شده است.»

غارهای شناسایی شده بیشتر در مناطق مرکزی شهرستان پراکنده‌اند. علاوه بر شگفتیهای طبیعی که این غارها دارند وجود نشانه‌هایی از آثار تاریخی بخصوص وجود آثار معماری در بسیاری از غارها، آنها را به یکی از جاذبه‌های مهم تاریخی و گردشگری منطقه تبدیل کرده و از این نظر دارای استعدادهای بالقوه فراوانی است. همچنین این بررسی ها به شناسایی 40 قلعه تاریخی در این شهر منجر شد. بیشتر این قلعه‌ها در زمان اسماعیلیان (1000 سال پیش) ساخته شده و کاربرد نظامی داشته‌اند. قدمت بقیه قلعه‌ها به دوران ساسانی (2000 سال پیش) و سلجوقیان (هم‌زمان با اسماعیلیان) باز می‌گردد.

بر اساس آخرین یافته‌های باستان‌شناسی سابقه سکونت در شهر قائن به دوران پارینه سنگی میانی (حدود 30 هزار سال قبل) می‌رسد.

مود(خراسان جنوبی)

  • جمعیت :
    2761
  • کد تلفن :
    562

مود شهری است در استان خراسان جنوبی. این شهر در بخش مود از توابع شهرستان سربیشه قرار دارد.
جمعیت این شهر در سال 1385 برابر 2,451 نفر گزارش شده است.

نهبندان(خراسان جنوبی)

  • جمعیت :
    17264
  • کد تلفن :
    562

نیمبلوک(خراسان جنوبی)

نیمبلوک شهری است در استان خراسان جنوبی. این شهر در بخش نیمبلوک از توابع شهرستان قائنات قرار دارد.
جمعیت این شهر در سال 1385 برابر 3،886 نفر گزارش شده است

 



تاريخ : چهارشنبه ٢۱ آبان ۱۳٩۳ | ۱٠:٠۳ ‎ق.ظ | نویسنده : kourosh hasanpour | نظرات ()

طولانی ترین زوج زنده

ازدواج هایی که با تفاهم باشند همیشه بادوام می مانند اما برای اینکه طولانی باشند نیاز به عمر طولانی زوج ها نیز دارد. "هربرت" و "زلمیرا فیش" از  اهالی کالورینای شمالی نزدیک به 88 است که با یکدیگر زندگی می کنند. زلمیرا 104 ساله و همچنین هربرت 107 سال سن دارد. آن ها همچنین نزدیک به 50 سال است که خانه خودشان را عوض نکرده اند.

باسابقه ترین گارسون دنیا

گارسون ها معمولا از میان جوانان انتخاب می شوند اما "آنجلو کاماراتا" کسی است که نزدیک به 77 سال پیشخدمت در رستوران بوده است و نامش را در کتاب رکوردهای گینس به ثبت رسانده است. او در این مدت در یک رستوران کوچک کار می کرده است که بعدها آن را خریده ولی بازهم به کار پیشخدمتی مشغول بود. او البته در سال 2009 و در سن 95 سالگی تصمیم گرفت باز نسشته شود.

بلندترین سخنرانی

یکی از عجیب ترین رکوردهایی که در دنیا به ثبت رسیده است طولانی ترین زمان سخنرانی است. "لویس کولت" فرانسوی توانست بعداز 124 ساعت سخنرانی بدون وقفه رکورد بلندترین سخنرانی دنیا را ازآن خودش کند. او در این مدت تنها در مورد نقاشی های سالوادور دالی اسپانیایی سخنرانی کرد. این مرد 62 ساله به مدت 5 روز و 4 شب کاملا بیدار بود تا بتواند این کار را به اتمام برساند.

طولانی ترین مدت روشن بودن لامپ

این رکورد نیز یکی دیگر از رکوردهای جالب در کتاب گینس است. در یکی از ایستگاه های آتش نشانی در کالیفرنیا لامپی روشن است که رکورد دار طولانی ترین مدت روشن بودن است. این چراغ در سال 1902 روشن شده است و این روزها تقریبا 111 سالگی خود را جشن می گیرد. بسیاری از اتش نشان هایی که از این ایستگاه باز نشسته شده اند با این لامپ خاطرات مختلفی دارند و همچنان به آن سر می زنند.

طولانی ترین قطعی برق

 درسال 1998 رکورد طولانی ترین قطعی برق به شهر آیوکلند در نیوزیلند رسید. این شهر که تنها با دو کابل بسیار قوی روشن می شد دچار مشکل پوسیدگی شد و این مورد در پی خود قطع کلی برق ر ا به همراه آورد. این شهر نزدیک به 5 هفته یا 66 روز بدون برق بود. در آن زمان نزدیک به 7500 شغل از بین رفت و همچنین نزدیک به 156 میلیون دلار نیز خسارت به این کشور وارد شد.

طولانی ترین زمانی بازی رایانه ای

 "اوکان کایا” جوان ۲۸ ساله ای است کە توانست با انجام بازی تازه "ندای وظیفه” بە مدت ۱۳۵ ساعت و ۵۰ دقیقه و بدون استراحت رکورد بازی های رایانه ای را بە نام خودش بە ثبت برساند.

طولانی ترین فیلم دنیا

فیلم «سفر» ساخته «پتر واتکینز» محصول ۱۹۸۷ با مدت زمان ۸۷۳ دقیقه (۱۴ ساعت و ۳۳ دقیقه) بلندترین فیلمی است که تا کنون در تاریخ سینما ساخته شده است.این فیلم که بین سال‌های ۱۹۸۳ تا ۱۹۸۵ در چندین کشور مقابل دوربین رفت، به موضوع تسلیحات اتمی و هزینه‌های نظامی و از سوی دیگر فقر می‌پردازد و در فیلم از افراد معمول جامعه درباره میزان آگاهی‌شان از این موارد پرسش می‌شود.

طولانی تری جنگ

بزرگترین جنگی که تاکنون در تاریخ جهان به ثبت رسیده، مجموعه جنگ هایی است که به جنگ های صدساله مشهور است. این جنگ ها بین انگلستان و فرانسه در میان سالهای ۱۳۳۷ و ۱۴۵۳ اتفاق افتاد.

 طولانی ترین خیابان مشجر یا کوچه باغ دنیا

در شهر نیکو در ژاپن است. این موضوع در کتاب رکوردهای جهانی گینس نیز ثبت شده است. طول این کوچه باغ 37 کیلومتر است. گذشته از طول این سروستان، قدمت آن نیز بسیار تأثیرگذار است. طبق سوابق تاریخی موجود، کوچه باغ سرو حدود چهارصد سال پیش ساخته شده است. ساختن آن نیز بیست سال طول کشیده است. در ابتدا فقط بیست هزار درخت در این خیابان وجود داشته است، ولی با گذشت زمان تعداد این درختان کاهش پیدا کرده و حالا تعداد تقریبی سروهای موجود در این سروستان فقط 13 هزار اصله است.

طی این پرواز، یک هواپیمای A380 مسیر 13 هزار و 805 کیلومتری بین دو شهر سیدنی تا دالاس-فورت وورث را بدون توقف طی کرد.به گفته شرکت کانتاس، این مسیر که 1000 کیلومتر کمتر از دامنه پروازی بالقوه 14 هزار و 800 کیلومتری A380 محسوب می‌شود، طولانی‌ترین مسیر هوایی در جهان است. در جایگاه‌های بعدی، مسیر ژوهانسبورگ به آنلانتا با 13 هزار و 582 کیلومتر و دبی تا لوس‌آنجلس با 13 هزار و 420 کیلومتر مسافت قرار دارند.پرواز در مسیر سیدنی به دالاس-فورت وورث برای هواپیمای A380 حدود 14 ساعت و 50 دقیقه و مسیر بازگشت آن 15 ساعت و 30 دقیقه به طول می‌انجامد. این هواپیما قابلیت حمل 484 مسافر را دارد که بیشتر از همه هواپیماهای دیگر است و ظرفیت مسیر را نسبت به بوئینگ 747 تا 10 درصد افزایش خواهد داد.

طویل‌ترین قبر جهان

طویل‌ترین قبر جهان متعلق به «عمران نبی» است که 80 سانتی‌متر عرض و 30 متر طول دارد. البته این بدان معنا نیست که قد حضرت عمران(ع) 30 متر بوده است، بلکه برای تکریم آن حضرت چنین مزار طویلی در نظر گرفته‌اند.به گزارش فارس، طویل‌ترین قبر جهان متعلق به «عمران نبی» است که 80 سانتی‌متر عرض و 30 متر طول دارد. البته این بدان معنا نیست که قد حضرت عمران(ع) 30 متر بوده است، بلکه برای تکریم آن حضرت چنین مزار طویلی در نظر گرفته‌اند.مقبره عمران نبی(ع) در شهر «صلاله» مرکز استان «ظُفار» قرار دارد و ظفار، جنوبی‌ترین استان عمان است.
 
طولانی ترین دوچرخه دنیا
 
این دوچرخه ظرفیت حمل ۱۰ نفر یعنی دو برابر ظرفیت خودروهای سواری را دارد. گفتنی است که این دوچرخه طولانی ترین دوچرخه ای است که تاکنون در جهان ساخته شده است.طول این دوچرخه ۱۳٫۵ متر است که توسط روستائیان اندونزیایی ساخته شد.
 
 
 طولانی ترین غار جهان
 
غار سون دونگ، غاری است در پارک ملی فونگ نها-که بانگ در استان کوانگ‌بن در کشور ویتنام که در نزدیکی مرز این کشور با لائوس قرار دارد و رود زیرزمینی پرشتاب و بزرگی از درون آن می‌گذرد.

این غار توسط فردی محلی به‌نام هو-کان در سال ۱۹۹۱ کشف گردید. در عین حال مردمان جنگل‌نشین منطقه به‌دلیل صدای سوت‌مانندی که در نتیجه جریان رود زیرزمینی از غار شنیده می‌شد از آن هراس داشتند. کشف این غار تا سال ۲۰۰۹ مسکوت گذاشته شد تا آنکه گروهی از دانشمندان بریتانیایی از انجمن غارپژوهی بریتانیا به رهبری هاوارد و دب لیمبرت از ۱۰ تا ۱۴ آوریل آن سال اقدام به انجام بررسی‌هایی در فونگ نها-که بانگ نمودند اما پیشرفتشان پس از رسیدن به دیواره‌ٔ کلسیتی بزرگی متوقف شد. بنا به گفتهٔ لیمبرت این غار ۵ برابر بزرگتر از غار فونگ نهاست که آن‌را پیشتر بزرگترین غار ویتنام می‌دانستند. بزرگترین دهلیز غار سون دونگ بیش از ۵ کیلومتر طول، ۲۰۰ متر ارتفاع و ۱۵۰ متر عرض دارد. با نگاه به چنین ابعادی می‌توان اینگونه گفت که غار سون دونگ از نظر بزرگی حتی از غار گوزن در مالزی که به‌عنوان بزرگترین غار جهان شناخته می‌شود پیشی گرفته است.

 

 



تاريخ : یکشنبه ۱۸ آبان ۱۳٩۳ | ٤:٥٥ ‎ب.ظ | نویسنده : kourosh hasanpour | نظرات ()

کارگردانان افغان

کارگردانان آلمانی

کارگردانان اتریشی

کارگردانان اسپانیایی

کارگردانان آمریکایی

کارگردانان انگلیسی

کارگردانان ایتالیایی

کارگردانان ایرانی

کارگردانان ایرلندی

کارگردانان برزیلی

کارگردانان تایوانی

کارگردانان چکی

کارگردانان چینی

کارگردانان دانمارکی

کارگردانان روسی (شوروی سابق)

کارگردانان ژاپنی

کارگردانان سوئدی

کارگردانان شیلیایی

کارگردانان فرانسوی

کارگردانان لهستانی

کارگردانان مکزیکی

کارگردانان نروژی

کارگردانان هندی

کارگردانان هنگ کنگی

کارگردانان یوگوسلاو

کارگردانان یونانی

منبع : ویکی پدیا



تاريخ : چهارشنبه ۱٤ آبان ۱۳٩۳ | ۸:۳٥ ‎ق.ظ | نویسنده : kourosh hasanpour | نظرات ()
.: Weblog Themes By VatanSkin :.