استان تهران با وسعتی حدود ۱۸ هزار و ۹۰۹ کیلومتر مربع در شمال ایران و جنوب دامنه رشته کوه البرز - از آذربایجان تا خراسان با جهت غربی – شرقی - قرار دارد. این استان از شمال به استان مازندران، از جنوب به استان قم، از جنوب غربی به استان مرکزی، از غرب به استان البرز و از شرق به استان سمنان محدود می شود. مرکز استان تهران، شهر تهران است و از شهرهای مهم آن می توان دماوند ، ورامین و ری را نام برد.

موقعیت جغرافیایی

اکوه دماوندستان تهران از شمال به وسیله «رشته کوه های البرز» محصور شده است، این رشته کوه در استان به سه دیواره؛ «شمالی»، «میانی» و «جنوبی» تقسیم می‌شود. «ارتفاعات دیواره شمالی» در استان تهران محدود و بیشتر آن در استان مازندران قرار دارد، ولی «دیواره میانی»؛ حد شمالی استان است که بلندترین قسمت «رشته کوه البرز» یعنی «کوه دماوند» نیز با ارتفاع ۵,۶۷۱  متر در این بخش قرار گرفته است، همچنین کوه های «سوادکوه » و «فیروزکوه» در شمال شرق این منطقه واقع شده که از شرق به «ارتفاعات شهمیرزاد» متصل می شود، در «شمال غربی» استان، این دیواره بزرگ کوهستانی،‌ به صورت کوه های «کندوان» و «طالقان» تا محل به هم پیوستن رود «الموت» به «طالقان رود» ادامه می یابد و اما سومین دیواره یعنی «دیواره جنوبی» به وسیله رودخانه های «جاجرود و کرج» بریده شده و به سه قسمت کوه های «لواسانات»، «شمیرانات» و «کهار» تقسیم گردیده است و جزو ارتفاعات مرکزی محسوب می شود.
از نظر شرایط اقلیمی استان تهران در مناطق کوهستانی دارای آب و هوای معتدل و در  دشت، نیمه بیابانی است. وجود دشتهای کویری و مناطق خشک، مانند: دشت قزوین، کویر قم و مناطق خشک همجوار استان سمنان با استان تهران، موجب گرما و خشکی هوا، همراه با گرد و غبار می شود. هرچند وجود رشته کوه‌های البرز و وزش بادهای مرطوب و باران زای غربی باعث تعدیل آب و هوا و گرمای سوزان بخش کویری می شود ، ولی تاثیر آن را خنثی نمی کند .
 

پیشینه تاریخی 

قبل از کشف «تمدن قیطریه» و آثار بدست آمده از «تپه‌های عباس‌آباد»، تصور بر این بود که پیشینه تاریخی منطقه تهران، محدود به آثار یافت شده در حوالی شهر ری است، ولی اکتشافات و حفاری های باستان‌شناسی در تپه‌های عباس‌آباد، بوستان پنجم خیابان پاسداران، دروس و تمام آبادی‌های ناحیه تاریخی قصران، گواه بر این است که در این ناحیه، در هزاره دوم پیش از میلاد، مردمی متمدن زندگی می کردند. در عهد ساسانیان «دین زرتشت» در ری رواج یافت و چندین آتشگاه بزرگ در شمال و جنوب تهران ایجاد شد که از آن می توان به «آتشگاه نخستین قصران»، رو به روی یکی از ارتفاعات کوه توچال اشاره کرد. تهران در قدیم جزو روستاهای ری بوده و در آن زمان به دلیل واقع شدن ری در تقاطع محورهای قم، خراسان، مازندران، قزوین، گیلان و ساوه به عنوان مرکز مهم سیاسی، بازرگانی، اداری و مذهبی مورد توجه بود.
نام «تهران» نخستین بار در ذکر زندگینامه ابوعبدالله حافظ تهرانی متولد ۱۸۴ خورشیدی آمده‌است یاقوت حموی نیز در کتاب خود به نام «المعجم البلدان»‌ به سال ۶۲۰ ه . ق، تهران را از روستاهای ری می داند و می نویسد: «اکثر خانه های آنان زیر زمین ساخته شده و شامل دوازده محله است و اطراف آن باغهای زیادی است که به هم راه دارند.»
ذکریای قزوینی در کتاب «آثارالبلاد»  در سال  ۶۷۴ ه . ق، یعنی که حدود ۷۰ سال بعد از یاقوت حموی نوشته شده؛ درباره تهران چنین می نویسد: «تهران شهری است زیرزمینی مانند لانه مورچه که اهالی آن به محض حمله دشمن در زیرزمین ها مخفی می شدند.»
در کتاب «عجایب البلدان» نیز آمده است: «تهران قریه ای است معظم و ولایت ری دارای باغات زیاد به اشجار و ثمرات خوب و فراوان و سکنه در خانه های سرداب مانند به سر می برند که هر قدر محصور بودنشان امتداد یابد به سبب کثرت آذوقه که از فرط احتیاط ذخیره کرده اند آسوده اند... و دائماً به سلطان عصر یاغی و با عساکر او در کارزار و زد و خوردند، مالیات خود را به مسکوک نمی پردازند، بلکه در عوض نقود رایج خروس و مرغ می پردازند. تا حمله مغول، هنوز هم تهران به صورت قریهای نه چندان معتبر باقی مانده بود و مانند دیگر قراء ری، زیر نظر خوارزمشاهیان اداره می شد.»
با مهاجرت مردم ری به تهران، پس از زلزله های پی در پی و حمله مغول ها، به تدریج تهران از شکل روستا درآمده و به شهرکی تبدیل شد که دارای چهار امام زاده و چند بقعه متبرکه بود. در این دوره کشاورزی و باغداری توسعه پیدا کرد و این امر نظر مهاجمان و ساکنان روستاهای اطراف تهران را به خود جلب کرد. این وضع تا پایان دوره های ترکمانان و اوایل صفویه دوام یافت. نخستین بار در دوره حکومت صفویان، شاه طهماسب اول صفوی در سال ۹۱۶ شمسی، هنگام عبور از تهران، با دیدن باغ و بوستان فراوان این شهر دستور داد تا به دور آن دیوار کشیده شود ، این دیوار دارای ۱۱۴ برج به عدد سوره‌های قرآن و چهار دروازه رو به چهار سوی دنیای پیرامون داشت که از شمال به میدان توپ‌خانه و خیابان سپه، از جنوب به خیابان مولوی، از شرق به خیابان ری و از غرب به خیابان وحدت اسلامی یا شاپور محدود می‌شد، مساحت تهران در این دوران به ۴۴۰ هکتار رسید.
در دوره قاجار، زمانی که آقا محمد خان قاجار در اول فروردین سال ۱۲۰۰ ﻫ - ق بر تخت سلطنت نشت، تهران را به‌عنوان پایتخت برگزید و آن را «دارالخلافه» نامید. انتخاب تهران به عنوان پایتخت از سوی آقا محمد خان قاجار چند علت داشت که مهم‌ترین آنها نزدیکی به اراضی حاصلخیز ورامین و مجاورت آن با محل استقرار ایلات ساوجبلاغ بود. ایلات غرب ساکن در ورامین، یعنی هواخواهان وی در حوالی تهران اقامت داشتند و علاوه بر این موارد ، تهران با استرآباد و مازندران که در حقیقت ستاد اصلی نیروهایش بود فاصله چندانی نداشت.
در دوره حکومت ر‍‍ژیم پهلوی، تهران نیاز به تغییر و گسترش داشت. رضا شاه پهلوی که معتقد بود ساختمان های کهن و قدیمی همچون بخش های بزرگی از کاخ گلستان، تکیه دولت، میدان توپخانه، استحکامات نظامی و قلعه های قدیمی، نباید بخشی از یک شهر مدرن باشند. دستور تخریب، این بناهای قدیمی با یک اسلوب معین را داد و ساختمان های مدرن با سبک های ایرانی پیش از اسلام، از جمله بانک ملی، ساختمان امنیه، ساختمان تلگراف و تلفن و دانشکده نظامی در جاهای مشخص به خودشان ساخته شدند. بازار تهران نیز در راستای این خط مشی به دو نیم تقسیم شد و بسیاری از ساختمان های تاریخی به منظور ایجاد راه های درون شهری در پایتخت تخریب شد. نمونه های بسیاری از باغ های ایرانی نیز با توجه به مدرن سازی و ایجاد شبکه جاده ای در شهر مشمول این طرح شدند.
در خلال جنگ جهانی دوم، نیروهای نظامی انگلیس و شوروی وارد شهر تهران شدند. در سال ۱۹۴۳ م، تهران محل برگزاری کنفرانس تهران بود. در دهه ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ م . یعنی در دوره حکومت محمدرضا شاه مخلوع، تهران به سرعت توسعه پیدا کرد و طرح های زیادی ریخته شد. ساختمان های جدید، کم کم بیشتر و بیشتر شدند و خیابان ها گسترش پیدا کردند. در سال ۱۳۵۷ ه . ش، در محدوده شهرستان تهران و کرج و ورامین، استان تهران ایجاد شد و شهر تهران به عنوان مرکز استان انتخاب گردید. در طول جنگ ایران و عراق، تهران بارها مورد حملات موشکی و هوایی قرار گرفت و بسیاری از مردم تهران در نتیجه این حملات کشته و مجروح شدند. پس از هر حمله هوایی، مواضع تخریب شده بازسازی می شدند. پس از جنگ ایران و عراق، رشد عمرانی تهران از سرگرفته شد.
 

اقوام وزبان 

در کتاب های تاریخی، چون کتاب «تاریخ مردوخ» آمده است که حدود ۳ هزار سال پیش از میلاد، قبایلی از ماد که از هفت قبیله  «آریایی» تشکیل می شد ، از سیبری به ایران آمدند و پس از گذشتن از  مرو و شاهرود در ری و ورامین ساکن شدند که آنها را «پارتاسنی» می نامیدند. بنابراین؛ ساکنین اولیه این منطقه را « آریایی ها» تشکیل می دادند. اما از آنجا که امروزه استان تهران، بزرگترین استان مهاجرپذیر کشور محسوب می شود؛ اقوام مختلفی از سراسر سرزمین ایران در آن ساکن شده اند و با این که زبان اصلی مردم استان، فارسی است ولی زبان و گویش‌های دیگری مانند ترکی آذری، کردی، گیلکی، لری، مازندرانی و غیره به دلیل مهاجرت ها رایج است.
 

موقعیت اجتماعی و اقتصادی 

استان تهران یکی از قطب‌های اصلی اقتصاد کشور است. تجمع کانون‌های عمده‌ اقتصادی در این استان و موقعیت سیاسی- اداری و از همه مهم تر پایتخت بودن آن باعث شده است بخش عمده امکانات صنعتی و خدماتی در محدوده آن متمرکز شود.
کمی بارش باران و برف، نزدیکی به کویرها و بیابان‌ها، کمبود آب مورد نیاز کشاورزی و تبدیل زمین‌های کشاورزی به مناطق مسکونی و تولیدی - صنعتی از مهم‌‌ترین دلایل رکود کشاورزی در استان است. از نظر موقعیت طبیعی و کشاورزی منطقه تهران را می توان به دو ناحیه کوهستانی معتدل و ناحیه دشت ها و کوهپایه های جنوب البرز تقسیم کرد. مردم نواحی کوهستانی معتدل که در بخش شمالی استان ساکن هستند؛ مانند بخش‌های فیروزکوه، دماوند، لواسانات، رودبار قصران، طالقان و بخش‌هایی از شمال ساوجبلاغ ، به علت ناهمواری‌های شدید سطح زمین، وضعیت نامساعد جوی و اقلیم سرد بیش‌تر به فعالیت‌های باغ‌داری و دام‌داری می‌پردازند و باغ‌های سیب، گوجه‌سبز، گیلاس، زردآلو و هلو از مهم‌ترین فرآورده‌های این ناحیه به شمار می‌رود. ساکنین ناحیه دشت‌ها و کوه‌پایه‌های جنوبی البرز که مشتمل بر ورامین، ری، شهریار، رباط کریم، اشتهارد و بخش‌های مرکزی و جنوبی ساوجبلاغ به دلیل شرایط مساعد طبیعی بیشتر در بخش کشاورزی فعالیت دارند. محصولات عمده این ناحیه را گندم، جو، یونجه، ذرت، گوجه‌فرنگی، خیار، سبزی‌ها، سیب‌زمینی،‌ گیاهان علوفه‌ای،‌ انگور، چغندرقند و پنبه تشکیل می‌دهد.
از دیگر ارکان اصلی اقتصاد استان تهران «صنایع ماشینی وابسته» است که بیشتر آن‌ها به مونتاژ و تولید کالاهای مصرفی اشتغال دارند. توسعه این صنایع بیشتر در امتداد راه‌های ورودی به تهران به ویژه در مسیر تهران - کرج، تهران – دماوند، تهران - ساوه و تهران - قم متمرکز شده اند.
 

سوغات

بخش شیرینی : سوهان شهر ری

بخش کشاورزی : سبزی های کوهی و دوغ دماوند، انگور و کشمش شهریار

بخش صنایع دستی : قلم زنی روی مس و برنج، خراطی و سبد بافی، خاتم کاری ، شیشه گری، تراش و نقاشی روی شیشه، زیلوبافی، نقاشی روی چرم، قالی بافی و چاپ باتیک، سفال گری، حصیر بافی، ورنی بافی و دست بافی، جاجیم و گلیم، چنته، روبه پشتی، جوال، خورجین.

 

جاذبه های طبیعی - گردشگری

لار
 
 

تهران : پارک ملی کویر، پارک ملی خجیر، پارک سرخه حصار، پارک جنگلی چیتگر، پارک جنگلی لوایزان، حاشیه رودخانه جاجرود، منطقه حفاظت شده لار، منطقه حفاظت شده ورجین

 

 

 

 

 

کوه-بی-بی-شهربانو
 
 

ری : چشمه علی، کوه بی بی شهربانو

 
 
 
 
 
 
 

رباط کریم : رود شور، رود فصلی شاه چایی، رودخانه فصلی سیاب

پیست-اسکی-آبعلی
 

دماوند : پیست اسکی آبعلی، چشمه اعلا آبعلی، حاشیه ریاچه تار، غار رود افشان، غار بورنیک در جاده دماوند، طبیعت دشت مشا

 
 
 
 
 
 
 
 
 
تنگه واشی
 
 

فیروزکوه : تنگه واشی یا تنگه ساواشی، غار زرافشان،‌ چشمه آب معدنی خمده

 
 
 
 
 
 
 
 
 
لتیان
 

شمیرانات : آبشار دوقلوی، آبشار اسون، آبشار پسنگ، آبشار سوتک، آبشار منظریه، پیست دربندسر، پیست اسکی دیزین و شمشک، پیست توچال، سد لتیان،‌حاشیه رودخانه جاجرود،‌طبیعت شمیرانات
 

 
 
 
 
 
 

شهریار : دشت شقایق شهریار
 

ورامین : دشت کویر

 

جاذبه های تاریخی

تپه-قائمیه1

 

اسلامشهر : بقعه‌ی امام زاده سیدرضا (ع)، بقعه‌ی امام زاده زکریا (ع )، تپه علی آباد، تپه قائمیه، یخچال علی آباد، یخچال آسیاب جعفرآباد

 

 

 

 

 

 

 

 

 

شمس العماره

 

تهران : امام زاده داوود، امام زاده صالح، بازار تهران،سردر باغ ملی، شمس‌العماره، کاخ گلستان، صاحب قرانیه، موزه ملی تهران

 

 

 

 

 

 

 

 


طغرل

 

 

ری : آستانه حضرت عبدالعظیم، برج نقاره خانه، برج طغرل، ، بقعه جوانمرد قصاب، قلعه طبرک،حصار قدیم

 

 

 

 

 

 

کاروانسرای-فتحعلیشاهی

 

 

رباط کریم : آسیاب و یخبندان قدیمی،امام زاده محمد تقی، امام زاده عماد الدین،  قلعه سنگی مربوط به دوره سلجوقی، تپه تاریخی ده حسن، تپه باستانی  پرندک، پل تاریخی بازارک، معمورین و وسطر، کاروانسرای فتحعلی شاه، معبد تخت رستم

 

 

 

 

 

 

قلعه ضحاک

 

 

شمیرانات : آرامگاه خواجه احمد، آرامگاه موسی، آرامگاه سید میر سلیم، امامزاده قاسم، بقعه سلطان، تپه کله قندی، تپه حصارک، قبر تاج الدین، قصر ضحاک، قلعه دختر ضحاک، گورستان زردشتیان، مسجد امام حسن عسگری (ع)

 

 

 

 

شهریار : بالابان، تپه جوقین، تخت رستم، تخت کیکاووس، پل تاریخی دختر مربوط به دوره ساسانیان

 

قلعه-فیروزکوه

 

فیروزکوه : امام زاده اسماعیل، امام زاده احمد و محمد طارس، تپه باستانی سرتپه یا کله منار، تپه و قلعه باستانی پیرکمر، پل تاریخی رضاشاهی نمرود، قلعه فیروز کوه بنای تاریخی گور گنبد، قلعه تاریخی فیروزکوه، سرخ قلعه سرانزا، قلعه شاه چشمه، قدمگاه حضرت خضر نبی در روستای ورسخوران، کاروانسرای گدوک

 

 

 

 

 

 

 

مسجد جامع ورامین

 

 

ورامین : امام زاده جعفر، امام زاده یحیی، قلعه ایرج، قصر بهرام، میدان کهنه گل، نازین قلعه

 

 

 

 

آبسرد(تهران)

  • جمعیت :
    9954
  • کد تلفن :
    221

شهر آبسرد در بخش مرکزی شهرستان دماوند از توابع استان تهران واقع گردیده است ، این شهر دارای حریمی به مساحت 9381 هکتار می‌باشد که در 52 در جه و 6 دقیقه تا 52 درجه و 35 دقیقه طول شرقی و 35 دقیقه تا35 درجه و 42 دقیقه عرض شمالی گسترده شده است . در این منطقه روستای آئینه‌ورزان در بخش شمالی ، روستای اهران ، بیدک ، وادان در بخش جنوبی همند آبسرد در قسمت مرکزی و روستای اتابک کتی و اتابک شمس المعالی در قسمت غربی استقرار یافته‌اند . شهر آبسرد در اواخر سال 1375 توسط هیات وزیران به عنوان یک نقطه شهری شناخته شد و در حال حاضر مهندس متولی هشتمین شهردار آبسرد حدود یک سال است با حکم استاندار تهران کار خود را آغاز کرده .جمعیت این شهر بر اساس برآوردهای انجام شده در سال 1383 – 16891 نفر اعلام شد . بررسی تحولات جمعیتی حریم آبسرد طی دوره 83- 1355 بیانگر نکات زیر است . 1- نرخ رشد جمعیتی در حریم قانونی بیش از حریم استحفاظی بوده است . 2- محدوده قانونی طی دوره‌های گذشته مهاجر پذیر بوده ، بطوریکه که نرخ رشد آن 3/4 درصد بوده است . آبسرد به شهر گل و گیاه معروف گردیده است چرا که صنعت گل و گیاه آبسرد با دارا بودن پتانسیل بالا (آب و هوای مناسب ) و نیز وجود تولید کنندگان مجرب و کار آزموده با سوابق فعالیت چندین دهه به این حرفه موجب گشته علاوه بر اهمیت این صنف در داخل کشور ، در صورت ایجاد زمینه مناسب توان رقابت در بازارهای جهانی را نیز دارا باشد . در مــــنطقه آبـــــسرد انواع و اقسام گلهای شاخه بریده از قبیل : گلایول، مریم ، رز، مارگریت ، لیلیوم و.........به دو صورت هوای آزاد و گلخانه‌ای کشت می‌شود که تقریباً 6 ماه از سال تولیدات گل از این منطقه به بازار عرضه می‌شود . در حریم شهر آبسرد 1603 هکتار اراضی زراعی متعلق به کشاورزان وجود داشته که 1079 هکتار آن در محدوده قانونی و 524 هکتار آن در محدوده استحفاظی بوده است ‌. بیشترین مساحت اراضی زراعی به زیر کشت سیب زمینی و گل و گیاه اختصاص یافته و گندم و صیفی جات در رتبه‌های بعدی قرار دارند ، همچنین از 204 هکتار باغات موجود در حریم شهر آبسرد بیشترین مساحت به ترتیب متعلق به سیب درختی با 43 هکتار ، زرد آلو با 19 هکتار ، هلو با 13 هکتار ، گیلاس با 4 هکتار و سایر محصولات با 25 هکتار می‌باشد . آثار تاریخی فرهنگی در این شهر دو تپه تاریخی و بخش عمده خانه ‌های تاریخی که بقایای تعداد 14 باب از آنها ملاحظه می‌شود وجود دارد از این تعداد 7 خانه از وضعیت نسبتاً خوبی برخوردارند.

آبعلی(تهران)

  • جمعیت :
    2641
  • کد تلفن :
    221

آبْعَلی شهری است در استان تهران ایران. این شهر در بخش رودهن از توابع شهرستان دماوند قرار دارد.

جمعیت این شهر در سال 1385، برابر با 2641 نفر بوده‌است.
این شهر دارای چند منطقه دیدنی از جمله: پیست اسکی آبعلی، هزاردشت، سنگ دروازه و هتل آبعلی است.

ارجمند(تهران)

  • جمعیت :
    1700
  • کد تلفن :
    221

اَرجمَند شهری است در استان تهران ایران. این شهر در بخش ارجمند از توابع شهرستان فیروزکوه قرار دارد.

جمعیت این شهر در سال 1385، برابر با 1700 نفر بوده‌است.

از میان 10 شهری که در مدّت دهه 1385-1375 به شهرهای استان تهران افزوده شده‌اند، ارجمند کوچک‌ترین آن‌ها است.

منطقه پیرامون شهر ارجمند منطقه‌ای‌ست ییلاقی و کوهستانی با رودهای فراوان و بلندی‌های برفگیر که به کوه دماوند مشرف می‌باشد. آب و هوای آن سردسیری و کوهستانی، سرسبز با آب فراوان است و رودخانه نم‌رود که بر روی آن سد نم‌رود در حال ساخت است از نزدیکی آن می‌گذرد. سرشاخه‌های این رود رودهای فرح‌رود، قزقان‌چای و ورسخواران هستند.

از روستاهای دیدنی پیرامونی ارجمند روستای لَزور است.بقعه‌های امام‌زادگان دوازده تن که در انتهای شمال باختر شهر ارجمند در فاصله 35 کیلومتری شمال باختر فیروزکوه قرار دارند نیز از دیدنی‌های این شهر است.

 

اسلامشهر(تهران)

  • جمعیت :
    357389
  • کد تلفن :
    228

اِسلام‌شَهر مرکز شهرستان اسلام‌شهر واقع در استان تهران است که در 12 کیلومتری جنوب شهر تهران واقع شده‌است. نام کهن آن قاسم‌آباد شاهی و قاسم‌آباد خالصه و مدتی شادشهر (یا بقولی شادمهر) بود. بر پایه آمارگیری سال 1385، تعداد 91,293 خانوار در آن ساکن بوده‌اند که جمعیتی بالغ بر 357,171 نفر را در خود جای داده‌اند. از این تعداد نفرات جمعیتی، 184,151 نفر از آنها مرد و تعداد 173,020 نفر از آنان زن بوده‌است.

پیشینه
اسلام شهر در ابتدا روستایی به نام قاسم‌ آباد شاهى‌ بوده است.یکی از روستاهای اسلام‏شهر فیروز بهرام است. فیروز بهرام‌ از آبادی‌های‌ کهن‌ است‌ که‌ بنای‌ آن‌ را به‌ فیروز ساسانی‌ نسبت‌ داده‌، آن‌ را به‌ نامهای‌ فیروز رام‌ و فیروزبران‌ نامیده‌اند.
 

تاریخچه اسلامشهر   
منطقه اسلامشهر را باید از کهنترین سکونت کاههای ایران زمین دانست . در فاصله 5/1 کیلومتری باختری جاده آسفالته تهران - قم و شمال جاده خاوری - باختران ، پادکان کهریزک ( باخترقنات کهریزک ) باقیمانده تمدن کهن و ناشناخته با لایه های فراوانی از سفالهای سیاه و قرمز شکسته هزاراه دوم پیش از میلاد همراه با ذغال و تیغه سنگی کو نه وسنگی دیده می شود که از بخت بد به سبب بررسی نشدن آن بوسیله باستان شناسان سن لایه های این تمدن و سبب از میان رفتن آن برای ما روشن نیست . از سوی دیگر اشیای کشف شده توسط باستان شناسان در تپه تاریخی واوان ، حکایت از آن دارد که این منطقه در دوران ساسانیان مورد توجه بوده و در عصر حکمروایی آل بویه و سلجوقیان به عنوان قلعه نظامی مورد استفاده قرار می گرفته است . بی تردید عبور شاهراه معروف تجاری و سیاحتی و کاروانرو خراسان در مجاروت و یا از میان آن ، که از بغداد شروع شده و با عبور از حلوان وارد ایالت جبال میگردید و از قرمیسین (کرمانشاه ) گذشته به همدان می رسید و از آنجا به ساوه می رفت . و سپس آن سمت که به شمال معطوف گردیده به ری می رسید ، اهمیت فراوانی به آن داده و همین امر سبب گردید تا در این نقاط جهت حفظ حراست از کاروانها دژ نظامی ایجاد نمایند . وجود پلهای متعدد مرمت شده بر روی رودخانه ها کرج از سویی نشان از پر آب بودن این رودخانه دارد و از طرف دیگر نشانگر اهمیت آن به عنوان یک معبر ارتباطی است به نحوی که به محض خراب شدن آن ، پلی دیگر ساخته و یا آن را مرمت مینمودند تا عبور و مرور کاروانها مختل نگردد . در چندین منطقه تا قبل از سال 1340 به عنوان یک منطقه شهری محسوب نشده ولی در این شکی نمی توان داشت که این خط همواره جزیی از مراکز قدرت سیاسی همجوار چون ری و تهران بوده و به علت حاصلخیزی زمین مورد توجه بوده و تحولات آن خواه ناخواه این منطقه را نیز تحت تاثیر قرار می داد در دوران حکومت خلفای عباسی ایالت ری یک یاز شهرهای آباد و با شکوه ایران بوده و هارون در آنجا اقامت گزیده و عنایت خاصی به آنجا داشته است و به این دلایل فوق منطقه مدّ نظر بوده است . چنانکه احداث روستای موسی آباد که هم اکنون به عنوان یکی از محلات شهری می باشد را به موسی الهادی برادر هارون الرشید در سال 146 ه . ق نسبت می دهند وجود امامزاده های متعدد که قدمت برخی از آنها به عهد صفویه و قاجاریه میرسد دلیل دیگر برای اثبات منظور ما می باشد . صاحبان قدرت در دورانهای مختلف به ویژه عصر صفویه و قاجاریه به علل سیاسی تعدادی از ایالت قبایل طاغی را که از اطلاعات آنها سر بر می تافتند به این منطقه کوچانده یا رانده اند . پیدایش اسلامشهر در واقع حول و محور قلعه ای به نام قاسم آباد شاهی شروع شده و سابقه سکونت در آن به قرن دهم ه.ق می رسد ساکنان قلعه در اطراف آن به زراعت و کشاورزی می پرداختند و در مواقعی که تمرکز سیاسی در کشور از بین می رفت در برابر یاغیان و چپاولگران از خود دفاع مینمودند    در سال 1300 ه.ق تعداد 100 خانوار روستایی در داخل قلعه زندگی می کردند که به مرور زمان بر اثر ازدیاد جمعیت در اطراف قلعه شروع به ساختن اماکن مسکونی نمودند . در سال 1340 با به اجرا گذاشتن ری اصلاحات ارشی سیل مهاجرت بی رویه روستائیان به نقاط شهری بویژه تهران آغاز گردید و در پی آن اسلامشهر به واسطه مجاورت با تهران و ارزان بودن زمینهای آن و ... مورد توجه مهاجرین قرار گرفت و به تدریج به جمعیت آن افزوده شد . مقدمات تشکیل شهر به عنوان یک نقطه ی جغرافیایی معین ، از همین زمان شکل میگیرد و شهرک سازی ها و ساختمان سازیها در حد فاصل خط آهن تهران - قم واطراف جاده تهران- ساوه بویژه روستای قاسم آباد شاهی شروع و جمعیت آن رشد چشمگیری پیدا نمود    در سال 1354 به علت افزایش و توسعه نقاط مسکونی با موافقت مقامات مسئول در آن شهرداری دایر گردید و از سال 1355 اماکن مسکونی و تجاری فراوانی در نقاط مختلف فعلی آن ساخته شد . در سال 1365 توسعه ی شهری با ادغام روستاهای اطراف مانند صالح آباد و واوان و غیره گسترش یافته و فضای شهری فعلی را به خود می گیرد. منطقه اسلامشهر تا سال 1362 یکی ازنقاط پرجمعیت استان تهران بوده ، اما در سال 1367 بر اساس مصوبات تقسیمات کشوری به بخشداری مبدل و تحت پوشش شهرستان ری در آمد و نهایتاً بنا به تصویب هیئت محترم وزیران از بخش به شهرستان اسلامشهر ارتقاء یافت . پس از پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی در سال 1358 ، اسامی معابر و خیابانها و شهرک های تازه تاسیس به نام ائمه اطهار (ع) و شخصیت های مذهبی ، سیاسی کشور نام گذاری شده و شاد شهر به اسلامشهر تغییر نام یافت.    شهرستان اسلامشهر در نواحی میانی شمال غرب فلات مرکزی و در موقعیت جغرافیایی °30 ، °22 ، °51 و °0 ، °10، °51 ، طول شرقی و در °30 ، °42 ، °34 ، °30 ، °27 ، °35 ، عرض شمالی و روبروی آبرفتهای سیلابی و مخروط افکنه سیلابهای جاری شده از دامنه های جنوبی البرز مرکزی واقع شده است . این شهرستان از شمال به قسمتهایی از شهرستان ری و تهران بزرگ از ناحیه شرق به شهرستان ری و از ناحیه جنوب به قسمتهای از اراضی شهرستان ری و رباط کریم و از طرف غرب به شهرستان شهریار محدود می گردد . ارتفاع آن از سطح دریا 1165 متر می باشد و مقدار بارندگی سالیانه آن حدود 231 و متوسط درجه حرارت سالیانه آن به 1/17 درجه سانتیگراد می رسد . اسلامشهر از لحاظ اقلیمی دارای آب و هوای بیابانی با دوران بارندگی نامشخص می باشد . در فصول سرد سال متاثر از سیستمهای سرد شمالی و شمال غربی و جنوب غربی است که طی نفوذ به فلات ایران و تهران و بعداً شهرستان اسلامشهر را نیز تحت تاثیر خود قرار می دهد . اصولاً در زمستان در سطح شهرستان سرد و خشک است ، همچنین همجوار بودن با کویر نیز موجب می شود تا در تابستان با دمای گرم و خشک شرقی و جنوب شرقی بر آن تاثیر بگذارد . با این حال قسمتهای شمال و شمال غربی آن دارای بهار و تابستانی دل انگیز و سرسبز می باشد    بر اساس آخرین بررسیهای به عمل آمده مساحت شهرستان درحدود 245 کیلومتر مربع است و جمعیتی قریب به 500 هزار نفر در خود جای داده است . این شهرستان دارای دو بخش و چهار دهستان و 54 آبادی و روستا و یک نقطه شهری میباشد . بخش مرکزی آن مشتمل بر دهستانهای ده عباس با 18 روستا و مرکزیت روستای ده عباس ، صالح آباد با سه روستا و مرکزیت روستای صالح آباد بخش چهاردانگه با نوزده روستا و مرکزیت روستای چهاردانگه ، فیروز بهرام با 11 روستا و مرکزیت روستا فیروزبهرام است . اسلامشهر و بر روی یکی ازمهمترین محورهای ارتباطی استان تهران با جنوب کشور یعنی محور ارتباطی تهران - ساوه و خط راه آهن تهران - قم واقع شده و به طور کلی وجود مسیرهای رودخانه حسین آباد سیاب و کن در شمال و جنوب و شرق و کرج و شادچای در غرب و در جنوب و قسمتی از جنوب شرقی تنها عوارض شهرستان محسوب می شوند .

اوشان فشم میگون(تهران)

فَشَم یکی از شهرهای استان تهران در ایران است. این شهر در بخش رودبارقصران شهرستان شمیرانات قرار دارد و در گفتار عامیانه بیشتر با نام اوشون-فشم مشهور است.

فشم در 25 کیلومتری شمال شرقی شهر تهران و در مسیر جاده لشگرک قرار گرفته. اوشان، فشم، میگون دارای باغ‌های میوه بسیار هستند و هوای آن در بهار و تابستان معتدل است.

روستاهای ایگل، آهار و شکراب در مسیر اوشان و همچنین روستاهای امامه در مسیر فشم و پس از آن در مسیر راست از دوراهی فشم روستاهای زایگان (زاگون)، لالان (لالون)، آبنیک (اونک)، گرمابدر، جانستون و در مسیر چپ از دوراهی فشم روستاهای میگون، شمشک، دربندسر از مناطق تفریحی‌اند.

باغستان(تهران)

  • جمعیت :
    52463
  • کد تلفن :
    262

باغِستان شهری است در استان تهران ایران. این شهر در بخش مرکزی از توابع شهرستان شهریار قرار دارد.

جمعیت این شهردر سال 1385، برابر با 52,463 نفر بوده‌است.

در سال 1379 خورشیدی تصمیم بر آن شد تا روستاهای سعیدآباد، مهدیه، ده مویز، خادم‌آباد، نصیرآباد همه یک شهر شده و یک شورا داشته‌باشند. این شهر باغستان نام گرفت. برخی مناطق مانند سعیدآباد از منطقه 18 شهرداری تهران جدا شده و به شهر جدید پیوستند.

شهرک جدید باغستان در جوار جنوب روستای خادم‌آباد (مسلم‌آباد) در بیست کیلومتری شهر تهران و در جنوب شهر شهریار در ناحیه 1 باغستان ساخته‌شد. این شهرک متشکل از 5 فاز می‌باشد و در کل مساحتی بالغ بر 1,583,968 متر مربع را دارا است. شهرک‌های قدیمی‌تر صادقیه و مطهری نیز در محدوده شهر جدید درآمدند. این شهر به دلیل داشتن بافت جدید و قرار گرفتن در محیطی نسبتا ییلاقی و خوش آب و هوا علاوه بر انبوه‌سازی نظر بخش وسیعی از ویلاسازان را به خود جلب کرده‌است.

شهرک ویلایی دیگری نیز به نام شهرک دهشاد در کناره جنوبی شهر باغستان در دست ساخت است. این شهرک واقع در 20 کیلومتری تهران و از طریق اتوبان ساوه روبروی نسیم‌شهر و یا جاده شهریار پشت خادم‌آباد قابل دسترس است.

دیدنی‌ها
قلعه دهشاد با دیرینگی بیش از 200 سال در روستایی به همین نام، در ده کیلومتری شرق شهریار و در محدوده شهر باغستان قرار دارد.

این دژ یکی از دژهای متعدد شهرستان شهریار است که از اغلب آنان چیز زیادی باقی نمانده‌است و بخش اعظم دژها (همچون قلعه فرامرز، قلعه چهل دختر در حصار ساتی و...) تخریب شده‌است. دیوار دورادور قلعه دهشاد تقریبا سالم مانده و قلعه هنوز مسکونی می‌باشد.

صنایع
محدوده باغستان دارای کارخانه‌های صنایع مخابرات ایران، داروسازی، کمپوت‌سازی، سردخانه، انبار وزارت نیرو، کارخانه‌های ماکارونی، خمیرمایه، مرغ‌داری جهان‌جوجه و آجرپزی می‌باشد.

باقرشهر(تهران)

  • جمعیت :
    52604
  • کد تلفن :
    21

باقِرشهر یکی از شهرهای استان تهران در ایران است. باقرشهر در محور ارتباطی قدیم تهران - قم و در بخش کهریزک شهرستان ری قرار دارد.بر طبق آخرین آمار جمعیتی تا پایان سال 83 جمعیت باقرشهر بالغ بر 58840 نفر ذکر شده‌است.

باقرشهر میان آرامگاه روح‌الله خمینی و شاه‌عبدالعظیم واقع شده‌است. همجواری باقرشهر با دانشگاه پیام نور واحد باقرشهر، پالایشگاه تهران، نیروگاه برق ری، کارخانه سایپا پرس، و بسیاری از کارخانجات بزرگ کشور موجب رونق تجاری این منطقه گردیده.

از مراکز مهم صنعتی آن می‌توان پالایشگاه تهران، تاسیسات نفتی و گازی ری، شرکت نفت بهران، شرکت انرژی، شهرک شهرسنگ بالغ بر 111 کارگاه، مجتمع تجریشی و شرکت ایران سیلندر و شرکت سایپا پرس را نام برد.

باقرشهر بر اساس مصوبه مورخ 4/4/75 هیئت وزیران، به شهر تبدیل شد. در تاریخ 4/12/75 شهرداری این شهر افتتاح و حریم استحفاظی آن با 55 کیلومتر مربع مساحت در تاریخ 16/4/76 به تصویب وزیر کشور از مناطق 19 و 20 شهرداری تهران جدا و به باقرشهر الحاق شد.این شهر در جنگ ایران و عراق 143 شهید تقدیم ایران کرده است.

بومهن(تهران)

  • جمعیت :
    43023
  • کد تلفن :
    021

بومِهِن شهری است در خاور استان تهران.با توجه به کوهستانی بودن این شهر، زمستانی سرد و تابستانی گرم و خشک دارد. باغات گردو و گیلاس در روستاهای اطراف بومهن فراوان یافت میشود ولی به دلیل کم آب بودن منطقه، تعداد این باغ ها رو به کاهش است.

امکانات
بزرگ‌ترین مجموعه ورزشی شهر بومهن، مجموعه ورزشی امام رضا نام دارد.این شهر همچنین دارای یک ایستگاه زمینی ارتباطات ماهواره‌ای است.در حال حاضر در این شهر واحدی از دانشگاه پیام نور فعال است و واحد دانشگاه آزاد بومهن نیز در دست ساخت میباشد.

زمین‌شناسی
گسل شمال تهران در نزدیکی رودهن و بومهن از گسل مشا جدا می‌شود. و در قسمت جنوب پادگان لشگرک دارای رخنمون است. این گسل از گسل‌های لرزه‌زا است و نام بومهن نیز در زبان تاتی و فارسی به معنای زمین‌لرزه است که گواه رخ دادن زمین‌لرزه‌ها در قدیم در این ناحیه است. بوم به معنی زمین و -هن به معنی جنبش است. در 20 دسامبر 2006 هم زمین‌لرزه‌ای در نزدیکی بومهن رخ داد.

پاکدشت(تهران)

پاکدشت یکی از شهرهای استان تهران در ایران است. این شهر مرکز بخش مرکزی شهرستان پاکدشت است.
پاکدشت به مامازند نیز معروف است. از محله‌های اصلی پاکدشت می‌توان به در راهی یبر، قوهه، مامازند و خاتون‌آباد اشاره کرد.
دانشگاه‌های پاکدشت عبارت است از: دانشگاه ابوریجان، دانشگاه پیام نور پاکدشت و دانشگاه آزاد اسلامی (سما) مرکز پاکدشت.
 پاکدشت در دوران ایران باستان

پاکدشت کنونی شامل مجموعه ای روستا و شهر است که در دوران باستان دهکده هایی در دشت ری بوده اند.
این دشت، تاریخی کهن در دل خود دارد که بیانگر گذار اقوام مختلف و مهاجرت آنان از سرزمینهای دور به این دیار و یادآور جنگها و ستیزهای مکرر گروههای اجتماعی از اقوام گوناگون و شخصیتهای شهیر تاریخ می باشد.
پیشینة آبادانی این دشت که در حاشیه های جنوبی و جنوب شرقی تهران واقع است را باید در آغازین روزهایی که تاریخ شاهد عظمت و شکوه شهر باستانی ری بوده است جستجو کرد.
این منطقه به شدت تحت تاثیر جریانات و اتفاقات تاریخی شهرهای اطراف قرار داشته است. روند این تاثیر چنان است که برای بیان تاریخی آن لازم است نگاهی به تاریخ باستان شهرها و آبادیهای اطراف پاکدشت و سرزمینهایی که هر چند یکبار این ناحیه در حوزه آن قرار داشته است بویژه ری باستان داشته باشیم.
دکتر کریمان در مقدمه کتاب «برخی از آثار بازمانده از ری قدیم» درباره قدمت جلگه ری نوشته است:
« . . . تاریخ مسکون شدن این جلگه و بنای ری تا زمان مهاجرت اقوام آریایی بالا می رود» وی همچنین پیدا شدن سفالهای ساده و الوان و ظروف کهنه و قدیمی در ری و نواحی اطراف آن را نشانه قدمت آبادیهای این منطقه می داند.
دیاکونوف در تاریخ ماد با تاکید بر قدمت این شهر و آبادیهای اطراف آن که زادگاه زرتشت و سرزمین مغان است می نویسد:
«روایات متاخر قرون وسطی به تقریب متفقند که زرتشت از مردم ماد بوده است و زادگاه پیامبر را گاهی ری (در ماد شرقی) ذکر می کرده اند»
دیاکونوف تلاش می کند سرزمین ری را بعنوان پایگاه قبیله مغان که کاهنان و روحانیان مبلغ تعلیمات زرتشت از میان ایشان انتخاب می شدند، بشناساند.
در همین رابطه منابع جمع آوری شده توسط دکتر کریمان نیز حاکی است که ری پیش از اسلام آتشکده بزرگ مغان و مرکز دینی زرتشتیان و شهری مقدس به شمار می رفته است و نوعی حکومت دینی نظیر حکومت پاپ در آنجا برقرار بوده است.
در ترجمه تاریخ طبری نیز از آتشگاه ری به قدمت یاد شده و آمده است:
«. . . .به ری آتشگاهی بود که از آن قدیمی تر نبوده . . . »
این دشت از نظر سابقه سکونت بشر در منطقه بسیار بااهمیت می باشد و نتایج بدست آمده از کشفیاتی که در سالهای اخیر انجام گرفته نشان می دهد که در آستانه تاریخ مدون کشور ما یکی از مراکز عمده تمدن بوده است. اتلال پیش از تاریخ در بخشی از این منطقه مورد بررسی قرار گرفته اند که آثار بدست آمده از آنها قابل مقایسه با تمدن ری میباشد. بررسی های مذکور تمدن تپه های پوئینک و خورین که در نزدیکی منطقه پاکدشت واقعند را به هزاره پنجم ق.میلادی می رسانند مطالعات ابتدائی نیز نشان می دهد در هزاره اول قبل از میلاد حدود سالهای 1250 و 1300 قبل از میلاد تمدن معروف به سفال در این منطقه از رشد و شکوفائی قابل توجهی برخوردار بوده است. در بقایای ویرانه ها تکه های سفال به رنگهای فیروزه ای، آبی، طلائی و بسیاری رنگهای دیگر با زبان بی زبانی تاریخ را بازگو می کنند و این یادبود گذشته ای است که هنر، تمدن و ذوق نسلهای پیشین را در خود دارد. بخوبی روشن است که بررسی اتلال باستانی این منطقه چنانچه بطور کامل انجام گیرد تمدن این منطقه را به پیش از دوران نوسنگی می رساند.
طبق اظهارات پژوهشگران اسامی بسیاری از روستاهای پاکدشت نامهایی باستانیند از اینرو کاوش در تپه ها و مناطق مختلف احتمالا به اکتشافاتی در این زمینه منجر می گردد. از جمله این اسامی می توان به نام روستای مامازند، یبر و . . . اشاره کرد که محققین این اسامی را به دوران مهر پرستی ایرانیان نسبت می دهند.

- دوران اسلام
در دهه سوم هجری ری و ورامین بدست مسلمین فتح شد سعید وزیری در کتاب تاریخ ورامین می نویسد:
«در سال 22 هجری نعیم بن مقرن به دستور عمر از همدان به ری می آید در ری سیاوش حکومت می کرد این مرد خود را برای مبارزه با سپاهیان سیاوش آماده کرد. یکی از ایرانیان به نام رامی که با سیاوش دشمنی داشته است خود را به نعیم بن مقرن می رساند و در روستای کوچک قوهه با او ملاقات میکند و به او قول مساعدت میدهد.نعیم هم ده هزار نفر از سپاهیان خود را در اختیار او میگذارد این عده که فرماندهی آنان را منذر بن عمر بن القرن عهده دار است با همراهی رامی از روستای قوهه شبانه بطرف ری (در نزدیک دروازه خراسان) حرکت می کنند و چون روز بعد سیاوش با کسان خود جهت جنگ با نعیم از شهر بیرون می آید، رامی از دروازه ای که در برابر کوه طبرک قرار داشته است وارد شهر می شود و به کشتار مردم می پردازد. سیاوش کشته می شود مردم ری غارت می شوند و بعد هم رامین مرزبان ری می شود و بنا را بر این می گذارد که مردم ری به مسلمانان جزیه دهند اما پایداری روستاها تا سال 141 ادامه می یابد و بالاخره مردم ری با قبول اسلام از فرهنگ اسلامی برخوردار می شوند.
در اواخر قرن دوم و سوم روستای ارنبویه که امروزه به ارم بو معروف است از موقعیتی استثنایی برخوردار بوده است. در کتاب مسالک و ممالک ابواسحاق ابراهیم اصطخری آمده است که «در ری روستاهایی است بزرگتر از شهرها مانند ورامین و ارنبویه و . . .در هریک از این دهات بیش از ده هزار مرد بوده است با این حساب ارنبویه در گذشته شهری همپایه ورامین بوده است. یاقوت در ذیل نام ارنبویه اشاره به گذشته ارنبویه می کند و می نویسد فعلا اهمیت خود را از دست داده است و در شمار روستاهای ورامین در آمده است.»
ابن حرقل می گوید: «سرزمین ری را علاوه بر شهرها قرایی است که از این شهرها مهمتر و معظم ترند ولی منبر ندارند از قبیل سد، ورامین، ارنبویه . . . و دیه های دیگر که بنا بر آنچه شنیده ام سکنه یکی از آنها بیش از ده هزار تن است.»
«. . . در زمان آبادانی ری که تا قرن هفتم هجری ادامه داشت ورامین از توابع شهرستان ری بوده است و موقعیت ممتازی داشته زیرا از دهات مشهور ری به شمار می رفته است که معروف ترین آنها دولاب، قصران. . ورامین، قوهه، تهران و فیروزان است.»
بنا به روایات در آغاز قرن هشتم هجری قمری زمان سلطنت ابوسعید نیز ورامین آبادترین و پرجمعیت ترین شهرهای ایالت ری بود و همزمان با آن روستاهایی چون ارنبویه نیز دارای اهمیتی چون ورامین بودند. علت این آبادانی در امان ماندن ورامین از حمله مغولان بود. در اوایل قرن هفتم حمله برق آسای مغولان به ایران شروع می شود. مغولها همه جا را غارت می کنند خراسان، مازندران، خوار و سمنان و ری از آسیب این حمله در امان نمی مانند و با این همه ورامین و روستاهای اطراف آن کمتر از سایر شهرها صدمه می بینند. پس از ایلخانان بسیاری روستاهای معروف منطقه چون ارنبویه اهمیت خود را از دست می دهند. در اواخر قرن هشتم و اوایل قرن نهم هجری قمری یورشهای تیمور و سرداران وی پیشرفت و ترقی را در بیشتر شهرهای ایران متوقف کرد و از همان زمان مهاجرت مردم ری و ورامین که دیگر پیشرفت اقتصادی و کشاورزی نداشتند به دیگر شهرها از جمله تهران آغاز شد.
- دوره قاجاریه
طوایفی از قاجارها در دوران صفویه و کریمخان کوچ داده شدند که بیشتر در پاکدشت در روستاهای سعیدآباد و جمال آباد مستقر شدند و املاک زیادی را تصرف کردند، به طوریکه حتی قبل از به قدرت رسیدن آقا محمدخان طایفه متنفذ و قدرتمندی محسوب می شدند که همین طایفه کمک زیادی به آقا محمدخان در جهت قبضه حکومت ایران کرد. بی شک یکی از دلایل انتخاب تهران به عنوان پایتخت به وسیله آقا محمدخان نزدیکی آن به این منطقه بوده است که از دو نظر برای خان قاجار می توانست دارای اهمیت باشد، اول اینکه در این منطقه طرفدارانی داشت و دوم حاصلخیزی و استعداد اراضی این منطقه در تامین آذوقه تهران موثر بود. محمد امینی در کتاب تاریخ اجتماعی ورامین در دوره قاجاریه می نویسد: «آقا محمدخان بعد از اطلاع از قریب الوقوع بودن مرگ کریمخان و فرار از شیراز به طرف تهران، ورود به تهران را دور از حزم و احتیاط دید و با اینکه توانسته بود در اسرع وقت خود را به نزدیک تهران برساند باز این امکان را از نظر دور نداشت که شاید خبر فوت کریمخان قبل از ورود به تهران رسیده باشد و او به محض ورود به تهران دستگیر و زندانی یا کشته شود.
لذا بعد از زیارت حضرت عبدالعظیم به سوی ورامین حرکت کرد. گرچه بعضی از مورخین اولین ملاقات آقا محمدخان را با سران طایفه قاجار در شهر ورامین ذکر کرده اند ولی نظر اکثر مورخین این است که اولین برخورد اقا محمدخان با سران طایفه قاجار در روستاهای جمال آباد و سعیدآباد و یا اراضی اطراف دو روستا انجام گرفته است. اوژن اوبن در این زمینه چنین می نویسد:
«در دشت ورامین در ناحیه ای موسوم به جمال آباد، اردویی از دولوها به سرپرستی جان محمد و میرزا محمدخان از پیش اطراق کرده بودند. آقا محمدخان خود را به آنان معرفی و پیشنهاد می کند، کینه قبیله ای قدیمی را فراموش کنند و با هم دست اتفاق و دوستی دهند تا به کمک همدیگر سرتاسر ایران را زیر فرمان خود درآورند. دولوهای دشت جمال آباد اولین بیعت کنندگان با خواجه تا جدار آینده اند. به دنبال این اتحاد ایل قاجار به جنبش و حرکت عظیمی دست می زند.»
یحیی ذکاء نیز می نویسد: همراهی سران قاجار با آقا محمدخان در ورامین کمک بزرگی در جهت تثبیت حکومت سر سلسله قاجار بود. ظاهراً این طایفه در ورامین تا بسط قدرت خان قاجار همیشه موردنظر او و مخالفانش بوده اند.
باتوجه به آنچه که گذشت روستاهای پاکدشت کنونی در دوران قاجار و استقرار این سلسله در مقر حکومتی خود محل درگیریها و وقایع مهمی بودند که به تغییر سلسله حکومتی در ایران منجر گردید. با این وجود درگیریهای بومیان منطقه که از طوایف و اقوام مختلفی بودند پس از آن نیز ادامه پیدا کرد.
جنگ و ستیز این طوایف که در منطقه نفوذ و قدرت زیادی داشتند حکومت را ناگزیر به دخالت نمود تا اراضی ناحیه را به نام طوایف مختلف تقسیم کند و اعضای هر طایفه را ملزم دارد که محدوده تعیین شده را رعایت کنند. این تقسیم بندی پنجگانه در دشت ورامین تحت نام بهنام صورت پذیرفت.
روستاهای پاکدشت کنونی در سه منطقه بهنام قجر، بهنام پازوکی و بهنام بوربور واقع شدند. بعداً در محدوده و نام این مناطق تغییراتی ایجاد گردید که در اسناد تاریخی ملحوظ است. قدیمی ترین سندی که راجع به مالکیت اراضی دشت ورامین در دست می باشد متعلق به زمان محمدشاه قاجار است. البته تصاحب این املاک به وسیله قاجارها که قبل از به سلطنت رسیدن آقامحمدخان شروع شده بود در زمان سلطنت این خانواده روند شدیدتری پیدا کرد. علاوه بر شاه خوانین و سران عشایر نیز هر کدام مالک یک یا چند روستا بوده اند. اما پیوسته شاهان قاجار بزرگترین مالک منطقه محسوب می شدند، بطوریکه در اسناد آمده است اکثر روستاهای پاکدشت جزو املاک خالصه بودند چنانکه در عهد ناصرالدین شاه بعضی از این روستاها عبارت بودند از:
سعدآبادقجر(سعید آباد)-عباس آباد-کبودگنبد-حصارکلک-فیلستان و . . .
که ناصرالدین شاه برای سفر به خارج تعدادی از آنها را برای تامین قسمتی از هزینه سفر فروخت. لازم به ذکر است روستاهای خالصه بیشتر اجاره داده می شد و حق الاجاره موقع برداشت محصول وصول می شد. دولت بذر مورد نیاز مستاجر را در اختیار او می گذاشت و در هنگام برداشت خرمن آن را وصول می کرد.
از مالکین معروف روستاهای پاکدشت در زمان قاجار حاج میرزا آقاسی را می توان نام برد، معروف است که وی به حفر قنوات و ساختن لوله توپ علاقه وافری داشت و شاید بتوان خرید اراضی و روستاهای متعدد را نیز بعنوان یکی از کارهای مورد علاقه او دانست. در مورد املاک متصرفی وی کتابچه ای خطی که سند ارزشمندی است برجای مانده است. همانطور که اشاره شد وی تنها به خرید اراضی اکتفا نمی کرد بلکه در جهت حفر قنوات، احداث قلعه، حمام و احداث یخچال و حفر نهرها اقداماتی انجام داد. این اقدامات که در دفتر املاک حاج میرزا آقاسی ثبت است نشانگر اقدامات مثبت او در زمینه ترویج کشاورزی و عمران روستایی است.
به دستور او در حصارامیر حمام، یخچال و آسیا، کاروانسرا و باغهایی احداث شده است.
با این اوصاف روند تخریب روستاهای دشت ورامین که از اواخر دوران صفویه شروع شده بود، در دوران قاجاریه ادامه پیدا کرد و بدلیل عدم مرمت بناهای تاریخی و آهکی بودن زمینهای منطقه بسیاری از بناها تخریب گشتند. آشفتگی راهها و بی نظمی هایی که اشرار در منطقه به وجود می آوردند روستاهای آباد قرون هفتم و هشتم را به روستاهایی خالی از سکنه مبدل کرد که اکثر سیاحان وضعیت نامناسب آنها را در سفرنامه های خود ذکر کرده اند. بسیاری از روستاهای بزرگ آن دوران هم اکنون روستاهای کوچکی هستند. این روستاهای کهن نام دورنمای قومی دیرین را در تاریخ هویدا می گردانند و سابقه تمدن و فرهنگ منطقه را به سالیان پیشین می رسانند برخی از این روستاها عبارتند از: قوهه یا کوهک، زواره بید، پاکدشت(پلشت)، آفرین، پارچین، جی تو، فردیس، ارم بو. سعید وزیری در کتاب تاریخ ورامین درخصوص بعضی از این روستاها چنین می آورد:
- ارنبویه یا رنبویه
این روستا امروزه نام ارم بو دارد. ارم بو به معنای بوی بهشت که در متون تاریخی از آن با نام «آرن بو» یاد شده، روستای کوچکی است که هارون الرشید در سال 189 هجری قمری دو تن از بزرگان فقه و نحو را در آنجا به خاک سپرد.
ابوالحسن علی بن حمزه کسایی و محمدبن الحسن شبانی حنفی در یک روز در ری در خانه هشام بن عبیداله رازی که فقیه بزرگ حنفی بوده است، فوت کردند و در مقبره خانوادگی هشام بن عبیداله در ارنبویه به خاک سپرده شدند. می گویند که هارون الرشید در هنگام دفن این دو بزرگوار چنین می گفت:
«امروز فقه و نحو را در ارنبویه به خاک سپردم.»
از دیگر بزرگانی که مدفنشان در ارمبویه است علی بن ابی القاسم، منصورابن سعد، مشرف الدین ساعدی، قاضی نیشابور را باید نام برد.
- قوهه یا کوهک
نام روستایی است که بسیار بزرگ بوده است و بازارها و خانقاهها و رباطهایی در زمان صاحب معجم البلدان داشته است و شیخ منتجب الدین زیدان کلینی و عزالدین قوهدی و بسیاری از مشایخ و صوفیان دیگر بدین روستا منسوب می باشند که روزگاری شهری بوده است. از بزرگانی که مقابرشان هنوز هم مطاف اهل ایمان است می توان از عبادبن احمد کلینی نام برد که مقبره اش در روستای کلین است و همچنین عارف و صوفی بزرگ، شیخ نجیب الدین زیدانی کلینی که ساکن خانقاه قوهه علیا بوده است وی فرزند ابو دلف عالم و عارف است.
قوهه علیا در قرن هفتم محل سکونت عارفان حق بوده است درباره مذهب اهالی آن در تاریخ آمده است: «اهل ری و اکثر ولایت شیعه اثنی عشریند الا دیه قوهه و چند موضع دیگر که حنفی می باشند.»
در قرن هفتم دو قوهه وجود داشته است یکی قوهه علیا که آن را قوهه آب می گفتند و این قوهه محل صوفیان راه حق بوده است و قوهه که در حدود کبود گنبد فعلی بوده است. در نزهه القلوب حمداله مستوفی می آورد: «آب جاجرود از کوه دماوند برمی خیزد و به ولایت ری می ریزد و در حدود قوهه علیا مقاسمه می کنند و قریب چهل جوی از آن بردارند و اکثر ولایت ری را آب از آن است»
- جیتو
جیتو از روستاهای پاکدشت است. جی در واژه نامه زند و پازند آمده است: «جی به معنی نیک است و نام دهی از ولایات ری»
- پارچین
پارچین یا پارگین به معنی منجلاب-گنداب گودالی که آبهای مانده در آن جمع شوند. دریاچه ساوه درگذشته گاهی گسترش می یافته و پارگین هایی بوجود آورده است که پارگین یا پارچین پاکدشت یکی از آنها بوده است. در کنار این پارچین ها برجی میساخته اند تا راهنمای افراد باشد و شب در آن آتش می افروختند. برج پارچین پاکدشت یکی از این میل های دریایی است که در حال حاضر شهرکی کوچک و دیدنی است که پارک فن آوری صنایع هوافضا، صنایع شیمیایی و صنایع نظامی در آن مستقر است.
- آلوئک
آلو به معنی داش و کوره آجرپزی است و امروزه که کوره های آجرپزی در این جا به فراوانی دیده می شوند، معنی خود را پیدا کرده است. آلوئک هم اکنون روستایی است که مزارع پررونقی دارد.
- کلین
نام روستایی است که مزار صوفی راه حق احمدبن عباد کلینی است.
- دوران مشروطه
منطقه ورامین محل تاخت و تاز درگیریهای زمان مشروطه بوده است. شکی نیست از آنجائیکه بسیاری از طرفداران قاجار در این منطقه می زیسته اند و از طرفی این روستاها املاک شاهی بوده تشکیلات موجود در آن نیرویی بالقوه در حمایت از حکومت بوده است. از طرفداران مشروطه و مخالفان آن که به گونه ای مرتبط به مناطق و روستاهای پاکدشت باشند در اسناد تاریخی سخنی به میان نیامده است اما در کل اقوال محققین مبنی بر مخالفت مردم این ناحیه با مشروطه و یا حکومت جمهوری است.
- دوران پهلوی
پس از استقرار مشروطه بدلیل اینکه بسیاری از اهالی روستاهای خالصه خود را رعیت شاهان قاجار میدانستند از طرفداران قاجاریان بودند و حتی پس از کودتای سوم اسفند 1299 نیز بازماندگان خاندان قاجار روی قوای طرفداران خود در این منطقه حساب می کردند. سیاست انتقال و اسکان عشایر و سران آنها به دشت ورامین که از قرنها قبل آغاز شده بود، در دوره رضا شاه نیز ادامه یافت (و حتی آیت الله مدرس نیز مدتی در این منطقه در حالت تبعید بود) و سیاست مبارزه با مذهب او در اینجا نیز اجرا شد، به طوریکه مطلعین اعتقاد به کاهش تدریجی روحانیون و وعاظ در این زمان را دادند. رضاخان در این منطقه چون خیلی از نقاط دیگر کشور املاک و روستاهایی را ضبط کرد روستاهایی که در سالهای 1317-1320 تصرف کرد عبارتند از:
حصارکلک، ارمبویه، پلشت، یبر و داغلان، خاتون آباد، مامازند، جیتو، قوهه . . .
در شهریور 1320 هنگام خروج از ایران در دفترخانه اصفهان آنها را به ولیعهد خود واگذار نمود. بعضی از این روستاها بعد از شهریور 1320 به مالکین آن واگذار شد که تعدادی از آنها طبق مصوبه مجلس در سالهای 29 و 1328 مجدداً به تصرف محمدرضاشاه درآمد.که روستاهای مامازند، پلشت، قوهه، قلعه نو، ارمبویه (املاک عزیزخانی) را در سال 1323 به هنرستان دخترانه و پرورشگاه یتیمان شاهپور (متقین) واگذار کرد.
در سالهایی که بنگاه آمریکایی خاور نزدیک (براساس اصل چهار ترومن) در منطقه فعال بود، روستاهای مذکور را در اختیار داشت و کارهایی نیز در این روستاها انجام می گرفت بنگاه مذکور مجله ای به نام زندگی ورامین یا زندگی روستایی منتشر می کرد. ایجاد اولین مدرسه کشاورزی نیز بر اساس اصل چهار ترومن که به دانشسرای کشاورزی بدل گشت و هم اکنون دانشگاه ابوریحان است صورت پذیرفت. اولین آموزشگاه تربیت دهدار زیرنظر آمریکاییان و نمایندگان آنها ایجاد شد که این نمایندگان در مسائل بهداشتی، اصلاح بذر، واکسیناسیون، سم پاشی و اعزام دانشجو به خارج در منطقه فعالیت داشتند.
براساس اظهارات برخی محققین دانشگاه ابوریحان در آن زمان فعالین سیاسی غیرمذهبی را در خود جای داده بود.
یکی از دلایل نفوذ خارجیان در منطقه را نیز می توان صنایع مهمات سازی دانست که از دوره رضاشاه مورد توجه قرار گرفت.
انقلاب اسلامی و ویژگیهای فرهنگی و اجتماعی منطقه
نزدیکی بیش از حد به تهران به شدت ساختار اجتماعی- فرهنگی این ناحیه را پس از انقلاب متحول نمود، بطوریکه شکل و بافت اصلی آن دستخوش تغییرات فاحش گردید، تا اینکه سر انجام در سال 1376 طبق مصوبه هیات وزیران پاکدشت رسماً به شهرستان تبدیل شد. این منطقه بدلیل نزدیکی دو شهری که در گذشته و حال زمانی پایتخت بوده و می باشند از یک سو سبب جذب سا کنان خسته از شهر های مذکور و از سوی دیگر به دلیل ارزان بودن هزینه زندگی علیرغم نزدیکی به پایتخت سبب جذب مها جران از سراسر کشور و خارج از کشور بوده است .
رویدادهایی که سبب رشد پاکدشت گردید به شدت عوامل محیطی و اجتماعی انسان ساکن این منطقه را متاثر ساخته و شکلهای گوناگون به آن داده است.
گذشته از تهران که همواره به صورت هیو لایی جذاب اثرات خاصی بر منطقه گذارده است، شرایط اقلیمی و وجود کارگاهها و کارخانه ها و نیز مهاجرت ،قشر بندی اجتماعی خاصی را ایجاد نموده است .
- زبان و گویش محلی
طوایف و اقوام مختلف در این منطقه تحت ترکیب واحدی قرار گرفته اند و با اینکه در بررسی هر یک از این طوایف با فرهنگ، زبان و اعتقادات خاص روبرو می شویم اما نیاز، مردم را بر آن داشته تا زبان واحدی داشته باشند و گاهی چنان در هم آمیخته اند که تفکیکشان دشوار است. زبان رسمی و گفت و شنودها، فارسی است ولی به لحاظ قومیتهای گوناگون زبان و لهجه های متفاوتی مانند: ترکی، کردی، لری وجود دارد. وجود این گویش های غیررسمی بازتاب کوچ عشایر در دوران مختلف تاریخ به این منطقه است.
عشایر مستقر در منطقه پاکدشت که دارای زبان خاص خود بوده اند ولی اکنون همه به فارسی تکلم می کنند به این قرارند:
عشایر قجر یا قاجار
عشایر عرب
عشایر کرد شامل: پازوکیها، سیاه منصوریها، چگنی ها، قراچورلها، سیرسپورها، کردبچه ها، لرنیها، بوربورها.
عشایر لر که به هداوند معروفند.
- آداب و رسوم
در پاکدشت اقوامی چون ترک، فارس، کرد، لر وجود دارد که هر کدام نیز دارای برخی آداب خاص هستند، اما در مجموع بدلیل وحدت فرهنگی که رسانه های همگانی نیز در ایجاد آن بسیار موثرند آداب و رسوم خاصی دیده نمیشود. این نظر بر اساس مشاهدات ابراز میگردد و خود می تواند بعنوان یک سر فصل پژوهشی مورد مطالعه قرار گیرد.
- دین و مذهب
رواج مذهب شیعه در پاکدشت مربوط به دوران ورود اسلام به ایران است. تنها مکانی که در تاریخ، مذهب اهالیش حنفی ذکر شده ارنبویه می باشد و گویا تا قرن هفتم دین مردم ارنبویه همین بوده است و در قوهه نیز سنی مذهبان و صو فیان راه حق می زیسته اند. هم اکنون نیز وجود مهاجرین افغانی سنی مذهبان را دارای جمعیتی در منطقه نموده است و دراویش اهل حق نیز اقلیتی را در برخی روستاها تشکیل میدهند.

پردیس(تهران)

  • جمعیت :
    25374
  • کد تلفن :
    221

پَردیس یکی از شهرهای استان تهران در ایران است. این شهر جدید در بخش مرکزی شهرستان تهران و بین جاجرود و بومهن قرار دارد.

پردیس یکی از شهرهای جدید استان تهران است که در فاصله 20 کیلومتری شمال شرقی این شهر و در دامنه رشته کوههای البرز قرار گرفته‌است. بر اساس آمار سال 1385 جمعیت این شهر 50,000 نفر است و بر اساس طرح جامع این شهر تا 200,000 نفر جمعیت را پذیرا خواهد بود.

تاریخچه تأسیس شهر و شهرداری پردیس
سیاست ایجاد شهرهای جدید باهدف مهار رشد بی رویه جمعیت وکنترل مهاجرت به شهرهای بزرگ،‌ بویژه تهران براساس مصوبه مورخ 20/12/1364 هیئت محترم وزیران اتخاذگردید وبرهمین اساس هیئت وزیران درتاریخ 23/12/1368 احداث شهرجدید پردیس رادرفاصله 25 کیلومتری شرق تهران درکنار جاده ترانزیتی تهران – مازندران وباجمعیت نهایی دویست هزارنفر تصویب نمود. مکانیابی شهرجدیدپردیس درمنطقه شهری تهران باتوجه به شرایط طبیعی منطقه واهداف عالی دولت صورت گرفته که باعنایت به موقعیت حساس شهر تهران بعنوان پایتخت ومرکز سیاسی واداری کشور جمهوری اسلامی از اهمیت ویژه ای برخوردار می باشد.


شهر جدید پردیس باقابلیتهای گردشگری - توریستی و سیاحتی و همچنین نزدیکی به مناطق معتدل کوهستانی و آب و هوایی با چشمه سارهای جاری در جای جای طبیعت و در چهارفصل سال چشم انداز زیبایی را بوجود آورده است از جمله منطقه آبشار کمرد، منطقه جوزک، منطقه واصفجان منطقه پیست آبعلی، دریاچه سدلار و منطقه لار، دریاچه تار، و بسیاری از مکانهای دیدنی و تاریخی که با نزدیکی به منطقه شهرستان دماوند است، می تواند اوقات فراغتی سالم و به یادماندنی در ذهن توریستها، گردشگران و مسافران داشته باشد.

این شهر دارای پنج فاز مسکونی بوده و امکاناتی همچون مراکز متعدد تجاری، آتش نشانی، اورژانس، پلیس انتظامی و راهنمایی هم اکنون در این شهر مشغول فعالیت هستند و پارک فناوری پردیس به عنوان مهمترین پارک فناوری ایران در مجاورت این شهر در حال ساخت ‌است. این پارک فناوری در فاز اول 20 هکتار بوده و افق توسعه ان تا 1000 هکتار دیده شده‌ است.

شهر پردیس در ابتدا از مشکل تامین آب رنج می‌برد که با اجرای خط لوله تا سد لتیان، بخشی از این مشکل مرتفع گردید؛ لیکن در حال حاضر هم عمده آب این شهر از طریق چاه تامین می‌شود.

پیشوا(تهران)

  • جمعیت :
    41880
  • کد تلفن :
    292

پیشوا یکی از شهرهای شهرستان ورامین است که در 45 کیلومتری جنوب شرقی تهران و 10 کیلومتری ورامین و در دامنه تپه‌های طبیعی جای گرفته‌است. پیشوا حدود 130000 نفر جمعیت دارد و رو به گسترش است.

تاریخچه
دیرینگی باستان‌شناسی منطقه پیشوا به پنجاه هزار سال پیش و دوره پارینه‌سنگی می‌رسد.

در دستنویسی درباره تاریخ خوار (گرمسار امروزی) و ورامین که رونویس آن هنوز باقی است حدود شهر امروزی پیشوا و سناردک را سامنات نامیده‌اند.آنچه مسلم است نام کهن این محل سامنات بوده‌است. از زمان بنیاد پیشوا آگاهی دقیقی در دست نیست و به جز آرامگاه امامزاده جعفر سازه تاریخی دیگری دراین شهر وجود ندارد لیکن با توجه به وقف‌نامه امامزاده جعفر در سال 873 ه . ق می‌توان تاریخ بنیاد را پیش از سال 873 دانست.

تا پایان روزگار قاجار این شهر به نام امامزاده جعفر نامیده می‌شد ولی با ساخت راه‌آهن سراسری و گذر آن از این سامان نام آن از امامزاده جعفر به پیشوا دگرگون شد.

برپایه گفته‌های اهالی این شهر رویداد 15 خرداد 1342 از این شهر آغاز گردیده‌است. این شهر جزء معدود مناطقی است که تقریبآ همگی مردمان آن بومی استان تهران و این منطقه می‌باشد. مهمترین منطقه تفریحی این شهر یک پارک جنگلی در قسمت پرارتفاع شهر می‌باشد.

در لغت‌نامه دهخدا زیر واژه پیشوا چنین آمده‌است:

پیشوا امامزاده جعفر قصبه‌ای جزء دهستان بهنام سوخته بخش ورامین است، سکنه آن فارسی‌زبان هستند و آب آنجا از قنات ورامین و محصولات آن غلات و صیفی، باغات و چغندر قند می‌باشد.

منطقه پیشوا بخشی از دشت ورامین است و گفته شده سکنه آن از قدیم مانند ورامین تاجیکها بوده‌اند. بجز از تاجیکها، رازی‌ها و هم از باشندگان قدیم می‌باشند. تا سده‌های نهم و دهم خاندان جنیدی نام آورترین خاندان ساکن در منطقه پیشوا بوده‌اند.

بر پایه سرشماری سال 1375 جمعیت شهرستان پیشوا در آن سال 29,884 تن بوده‌است. 98/9 درصد از اهالی این شهر از امکانات برق و 6/96 درصد از آب لوله کشی و 7/23 درصد نیز از تلفن در سکونتگاه‌های خود بهره‌مندند. سوخت کاربردی باشندگان شهر نیز گاز شهری است.

از جمله مناطق زیبا وزیارتی اطراف این شهر امامزاده عبدالله می باشد که در نزدیکی روستای قلعه بلند قرار دارد این امامزاده زیبا وتاریخی از جمله مناطق بکر ودست نخورده در این منطقه می باشد که سالانه پذیرای عده زیادی از زائرین می باشد.

مراکز آموزش عالی
دانشگاه آزاد اسلامی واحد ورامین در این شهر قرار دارد.

تهران(تهران)

  • جمعیت :
    7797520
  • کد تلفن :
    21
  • سایت شهرداری :
    www.tehran.ir

تهران بزرگ‌ترین شهر و پایتخت کشور ایران با جمعیت 7،705،036 نفر و مساحت 730 کیلومتر مربع است که به همراه توابع خود (استان تهران)، جمعیتی برابر 13،273،009 نفر و مساحتی برابر 18،814 کیلومتر مربع دارد.

تهران در قدیم روستایی نسبتا بزرگ بود که بین شهر بزرگ و معروف آن زمان، شهر ری و کوهپایه‌های البرز قرار داشت. اولین بار نام آن در ذکر زندگینامه ابوعبدالله حافظ تهرانی متولد 190 ق. آمده است. این منطقه در زمان سلسله صفوی به علت این‌که بقعه امامزاده سید حمزه جد اعلای صفویه در نزدیکی حرم شاهزاده عبدالعظیم قرار داشت و تهران نیز دارای باغ‌های خوش آب و هوا بود، مورد توجه قرار گرفت. در سال 961 ق. شاه تهماسب نخستین باروی تهران را احداث نمود. کریمخان زند به مدت 4 سال تهران را مرکز حکومت خود قرار داد و در محوطه ارگ بناهای جدیدی احداث نمود. آغا محمدخان در سال 1200 ق. برابر نوروز 1164 خ. تهران را به پایتختی برگزید و در همین شهر تاجگذاری کرد. با گزینش این شهر به پایتختی روند گسترش کمی و کیفی آن متحول شد و در مدت 220 سال جمعیت آن از حدود 15000 نفر در سال 1164 خ. به بیش از 7 میلیون نفر در سال 1384 رسید و وسعتش از حدود 4,4 کیلومتر مربع به بیش از 730 کیلومتر مربع افزایش یافت.تراکم جمعیت در تهران بین ده هزار و هفتصد تا بیش از یازده هزار نفر در هر کیلومتر مربع برآورد می‌شود که بنابر آمار نخست شانزدهمین شهر پرتراکم جهان است.شهر تهران در کوهپایه‌های جنوبی رشته کوه البرز در حد فاصل طول جغرافیایی 51 درجه و 2 دقیقه شرقی تا 51 درجه و 36 دقیقه شرقی، به طول تقریبی 50 کیلومتر و عرض جغرافیایی 35 درجه و 34 دقیقه شمالی تا 35 درجه و 50 دقیقه شمالی به عرض تقریبی 30 کیلومتر گسترده شده است. ارتفاع شهر در شمالی‌ترین نقاط به 1800 متر و در جنوبی‌ترین نقاط به 1050 متر از سطح دریا می‌رسد. تهران از شمال به نواحی کوهستانی و از جنوب به نواحی کویری منتهی شده در نتیجه در جنوب و شمال دارای آب و هوایی متفاوت است. نواحی شمالی از آب و هوای سرد و خشک و نواحی جنوبی از آب و هوای گرم و خشک برخوردارند.

ساختار اداری ایران در تهران متمرکز شده است. تهران به 22 منطقه و 112 ناحیه (شامل ری و تجریش) تقسیم شده است. نماد شهر تهران برج آزادی است. برج میلاد نیز نماد دیگر آن به حساب می‌آید.

پیشینه
تا پیش از کشف تمدن قیطریه و همچنین کشف آثاری در تپه‌های عباس‌آباد، گمان می‌رفت پیشینه تاریخی این شهر به همان آثار یافت شده در حوالی شهرری محدود می‌شود، ولی اکتشافات باستان‌شناسی در تپه‌های عباس‌آباد، بوستان پنجم خیابان پاسداران و دروس، نشان داد تمام آبادی‌های ناحیه تاریخی قصران، دوره‌ای درخشان از استقرار اقوام کهن و خلاقیت‌های فرهنگی را پشت سر گذارده‌اند.

پس از حمله مغولان به ری و تخریب این شهر، تهران بیش‌ از پیش رشد یافت و عده‌ای از اهالی آواره ری را نیز در خود جای داد و مساحتش در این دوران به 106 هکتار رسیده بود.

نخستین بار، شاه طهماسب اول صفوی در 944 ق. هنگام گذر از تهران باغ و بوستان فراوان این شهر را پسندید و دستور داد تا بارو و خندقی به دورش بکشند، این بارو که 114 برج به عدد سوره‌های قرآن و چهار دروازه رو به چهار سوی دنیای پیرامون داشت، از شمال به میدان توپ‌خانه و خیابان سپه، از جنوب به خیابان مولوی، از شرق به خیابان ری و از غرب به خیابان وحدت اسلامی (شاپور) محدود می‌شد، مساحت تهران در این دوران به 440 هکتار رسید.

در دوره شاه عباس اول (1038-996 ق.) پل، کاخ و کاروانسراهای زیادی بنا شد، دربخش شمالی برج و باروی شاه تهماسبی، چهارباغ و چنارستانی ساخته شد که بعدها دورش را دیواری کشیدند و به صورت کاخ (کاخ گلستان) و مقر حکومتی درآوردند.

در دوره حکومت آقا محمدخان قاجار، تهران به پایتختی برگزیده شد، روز یکشنبه 11 جمادی‌الثانی 1200 ق. هم‌زمان با عید نوروز آغا محمد خان قاجار در خلوت کریم‌خانی تاج سلطنت ایران را بر سر گذارد و تهران را به عنوان پایتخت این کشور معرفی کرد.

نام تهران
تهران در 1838در مورد وجه تسمیه تهران اختلاف نظر زیادی وجود دارد، پاره‌ای از پژوهشگران «ران» را پسوندی به معنای دامنه گرفته‌اند و شمیران و تهران را بالادست و پایین‌دست خوانده‌اند. برخی دگر تهران را تغییر شکل یافته «تهرام» به معنای منطقه گرمسیر دانسته‌اند، در مقابل شمیرام یا شمیران که منطقه سردسیر است و همچنین عده‌ای بر این باورند که سراسر دشت پهناوری که امروز تهران بزرگ خوانده می‌شود در میان کوه‌های اطراف، گود به نظر می‌رسید و بدین سبب «ته ران» نام گرفت.

روستایی که پیش‌درآمد شهر تهران بوده است، پیش از اسلام نیز وجود داشته اما پس از اسلام به‌تدریج نام آن معرب گردیده و از تهران به طهران تبدیل شده است اما جغرافیدانان معروف آن روزگار نیز به املای تهران اشاره نموده‌اند. هم‌زمان با جنبش مشروطه که تغییرات زیادی در ادبیات و نگارش زبان فارسی به وجود آمد، رفته‌رفته املای تهران رواج یافت و پس از تاسیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی و تاکید آن بر املای تهران، املای دیگر (طهران) کاملا منسوخ شد.

جغرافیا و آب‌وهوا
از دید زمین‌شناسی محدود بودن دیرباز تهران به کوه از شمال و کویر از جنوب، عامل تمام ویژگی‌های مهم جغرافیایی این شهر است.

ویژگی‌های تهران:
وجود سه ناحیه طبیعی (کوه، دامنه و دشت) و نوع خاص اختلاف ارتفاع در پستی و بلندی‌ها
زلزله‌خیزی و وجود گسل‌های فعال در آن.
آب‌وهوای حدوداً معتدل و مرطوب تحت تاثیر کوهستان در شهر، و گرم و خشک در اطراف
تفاوت آب‌وهوای شمال و جنوب در زمستان
وارونگی هوا در زمستان
وجود رودخانه‌ها و منابع متعدّد آب
اختلاف نمای تهران در نقاط مختلف بر اساس عوامل جغرافیایی، اقتصادی، فرهنگی و تاریخی است. شهرداری، وزارت کشور و مخابرات هر کدام تقسیم‌بندی خاصی از مناطق مختلف تهران دارند.

سیاست
شهر تهران علاوه بر این‌که مرکز سیاسی کشور ایران است، مرکز استان تهران و شهرستان تهران نیز به شمار می‌رود. مهمترین نهادهای دولتی و قضایی شامل وزارتخانه‌ها، مجلس شورای اسلامی و ... در آن واقع شده است و تاثیرگذارترین مقام‌های کشور شامل رهبر، رئیس جمهور، رئیس مجلس، رئیس دستگاه قضایی، رئیس و بعضی از اعضای مجلس خبرگان رهبری، رئیس و اعضای مجمع تشخیص مصلحت نظام، اعضای شورای نگهبان، وزرای کابینه و اعضای شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران در آن زندگی می‌کنند.

مردم این شهر در 200 سال گذشته همیشه از تاثیرگذارترین‌ها در سیاست کشور بوده‌اند. این تاثیرگذاری شامل حضور آن‌ها در ساختار سیاسی کشور، جریان‌های تغییردهنده سیاست کشور شامل انقلاب‌ها (انقلاب مشروطه و انقلاب اسلامی) و جنگ‌ها (جنگ تحمیلی) می‌شود به‌طوری‌که درصد شهدا در برخی محله‌های تهران از این درصد در همه نقاط دیگر کشور بیشتر است.

این شهر 30 نماینده در مجلس شورای اسلامی دارد. اداره شهر توسط شهرداری تهران انجام می‌شود. شهردار تهران توسط شورای شهر تهران انتخاب شده و این شورا بر عملکرد شهرداری نظارت و برای اداره شهر قانونگذاری می‌کند. شهر تهران به لحاظ اداری به 22 منطقه شهرداری و 112 ناحیه تقسیم شده و شهرهای تجریش و ری را نیز دربرگرفته است.

شورای شهر تهران
شورای اسلامی شهر تهران شورایی است متشکل از 15 نماینده که بر طبق قانون شوراها مسئول اداره شهر تهران است. مهم‌ترین وظایف شورا انتخاب شهردار به مدت چهار سال، نظارت بر عملکرد شهرداری و در صورت لزوم برکناری شهردار، تصویب طرح‌های لازم برای رفاه بیش‌تر شهروندان و نظارت بر اجرای آن‌ها، تصویب بودجه سالانه شهرداری، تصویب اساسنامه موسسات و شرکت‌های وابسته به شهرداری هستند.

پیشینه شورای شهر تهران، یا به تعبیر آغازین خود بلدیه، به تشکیل نخستین نهاد قانون‌گذاری (مجلس شورای ملی) بازمی‌گردد. در حقیقت یکی از نخستین قوانین مصوب مجلس شورای ملی، «قانون بلدیه» است که در سال 1286 خ. به تصویب رسید و به این ترتیب یکی از آرمان‌های بزرگ انقلاب مشروطه جامه عمل پوشید. در طول 95 سال پس از آن تاریخ تشکیل و دوام شورای شهرها با فراز و فرودهای بسیاری همراه بوده است. به طور خلاصه در طی سال‌های 1284 تا 1304 در پی انقلاب مشروطه نخستین قانون شوراها تصویب شده و به اجرا گذاشته می‌شود. پس از آن از 1304 تا 1320 و پس از کودتای سال 1299 رضا خان و پس از آن به قدرت رسیدن وی، قانون بلدیه لغو شد و با تصویب قانونی جایگزین، انتخاب شهردار از وظایف «وزیر داخله» شمرده شد. پس از سقوط رضا شاه و در حالی‌که محمد رضا تسلط چندانی بر امور کشور نداشت، در 1328 سومین قانون شوراها به تصویب رسید. دوباره بعد از کودتای 1332 و سرنگونی دولت مصدق و تسلط محمد رضا بر امور کشور این قانون لغو شد. پس از پیروزی انقلاب تشکیل شوراها به یکی از خواست‌های مردم و رهبر انقلاب تبدیل می‌شود. اما ایجاد شوراها تا زمان روی کار آمدن دولت سید محمد خاتمی به تاخیر می‌افتد و بالاخره در تاریخ 9 اردیبهشت 1378 شورای شهرها بر اساس قانون شوراها مصوب سال 1375 مجلس شورای اسلامی تشکیل می‌شوند.

شهرداری تهران
شهرداری تهران سازمانی غیردولتی است که در 12 خرداد 1286 خورشیدی تاسیس شد و اداره شهر تهران را به عهده دارد. مسئولیت اداره این سازمان با شهردار تهران است که پیش از این با حکم وزیر کشور ایران منصوب می‌گردید ولی اکنون با حکم شورای شهر تهران انتخاب می‌شود. شهرداری تهران شامل 22 منطقه است که اداره هر منطقه به عهده شهردار آن منطقه‌است. طرح جامع شهر تهران در زمان شهرداری غلامرضا نیک پی تدوین شد.

اقتصاد
با این‌که تنها 11 درصد جمعیت کشور در تهران زندگی می‌کنند، حدود 25 درصد تولید ناخالص داخلی ایران مربوط به این شهر است.البته توزیع این حجم عظیم تولید در بین مردم یکنواخت نیست،
قیمت زمین در برخی نقاط شهر تهران جزء گران‌ترین‌ها در کل جهان می‌باشد. بیش از 1500 سازمان دولتی هم‌اکنون در تهران فعالیت می‌کنند

تهران با جمعیتی حدود 8 میلیون و مساحتی حدود 700 کیلومترمربع، تولید ناخالص داخلی برابر 88 میلیارد دلار دارد که این شهر را در رده پنجاه و ششمین شهر ثروتمند جهان و بالاتر از شهرهایی چون ریاض، لیسبون، برلین، بیرمنگام، لیون و هامبورگ قرار داده است، هرچند که همچنان با شهرهایی با جمعیت مشابه خود مانند لس آنجلس (با جمعیت حدود 11,8 میلیون نفر) که تولید ناخالص داخلی آن 639 میلیارد دلار است یا لندن (با جمعیت 8,3 میلیون نفر) با تولید ناخالص داخلی 450 میلیارد دلار فاصله دارد.

بخش خدمات سهمی 78 درصدی در تولید ناخالص داخلی تهران دارد و پس از آن به ترتیب بخش‌های صنعت (14 درصد) و کشاورزی (8 درصد) قرار دارند. در بخش خدمات در استان تهران، رشته فعالیت‌های عمده‌فروشی و خرده‌فروشی با 28 درصد و مستغلات و کسب و کار با 25 درصد بیشترین سهم را در جی‌دی‌پی دارند.

فعالیت‌های خدماتی تهران در داخل شهر و فعالیت‌های صنعتی (زمین‌بر) در حومه آن متمرکز هستند. در دهه گذشته تراکم بالای جمعیت و گران بودن مسکن در این شهر هجوم تازه‌واردان به درون شهر را محدود کرده و در نتیجه درصد رشد جمعیت آن کاهش یافته است اما این امر سبب استقرار آن‌ها در حومه شهر به عنوان مناطق خوابگاهی شده، به طوری‌که درحالی‌که سایر مناطق روستایی کشور با کاهش نسبی جمعیت و مهاجرت به شهرها مواجهند، روستاهای تهران برعکس مهاجرپذیرند و رشد جمعیت آن‌ها از 5,6 درصد به 6,7 درصد رسیده است. به همین دلیل سهم جمعیتی شهر تهران نسبت به استان تهران در چند ده گذشته به سرعت کاهش یافته و از 91 درصد در سال 1355 به 72 درصد در سال 1375 و 58 درصد در سال 1385 رسیده است. بنابراین درکل هرچند که مجموعه شهری تهران همچنان مهاجرپذیرترین مجموعه شهری در کشور است اما این مهاجران به جای خود شهر رفته‌رفته حومه آن را به عنوان مقصد خود انتخاب کرده‌اند.

مردم
تهران تا پیش از بنیان‌گذاری سلسله قاجار و برگزیده‌شدن به عنوان پایتخت ایران، شهری کوچک بود. اما از آن زمان به بعد، رو به پیشرفت نهاد و در اواسط دوره قاجار به بزرگ‌ترین شهر ایران تبدیل شد. بر اساس نخستین سرشماری رسمی که در سال 1335 انجام گرفت، این شهر با 1,560,934 نفر جمعیت، پرجمعیت‌ترین شهر ایران بوده‌است.همچنین بر اساس آخرین سرشماری رسمی که در سال 1385 انجام گرفت، جمعیت تهران، 7,705,036 نفر بوده‌است.

زبان اصلی مردم تهران و استان تهران، فارسی است. اما در بعضی نقاط زبان‌های محلی نیز دیده می‌شود که در مجموع از لهجه‌های فارسی به‌شمار می‌آیند. به طور کلی زبان و گویش‌های دیگری مانند ترکی آذری، گیلکی، لری، مازندرانی و .... نیز به دلیل مهاجرت‌ها به آن افزوده شده‌است.بر اساس سر شماری 1365 در حدود 98,1 درصد از جمعیت استان به زبان فارسی تکلم می‌کنند که این نسبت در نقاط شهری 98,3 و در نقاط روستایی 96,8 درصد است.

فرهنگ

مکان‌های مذهبی
یکی از مراکز فرهنگی، مکان‌های مذهبی هستند که در آن افراد امکان عبادت و رازونیاز پیدا می‌کنند و حضور در این اماکن به مردم کمک می‌کند تا زندگی اجتماعی فعالی داشته باشند. مسجدها، حسینیه‌ها و امامزاده‌ها از جمله مکان‌های مذهبی پایتخت هستند که در مجموع 2072 مرکز (1387 خ.) را شامل می‌شوند. تهران 1546 مسجد، 487 حسینیه، و 39 امامزاده دارد. مکان‌های مذهبی 19 درصد مکان‌های مذهبی شهر تهران را تشکیل می‌دهند. در واقع برای هر 3516 تهرانی یک مرکز مذهبی وجود دارد. بیشترین امامزاده‌های پایتخت در منطقه 20 متمرکز شده و بعد از آن منطقه 12 و 1 دارای بیشترین امامزاده‌ها هستند. در 12 منطقه هم هیچ امامزاده‌ای وجود ندارد.

سینما و تئاتر
بیش از صد سالن سینما در شهر تهران وجود دارد که اکثرا فیلم‌های تولید داخل و تعدادی نیز فیلم‌های خارجی را اکران می‌کنند. بیش از چهل آمفی‌تئاتر نیز در این شهر فعال هستند که نمایش‌های گوناگونی را به روی پرده می‌برند.

ورزش
فوتبال ورزش اول شهر است و بیش‌ترین طرفداران را نیز دارد. در کنار آن کشتی نیز به‌طور سنتی بسیار مورد توجه بوده است و به عنوان ورزش ملی مورد توجه قرار گرفته است. چندین پیست اسکی بسیار زیبا و منحصربه‌فرد از جمله پیست‌های اسکی توچال، دیزین و شمشک در نزدیکی شهر قرار دارند که پیست اسکی دیزین جزء معدود پیست‌های اسکی جهان است که در آن امکان اسکی بر روی چمن علاوه بر اسکی برروی برف مهیاست. پیست اسکی توچال هم با ارتفاع 3730 متر از سطح دریاهای آزاد پنجمین پیست اسکی مرتفع جهان است و تا تهران تنها پانزده دقیقه فاصله دارد. کوهنوردی و تا حدی صخره‌نوردی هم از ورزش‌های دیگر شهر است که مخصوصا در روزهای تعطیل به‌طور همگانی مورد توجه قرار می‌گیرد.
فوتبال که پر طرفدارترین ورزش شهر است، هر هفته عده زیادی را برای تماشای لیگ برتر به ورزشگاه آزادی می‏کشاند. دو تیم اصلی تهران استقلال و پیروزی هستند که شهرآورد بین این دو تیم هر بار تماشاگران زیادی را جذب می‏کند. باشگاه‌های دیگری مانند پاس، صباباتری، پیکان و سایپا نیز که پیشتر در این شهر فعالیت می‏کردند, که به شهرهای دیگر انتقال پیدا کردند.
ورزشگاهای فوتبال زیادی در سطح شهر تهران برای برگزاری مسابقات فوتبال وجود دارد. به جز ورزشگاه یکصد هزار نفری آزادی در غرب، می‌توان به ورزشگاه تختی در شرق، شهید شیرودی در مرکز و شهید دستگردی در شهرک اکباتان (غرب) اشاره نمود.


فرهنگ‌سراها
در تهران مراکزی به نام فرهنگ‌سرا توسط شهرداری تهران ساخته شده‌است که وظیقه آنان ارایه خدمات فرهنگی به مردم می‌باشد. این مراکز مجهز به سالن‌های سینما،‌ تئاتر، ‌مجموعه‌های ورزشی،‌ کتابخانه، ‌نگارخانه، کلاس‌های آموزش کامپیوتر و غیره هستند و نقش مهمی در پرکردن اوقات فراغت جوانان و ارتقای سطح فرهنگ و آموزش آنان داشته‌اند. فرهنگ‌سرای بهمن که با وسعت 40,000 متر مربع در جنوب تهران قرار دارد، ‌فرهنگ‌سرای خاوران در جنوب شرقی،‌ فرهنگ‌سرای شفق و فرهنگ‌سرای نیاوران در شمال تهران نمونه‌هایی از این مراکز هستند.

نشریات
بیش از هزار عنوان نشریه در ایران منتشر می‌شود که مرکز تعداد زیادی از آن‌ها تهران است. تقریبا مرکز همه روزنامه‌های مهم ایران در تهران است.


معماری و شهرسازی
برج میلاد، بلندترین ساختمان در خاورمیانه تهران به دلیل مرکز سیاسی بودنش زودتر از شهرهای دیگر با مظاهر مدرنیسم و ازجمله معماری مدرن آشنا شد. تغییر معماری تهران از سنتی به مدرن از دوران ناصرالدین شاه آغاز شد و به ویژه این روند در دوران پهلوی که زندگی مدرن از حصار دربار و ارگ سلطنتی خارج شد، چهره شهر را تغییر داد.

آموزش

دانشگاه‌ها
آموزش عالی مدرن ایران با تاسیس دارالفنون (1851 م. برابر 1230 خ.) توسط امیرکبیر در تهران آغاز شد. هم‌اکنون معتبرترین دانشگاه‌های ایران که در زمینه‌های مختلف فعالیت می‌کنند، در این شهر قرار دارند. در بین دانشگا‌های دولتی، دانشگاه تهران، دانشگاه صنعتی شریف، دانشگاه صنعتی امیرکبیر (پلی‌تکنیک تهران)، دانشگاه تربیت مدرس، دانشگاه علم و صنعت ایران، دانشگاه شهید بهشتی، دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی، دانشگاه علامه طباطبایی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، دانشگاه علوم پزشکی ایران، دانشگاه الزهرا، دانشگاه هنر تهران، دانشگاه تربیت معلم تهران، دانشگاه صنعت آب و برق، دانشگاه امام صادق، دانشگاه شاهد، دانشگاه صنعتی مالک اشتر، دانشگاه امام حسین، دانشکده فنی شهید شمسی‌پور و در بین واحدهای دانشگاه آزاد دانشگاه آزاد واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد واحد تهران مرکز، دانشگاه آزاد واحد تهران شرق ، دانشگاه آزاد واحد تهران غرب و دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات در این شهر فعالیت می‌کنند.


مدارس
مدارس شهر تهران که در مناطق مختلف آن پراکنده‌اند عمدتا دولتی می‌باشند. در این میان 2232 مدرسه تهران غیرانتفاعی هستند و بیش از 14 درصد دانش‌آموزان تهرانی در این مدارس تحصیل می‌کنند.این مدارس عموما در مناطق 1، 2 و 3 شهرداری تهران متمرکز هستند. 60 درصد مدارس غیرانتفاعی تهران استیجاری هستند.تعداد کمی از مدارس تهران دوشیفته هستند و این مدارس نیز در یک برنامه 4 ساله (تا 1391 خ.) تک‌شیفته خواهند شد.

کودکستان‌ها
80 درصد مهدهای کودک تهران استیجاری هستند. کیفیت مهدهای کودک با توجه به مربیان آموزشی و نوع آموزشی که به کودکان داده می‌شود متفاوت است. برخی از مهدهای کودک آموزش‌های خود را در دو زبان به کودکان ارائه می‌کنند. قرار است با اجرای طرح ارزیابی و ارتقای کیفیت مهدهای کودک که بر اساس عملکرد آن‌ها این طرح صورت می‌گیرد، مهدهای کودک به مهدهای سه و دو و یک ستاره تقسیم شوند. به دلیل آن که بیش از 90 درصد از مهدهای کودک خصوصی هستند، هدف اصلی از این طرح، ایجاد رقابت در ارتقای سطح کیفیت خدمات است.دیگر این‌که در راستای اجرای اصل 44 مراکز پیش‌دبستانی و مهدهای کودک دولتی به بخش خصوصی واگذار می‌شوند.

دیدنی‌ها
شمس العماره، برج طغرل، کاخ گلستان، سر در باغ ملی، صاحب قرانیه، دروازه دولت، بازار تهران، بی‌بی شهربانو و.... بخشی از دیدنی‌های تهران هستند که برای عموم بازدید از آنها آزاد است.

موزه‌های ایران باستان، ایران اسلامی، مردم‌شناسی، فرش، هنرهای معاصر، صنایع دستی، آبگینه و سفالینه، کتابخانه و موزه ملک و موزه حیات وحش و بسیاری از موزه‌های دیگر تهران از جذابیت‌های آن به شمار می‌آیند. از تماشاگه‌های تاریخ، پول، و زمان نیز می‌توان به عنوان دیدنی‌های تهران یاد کرد.

همچنین از نظر مذهبی آرامگاه حضرت عبدالعظیم در شهر ری امامزاده صالح در تجریش، امامزاده داوود در شمال کن و همچنین مقبره امام خمینی مورد توجه بسیاری از بازدیدکنندگان قرار دارد.

مسیر خیابان پردرخت ولی‌عصر که طولانی‌ترین خیابان‌ تهران و خاورمیانه است به عنوان یکی از معابر دیدنی شهر به‌شمار می‌آید. شهرداری تهران در سال 1386 پیاده‌روهای این خیابان را از پل تجریش تا میدان راه آهن بازسازی کرده تا جایی برای قدم زدن باشد.

برج میلاد، بلند ترین سازه کشور در این شهر واقع شده که از دیدنیهای تهران محسوب می‌گردد.

ترافیک
جمعیت زیاد تهران و رفت و آمد انبوه خودروها منجر به تبدیل شدن خیابان‌ها به پارکینگ و ایجاد راه‌بندان‌های متعدد و شدید در این شهر شده که بدلیل آلایش شدید هوا، اتلاف وقت و فشار اقتصادی بر شهروندان بحران تلقّی می‌شود. در پاییز 1386 «طرح جامع حمل و نقل و ترافیک تهران» تهیه و تصویب شد. این طرح، که اهداف کلی آن بر اهداف طرح‌های فرادست – مانند «طرح جامع تهران» و هم‌ چنین برنامه چهارم توسعه اقتصادی ایران – استوار شده‌اند، چشم انداز تحولات مطلوب این شهر در 20 ساله آینده را ترسیم می‌کند.

مهم ترین راهکارهای حل این بحران از این قرار اند:
ایجاد راه‌هایی برای کاهش تقاضای سفر (مانند تقویت دولت الکترونیک)
دوطبقه‌سازی بزرگراه‌ها.
فرهنگ ترافیک و گسترش و ترغیب مردم به استفاده از وسایل حمل و نقل عمومی به ویژه مترو.
مدیریت ترافیک.
اصول مهندسی ترافیک، خصوصاً تقاطع‌های ناهمسطح
آموزش
قوانین و مقررات
انتظامات ترافیک
گسترش و بهبود کفیت حمل و نقل عمومی

آلودگی‌های زیست‌محیطی

آلودگی هوا
آلودگی هوا در شهر تهران عمدتا مصنوعی و ناشی از فعالیت وسایل نقلیه است که سهمی 80 درصدی در آلودگی هوای شهر دارند و تولیدکننده گازهای سمی دی اکسید نیتروژن و مونو اکسید کربن هستند. این وسایل نقلیه گاز دی اکسید کربن نیز تولید می‌کنند که هرچند سمی نیست اما سبب گرم شدن زمین می‌شود.

گسترش وسایل نقلیه عمومی به ویژه مترو و فرهنگسازی برای استفاده از این وسایل و الزام خودروسازها به پیروی از استانداردهای روز و رساندن قیمت سوخت مصرفی به سطح قیمت‌های جهانی از مهمترین راهکارهای مبارزه با آلودگی هوا شناخته می‌شوند.
توصیه شده است که در هنگام آلودگی هوا از سفرهای غیر ضروری به ویژه به مرکز شهر پرهیز شود و کودکان و سالمندان هم تا حد ممکن از خانه خارج نشوند.

چون در شهرهای بزرگ مانند تهران هوای داخل ساختمان می‌تواند آلوده‌تر از هوای بیرون باشد و افراد زمان بیشتری را در داخل منزل سپری می‌کنند آلودگی داخل خانه خطرناک‌تر است، این موضوع باید مورد توجه قرار گیرد. دود سیگار، حشره‌کش‌ها، رنگ‌های ساختمانی به ویژه رنگ‌های حاوی ترکیبات سربی، اسپری فرمالدئید و گازهای ناشی از آشپزی از جمله موادی هستند که هوای داخل خانه‌ها را آلوده می‌سازند.

آلودگی صوتی
تهران آلوده‌ترین شهر جهان از نظر آلودگی صوتی است. یکی از منابع اصلی آلودگی صوتی در تهران صدای اگزوز موتورسیکلت‌ها است که 25? آلودگی صوتی شهر را تشکیل می‌دهد. تعداد موتورها در نقاط مرکزی شهر به مراتب بیش‌تر است.

منبع دیگر آلودگی صوتی در شهر خودروهای سواری هستند که حدود نیمی از وسایط نقلیه آن را تشکیل می‌دهند.
آلودگی صوتی نیمی از خودروهای سواری و موتورسیکلت‌های تهران بیش از حد استاندارد است. این استاندارد برای مناطق مسکونی در روز حدود 55 و در شب حدود 45 دسیبل بوده و میزان مجاز انحراف از آن نزدیک 15 دسیبل است.

کشورهای پیشرفته دنیا جهت اجرا و ساخت اتوبان‌ها و مناطق حساس به سر و صدا مانند مدارس و بیمارستان‌ها از نقشه‌های صوتی استفاده می‌کنند. در تهران نیز منطقه 7 اولین منطقه‌ای بوده است که این نقشه‌ها برای آن تهیه شده و به ترتیب مناطق 6، 12، 11، 9 و 10 خواستار تهیه این نقشه‌ها توسط واحد صوت سازمان کنترل کیفیت هوای تهران بوده‌اند. ده منطقه پر سر و صدای تهران به ترتیب مناطق 6، 10، 11، 12، 7، 13، 3، 19، 18 و 2 هستند. این رده‌بندی با توجه به تعداد و سرعت خودروها در این مناطق، مقدار کیلومتر پیمایش خودروها و توزیع نوع آنها در هر منطقه و تعداد اتوبان‌های موجود انجام شده است.


آلودگی آب‌های زیرزمینی
آلودگی آب‌های زیرزمینی تهران یکی از بزرگ‌ترین معضلات زیست‌محیطی این شهر است. تهران از نظر سیستم فاضلاب در بین شهرهای جهان در بین 10 شهر آخر قرار دارد. نبود سیستم دفع فاضلاب در شهر تهران جزء اصلی‌ترین مشکلات زیست‌محیطی این شهر قلمداد می‌شود. درحالی‌که مهم‌ترین لازمه طراحی و جانمایی یک شهر تامین فاضلاب آن است، سیستم تصفیه فاضلاب در تهران وجود ندارد و آب فاضلاب مستقیما وارد قنات‌ها و آب‌های زیرزمینی می‌شود و این در حالیست که کمبود بارش در این شهر سبب روی آوردن مسولان به استفاده از آب‌های زیرزمینی برای تامین آب مصرفی ساکنان شده است. آب‌های زیرزمینی تهران هم آلودگی شیمیایی و هم میکروبی دارند که دلیل آن نبود شبکه فاضلاب و وجود صنایع در داخل شهر است.

شهرهای خواهرخوانده
تهران دارای نه شهر خواهرخوانده است:

پکن، چین (2006)
کاراکاس، ونزوئلا (2005)
سئول ،کره جنوبی(1963)
هاوانا، کوبا (2001)
لندن، پادشاهی متحده (19 مارس 1993)
لس آنجلس، آمریکا (26 مه 1972)
پرتوریا، آفریقای جنوبی (2002)
مسکو، روسیه (2004)
مینسک، بلاروس (2006)
استانبول، ترکیه

 

جوادآباد (جوادیه)(تهران)

  • جمعیت :
    4824
  • کد تلفن :
    292

جوادآباد یکی از شهرهای استان تهران در ایران است. این شهر مرکز بخش جوادآباد شهرستان ورامین است

چهاردانگه(تهران)

  • جمعیت :
    42238
  • کد تلفن :
    21
  • سایت شهرداری :
    www.4dangeh.com

چهاردانگه شهری است در استان تهران ایران و در حد فاصل بزرگراه تهران-ساوه و بزرگراه تهران-قم قرار گرفته‌است.

چهاردانگه در بخش چهاردانگه از توابع شهرستان اسلام‌شهر واقع شده. این شهر، مرکز بخش است و بخشداری بخش فوق در آن واقع است. طبق سرشماری سال 1385، تعداد 10,791 خانوار شامل 42,159 نفر در این شهر ساکن بوده اند که از این تعداد 22,003 نفر مرد و 20,156 نفر آنها زن بودند.

حسن آباد(تهران)

  • جمعیت :
    20471
  • کد تلفن :
    021

حسن‌آباد یکی از شهرهای استان تهران در ایران است. این شهر مرکز بخش فشاپویه شهرستان ری است.

دماوند(تهران)

  • جمعیت :
    36708
  • کد تلفن :
    221

شهر دَماوَند یکی از شهرهای استان تهران در ایران است. این شهر مرکز بخش مرکزی شهرستان دماوند است.

روستاهای جیلارد (گیلیارد)، دشتبان، ولیران، چشمه اعلا، شلمیه، حصار پایین، اصطلک بالا، اوره، احمدآباد، روح‌افزا که امروزه در محدوده این شهر قرار گرفته‌اند از محلات آن به‌شمار می‌روند.شهر جدید لتیان نیز در نزدیکی شهر دماوند در دست ساخت است.
برج شیخ شبلی و مسجد جامع دماوند از آثار کهن و باستانی این شهر هستند.
جمعیت
براساس سرشماری سال 1385جمعیت دماوند 36,433 نفر (10,279خانوار) بوده است.

رباط کریم(تهران)

  • جمعیت :
    63069
  • کد تلفن :
    29

رُباط‌کَریم یکی از شهرهای استان تهران در ایران است. این شهر مرکز بخش مرکزی شهرستان رباط‌کریم است.

روستاهای رباط کریم
شهرآباد، پرندک، حصار مهتر، سفیدار، شتر خوار،آلارد، کیکاور، پیغمبر، منجیل آباد، یقه،انجم آباد،حسین آباد و اصغر آباد

رودهن(تهران)

  • جمعیت :
    19832
  • کد تلفن :
    221

رودِهِن شهر کوچکی است در 56 کیلومتری شرق تهران در دامنه رشته کوه‌های البرز. این شهر از پیشینه طولانی تاریخی برخوردار است. پس از تأسیس شعبه‌ای از دانشگاه آزاد اسلامی در سال 1363 در این شهر، بر جمعیت و سطح درآمد و امکانات شهروندی و در کل بر توسعه فرهنگی، اجتماعی این شهر افزوده شده‌است.

این شهر به دلیل ساکن بودن اهل‌ حق نیز شهرت دارد. اهل حق یا شیفتگان علی کسانی هستند که به امام علی، اولین پیشوای شیعیان ارادت خاصی دارند. این افراد در زمان نادر شاه افشار به این منطقه مهاجرت کردند.

شهر رودهن و نقاط اطراف همچنین تفریح‌گاه خوبی برای شهرنشینانی است که در آن منطقه باغ یا باغچه دارند. این منطقه از البرز که دارای آب و هوایی خنک و کوهستانی بوده و در راه مناطق شمالی کشور واقع شده‌است.
به دلیل واقع شدن در رشته‌کوه البرز دارای آب و هوایی سرد در زمستان و معتدل و خنک در تابستان است. میزان بارش برف و باران در فصول سرد سال در این منطقه زیاد بوده و به دلیل شیب خیابان‌ها و کوچه‌ها مشکلاتی را برای اهالی ایجاد می‌کند.

دانشگاه رودهن
دانشگاه آزاد اسلامی واحد رودهن در سال 1363 در یکی از نقاط مرکزی شهر کوچک رودهن تأسیس شد. این دانشگاه که در بدو امر با یک ساختمان اجاره‌ای شروع به کار کرد پس از گذشت سال‌ها و با خرید و تملک ساختمان‌ها و اراضی وسیعی در منطقه به یکی از دانشگاه‌های بزرگ کشور از نظر وسعت تبدیل شده‌است.

دانشکده زبان و ادبیات انگلیسی این واحد آموزشی با دارا بودن بیش از 3000 دانشجو در چهار گرایش مترجمی، ادبیات، آموزش زبان و دبیری مقام نخست را در خاورمیانه از نظر تعداد زبان‌آموز به خود اختصاص داده‌است. دانشکده کشاورزی این دانشگاه نیز با اختیار داشتن آزمایشگاه‌ها پیشرفته بعد از دانشگاه کرج در رتبه دوم دانشکده‌های کشاورزی تهران قرار دارد (کلکسیون حشره شناسی این دانشکده از بزرگ‌ترین کلکسیون‌های حشره شناسی در سطح ایران است) همچنین این دانشگاه با بیش از 40000 دانشجو یکی از شلوغ ترین دانشگاههای استان تهران می‌باشد.

دانشکده کامپیوتر دانشگاه آزاد اسلامی واحد رودهن پس از گذشت 14 سال از تأسیس آن با حدود دوهزار دانشجو در تلاش است تا هرچه بیشتر و بهتر در خدمت جامعه علمی جمهوری اسلامی ایران باشد. مقاطع تحصیلی: کارشناسی پیوسته، کارشناسی ناپیوسته، کاردانی پیوسته، کاردانی ناپیوسته.

ابنیه تاریخی
از بناهای تاریخی این شهر می‌توان به پلی اشاره کرد که متروکه شده و از دوره صفویه می‌باشد. همچنین به ساختمان هتل آبعلی که امروزه به اردوگاه دانش‌آموزی تبدیل شده‌است

شاهدشهر(تهران)

  • جمعیت :
    18855
  • کد تلفن :
    262

شاهدشهر یکی از شهرهای استان تهران در ایران است. این شهر در بخش مرکزی شهرستان شهریار قرار دارد.
جمعیت این شهر در سرشماری سال 1385 برابر با 18,855 نفر بود.

این شهر با پیوستن سه روستای علی‌آباد درازه، درازه و شهسواری تشکیل شده و اکنون روستاهای محمودآباد و خلج‌آباد هم در محدوده شهری شاهدشهر قرار دارند.
برات‌آباد، فردوس، ویره، رامین، دروازه و عباس‌آباد فردوس از روستاهای پیرامونی این شهر هستند.
شهر شاهدشهر در سال 1382 کم‌ترین درصد اعتبارات عمرانی را در میان 9 شهر شهرستان شهریار دریافت کرد.
این شهر هم‌چنین با معضل مهاجرت بی‌رویه و رشد بالای جمعیت روبروست و از شهرهای محروم است

شریف آباد(تهران)

  • جمعیت :
    8894
  • کد تلفن :
    292

شریف‌آباد یکی از شهرهای استان تهران در ایران است. این شهر مرکز بخش شریف‌آباد شهرستان پاکدشت است. شهر شریف‌آباد در جاده تهران به گرمسار و پس از شهر پاکدشت واقع شده‌است.
در دروازه ورودی شریف‌آباد فرهنگسرایی در دست ساخت است.

شهریار(تهران)

  • جمعیت :
    189421
  • کد تلفن :
    262

شهریار یکی از شهرهای استان تهران در ایران است. این شهر مرکز بخش مرکزی شهرستان شهریار است.

صالح آباد(تهران)

  • جمعیت :
    54228
  • کد تلفن :
    229

صالح‌آباد شهری است در استان تهران ایران. این شهر در بخش گلستان از توابع شهرستان رباط‌کریم قرار دارد.
جمعیت این شهر در سال 1385، برابر با 54,228 نفر بوده است

صباشهر(تهران)

  • جمعیت :
    18167
  • کد تلفن :
    262

صباشهر یکی از شهرهای استان تهران در ایران است. این شهر در بخش مرکزی شهرستان شهریار قرار دارد.
این شهر از ادغام سه روستای قاسم‌آباد، قندیشاه و کبودین تشکیل شده‌است

صفادشت(تهران)

صفادشت یکی از شهرهای استان تهران در ایران است. این شهر در بخش ملارد شهرستان شهریار قرار دارد.
این شهر از ادغام روستاهای شهرآباد – حصار طهماسب – عبادیه – نصیر آباد تشکیل شده‌است.
غرب به کرج(شهرهای محمدشهر و ماهدشت) ، از شرق به بخش مرکزی ملارد و از جنوب به ساوه محدود شده است. این بخش جزو شهرستان ملارد است. شهرستان ملارد با وسعتی معادل 900 کیلومتر مربع به لحاظ داشتن ساختار اقتصادی ، اجتماعی ، فرهنگی و ... شامل دو بخش ملارد و صفادشت است . بخش صفادشت در مسیر اصلی محور چیتگر (جاده تهران- اشتهارد ) قرار دارد و از 3 دهستان اختر آباد ، بی بی سکینه و یوسف آباد قوام ، شهر صفادشت ، 7 دهیاری و 52 روستا ،‌ مزرعه و مکا ن تشکیل شده است. بر اساس آمار سال 1385 جمعیت شهر صفادشت 15/855 نفر و جمعیت روستاهای حریم آن 16/000 نفر است.
از ویژگی های شهر صفادشت می توان دو زیارتگاه امامزاده بی بی سکینه (س) خواهر امام رضا(ع) و امامزاده حمزه (ع) از نوادگان امام موسی کاظم (ع) را نام برد؛ به همین دلیل سالانه هزاران نفر از مشتاقان و شیفتگان جهت زیارت به این شهر سفر می کنند. موقعیت اقتصادی بخش صفادشت به جهت برخورداری از شهرک صنعتی مصوب با 600 کارخانه و کارگاه صنعتی ،‌30 واحد کشاورزی ،‌50 واحد دامداری و مرغداری و 5 هزار هکتار اراضی کشاورزی و 850 هکتار باغ مطلوب به نظر می رسد . به طوری که وجود شهرک صنعتی صفادشت و شرکت های فعال آن موجب کاهش جمعیت بیکار شهر شده است. ساختار سیاسی و اجتماعی حاکم بر بخش صفادشت شامل داوزده اداره و سازمان اداری از جمله بخشداری، دفتر امام جمعه و ستاد نماز جمعه ،‌ شهرداری ، شورای شهر، اداره های برق ،‌گاز ، کار و خدمات اشتغال ، مخابرات ، تربیت بدنی ، کلانتری، دفتر کمیته امداد ، حوزه و پایگاه های بسیج ، دفترخانه اسناد رسمی و دفتر ازدواج و طلاق، چهار شعبه بانک عامل(تجارت-ملی- صادرات - مهرایران) و دو شعبه صندوق قرض الحسنه است.
 امکانات ورزشی : شهر صفادشت دارای 4 مجموعه ورزشی شامل زمین چمن و سالن چند منظوره و هم چنین سه سالن ورزشی و دو زمین چمن در روستاهای حریم است و از نظر سرانه ورزشی از رتبه خوبی برخوردار است. هم اکنون 2 مجموعه ورزشی دیگر در حال ساخت است. فضای سبز: در حال حاضر صفادشت از 120 هکتار فضای سبز با سرانه 74 متر مربع برخوردار است. پروژه مسکن مهر با 14 هزار و 500 واحد مسکونی ، موزه حیات وحش ، تفرجگاه100 هکتاری فضای سبز ، درمانگاه تخصصی شبانه روزی و شهرک سینمایی از مهم ترین طرح های عمرانی در حال اجرای صفادشت است.
هم اکنون پنج مرکز آموزش عالی دانشکده تربیت بدنی امام علی (ع)، دانشکده کشاورزی شهریار ، مرکز آموش عالی علمی کاربردی ، دانشگاه پیام نور و دانشگاه آزاد اسلامی در شهر فعال هستند. آمار جمعیت روستاهای حریم صفادشت بر اساس آمار سال 1385 : ردیف نام منطقه سال1385 1 صفادشت 15855 2 امین آباد 210 3 دهک 493 4 سلمیان 136 5 ارسطو 971 6 کهریزک 389 7 نور آباد 33 8 یوسف اباد 4158 9 امیریه 64 10 شریف آباد 139 11 شش 523 12 امیرآباد 5042 13 مهردشت 2001 14 ارغش آباد 566 15 علی بیات 544 16 کوشکک

فردوسیه(تهران)

  • جمعیت :
    19312
  • کد تلفن :
    262

فِردوسیه یکی از شهرهای استان تهران در ایران است. این شهر در بخش مرکزی شهرستان شهریار قرار دارد.

دهستان فردوسیه شامل روستاهای فردوس، عباس‌آباد، عبدآباد، خاوه، یوسف آباد صیرفی، رامین و وسطر می‌باشد که در این میان محله فردوس نسبت به دیگر محلات از قدمت بیشتری برخوردار می‌باشد.

کوی گل‌ها و شهرک مصطفی خمینی از محله‌های بخش شرقی این شهر هستند و از نقاط دیدنی آن امام‌زاده جعفر است. جاده‌های پرپیچ‌وخمی درون و پیرامون فردوسیه را دربر گرفته‌اند.مدارس جهاد، ابوریحان بیرونی، امامت و باقرالعلوم از مدرسه‌های این شهر هستند.

از جمله اقوام اصیل منطقه فردوس می‌توان به اقوام نفریه، افشار و بهارلو اشاره کرد که بیش از یک قرن در این منطقه سکونت دارند. در حال حاظر مردم مناطق استان زنجان و همدان با توجه به کمبود کار در مناطق خود به این نواحی مهاجرت کرده و بخش اعظم مهاجرین این منطقه را تشکیل داده‌اند.

امکانات
جاده رباط‌کریم به شهریار و رودخانه شادچای از شرق این شهر می‌گذرد و کارخانه ایران‌آهار، مرغ‌داری، رنگ‌سازی و کارخانه در شمال غربی فردوسیه و نزدیک به آبادی قصطانک واقع شده‌اند. مجتمع صنعتی فردوسیه در 500 متری جاده اصلی فردوسیه و 6 کیلومتری شهر شهریار و 37 کیلومتری تهران قرار دارد.
کتابخانه عمومی شهدای شهر فردوسیه با 450 متر زیربنا که از نظر فرم و ساخت درجه سه به شمار می‌رود می‌تواند دو هزار نفر را پوشش دهد و گنجایش نگهداری از 12 هزار جلد کتاب را دارد.
پارک 15 هزار متری ولیعصر در فردوسیه که در سال 1387 گشایش یافته دارای وسایل بازی کودکان، وسایل ورزشی بزرگسالان، زمین اسکیت، زمین چمن مصنوعی، آلاچیق و محل تجمع خانواده هاست. خارج از این محدوده نیز فضایی به احداث مجتمع تجاری و تالار اختصاص داده می‌شود. در همان سال پنج پارک محلی دیگر نیز گشایش یافت. از فضای 15 هزار متری پارک ولیعصر شهر فردوسیه شهریار، 10 هزار متر آن فضای سبز است. در آن سال سرانه فضای سبز فردوسیه 11 متر مربع گزارش شده‌است

فیروزکوه(تهران)

  • جمعیت :
    17143
  • کد تلفن :
    221

فیروزکوه نام شهری واقع در شهرستان فیروزکوه استان تهران است. فیروزکوه در کناره جاده تهران-قائم شهر قرار دارد. این منطقه با عبور راه آهن از آن و گسترش ساختمان سازی و افزایش مغازه‌ها رشد کرده و به شهری مستقل تبدیل شده‌است.زبان محلی مردم این شهر طبری (مازندرانی) است.

تاریخ و اساطیر
فیروزکوه‌ شهری‌ قدیمی‌ است‌ که‌ برخی‌ آن‌ را با حوادث‌ مرتبط‌ با دماوند هم چون‌ افسانه‌ فریدون‌ و ضحاک‌ مرتبط‌ می‌دانند. یکی‌ از نوشته‌های‌ معتبر درباره‌ تاریخ‌ این‌ شهر به‌ نوشته‌ محمدبن‌ جریر طبری‌ (310-226 ه‌.ق‌) در کتاب‌ «تاریخ‌ الرسل‌ و الملوک» باز می‌گردد.
در این‌ نوشته‌ طبری‌ می‌نویسد:
«فیروز پسر یزدگرد، پسر بهرام‌ بود و پادشاهی‌ وی‌ پس‌ از آن‌ بود که‌ برادر و سه‌ تن‌ از خاندان‌ خویش‌ را کشت‌. گویند در ملک‌ وی‌ هفت‌ سال‌ پیاپی‌ قحطی‌ شد و در آن‌ دوران‌ سخت‌، رعیت‌ را چنان‌ راه‌ برد که‌ هیچ‌ کس‌ از گرسنگی‌ نمرد مگر یکی‌ و او به‌ خداوند نالید که‌ رحمت‌ خویش‌ از او و رعیت‌ او دریغ‌ ندارد و باران‌ ببارد و خدای‌ اجابت‌ کرد ولایت‌ مانند پیش‌ پرآب‌ شد و درختان‌ جان‌ گرفت‌. فیروز بگفت‌ تا به‌ ری‌ شهری‌ بسازند و آن‌ را فیروز نام‌ کرد و مابین‌ گرگان‌ و دربند نیز شهری‌ بساختند و آن‌ را فیروز نام‌ کردند و...»

به‌ احتمال‌ قریب‌ به‌ یقین‌ شهری‌ که‌ طبری‌ احداث‌ آن‌ را به‌ فیروز ساسانی‌ در ری‌ نسبت‌ می‌دهد، شهری‌ جز فیروزکوه‌ نبوده‌ است‌. به‌ دلیل‌ همین‌ قدمت‌ فیروزکوه‌ از شهرهایی‌ است‌ که‌ تپه‌های‌ باستانی‌ زیادی‌ دارد.
بنا به اظهارات برخی نام قدیم فیروزکوه دیمه بوده است؛ که به معنی طبیعت خودرواست.

قدس(تهران)

  • جمعیت :
    230147
  • کد تلفن :
    21

قُدس یکی از شهرهای استان تهران است. این شهر مرکز بخش قدس شهرستان شهریار قرار دارد.

شهر قدس (قلعه حسن خان) یکی از شهرهای قدیمی استان تهران می‌باشد که با قرار گرفتن این شهر در مسیر جاده قدیم کرج (کیلومتر 17) و موقعیت خوب جغرافیایی و اب و هوای خوب کوهپایه‌ای در این چند سال اخیر میزبان سکونت مهاجرین بسیاری از سایر شهرهای کشور بوده‌است لازم به ذکر است این شهر با دارا بودن معادن و مزارع باغ‌ها و مجتمع‌های صنعتی و قهرمانان ورزشی یکی از شهرهای مهم کشور به شمار می‌آید.
به دلیل جمعیت زیاد آن که حتی از شهر شهریار که مرکز شهرستان می‌باشد نیز بیشتر است. در سالهای اخیر تلاشهایی برای تبدیل آن به عنوان شهرستان صورت گرفته‌است.

شهرقدس که تا قبل ازتاسیس شهرداری درسال 1368 تحت نام قلعه حسن خان شناخته می‌شد روستای کوچک و قلعه مانندی در حاشیه جنوب غربی تهران و همجواری شهرداری منطقه 9 و 18 بود. جبهه آن کاووسیه و جبهه غربی آن سرخ حصار قرار داشت.

درسال 1368 مجموعه سه روستای مذکور تحت پوشش خدمات شهرداری قرار گرفت و به نام شهرقدس نام گذاری شد.

شهرقدس درحالیکه پرجمعیت ترین شهر در شهرستان شهریار است ولی مرکزیت سیاسی وخدماتی این شهرستان را عهده دار نیست.تهران بالاترین سهم مهاجران شهرقدس را داراست.

شهرقدس از رشد روستای قلعه حسن خان وادغام آن با نقاط دیگری مانند سرخ حصار کاووسیه و شهرک بهشتی بوجود آمده‌است. ازاینرو می‌توان دو دوره متمایز را برای تحول کالبدی شهر متصور گردید:

الف- ایجاد بناها ورشد قلعه حسن خان بصورت یک روستا
ب- رشد سریع و بدون وقفه شهر در دو سه دهه اخیر

در مرحله اول قلعه حسن خان از دوقلعه اربابی تشکیل گردیده که بنام مالک آن(حسن خان) نا میده شده‌است وهردو قلعه دروازه بوده‌است (یکی ازدروازه‌های نزدیک مسجد جامع فعلی و دیگر نزدیک میدان اصلی موجود شهر قرار داشته‌است).

مرحله دوم با تاسیس کارگاهها و کارخانجات متعدد درکنار جاده قدیم وکنار راه آهن و بطورکلی شروع رشد سریع تهران درچند دهه اخیر آغازگردید. دراین مرحله با رشد سریع جمعیت منطقه تهران روستای قلعه حسن خان نیز که درفاصله نسبتا کمی از تهران و درنزیکی تعدادی ازاین کارخانجات و کارگاههای قرار گرفته‌است به سرعت رشد نمود.

بررسی تاریخی شهرقدس
از لحاظ تاریخی بخش قدس همان منطقه‌ای است که در گذشته «قلعه حسن خان» نامیده می‌شد. درباره ساخت قلعه مذکور و وجه تسمیه آن گفته می‌شود که در اواخر دوران قاجار یکی از میرشکاران که لقب «امیرتومان» را داشت طی سفری از تهران به کرج منطقه‌ای مستعد و آماده برای عمران و آبادانی را شناسایی کرده و آن را به تصرف خود در آورد. او با اجیر کردن و کوچ مردمانی از اهالی خمسه این سرزمین را در اندک زمانی به منطقه‌ای آباد و سرسبز تبدیل می‌کند و قلعه‌ای مستحکم نیز برپا می‌دارد.
امیرتومان به دلیل علاقه به فرزند ارشدش «حسن خان» قلعه مذکور را «قلعه حسن خان» می‌نامد. امیرتومان صاحب چند فرزند به نام‌های: رضاخان، حسن خان، آقابزرگ خان، موتمرالدوله و سالار همایون بود که آنان پس از مرگ پدر، قلعه حسن خان را بین خود تقسیم کردند و به هر یک از برادران نزدیک یک دانگ رسید. در آن زمان تمام اراضی این قلعه و اطراف آن قابل کشت و زرع بود و کلاً به نواحی: چمن الماس خان، ورامینک، میاندوآب، قلعه سون، اکبر نایب، چنارسوخته و... که مجموعاً ده قطعه بوده تقسیم می‌شد.
هر یک از نواحی دارای قلعه‌ای خاص بود. برسی مدارک تاریخی نشان می‌دهد که در میاندوآب عده‌ای از اعراب ساکن بوده و به پرورش گاومیش اشتغال داشته‌اند.

اراضی قلعه توسط سه قنات بزرگ آبیاری و پرآب آبیاری می‌شد. یکی از آن‌ها قنات بزرگ نام داشت. و مبدا آن تپه و رودخانه‌ای به نام قروق که شاخه‌ای از رود کرج بود. گویا یکی از قنات‌ها که قنات بزرگ نام داشت از تپه‌های سرخه حصار سرچشمه گرفته به سوی قلعه امتداد می‌یافت. آب این قنات حتی به مناطق جنوبی تری چون ورامینک نیز می‌رسید.

علاوه بر فعالیت‌های کشاورزی و باغداری، بخش دیگری از اقتصاد اهالی قلعه حسن خان بر دامپروری استوار بوده‌است. به دنبال تحولات اجتماعی و سیاسی دهه‌های اخیر، افزایش جمعیت و رشد مهاجرت به سوی تهران، امروزه قلعه حسن خان به یکی از مناطق پر جمعیت و متراکم مسکونی حومه تهران تبدیل شده‌است.

امامزادگان ابوالحسن و ابولحسین معروف به امامزاده حضرتین
این دو امامزاده از فرزندان امام موسی کاظم (ع) هستند و بر دو تکه سنگ که در کنار مرقد مطهر این امامزادگان قرار دارد نوشته شده‌است: مرقد مطهر سلاله عصمت و طهارت امامزاده ابوعبدالله الحسین (ع) فرزند موسی درری مرقد مطهر سلاله عصمت و طهارت امامزاده ابوالحسن علی (ع) فرزند محمد درری.

هم اکنون شهر قدس دارای سه دانشگاه می‌باشد که عبارتند از :
1- دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهر قدس
2- دانشگاه جامع علمی - کاربردی واحد شهر قدس
3- دانشگاه پیام نور واحد شهر قدس

قرچک(تهران)

  • جمعیت :
    174006
  • کد تلفن :
    292

قَرچَک که بیشتر به نام قرچک ورامین مشهور است شهری است در جنوب استان تهران در شهرستان ورامین. قرچک به علت مهاجرپذیری فراوان، رشد خود از یک روستا به شهر را به‌سرعت پیموده‌است.
قرچک به‌خاطر نزدیکی به تهران، سرریز جمعیت پایتخت را به‌خود جذب می‌کند که علت اصلی آن ارزان‌تر بودن مسکن در قرچک نسبت به تهران است. حدود یک‌سوم از جمعیت قرچک را سرریز جمعیتی تهران برآورد می‌کنند.

اماکن مهم
از مکان‌های باستانی مهم نزدیک به آن می‌توان از تپه 5 هزارساله پردیس نام برد.

در پیرامون قرچک کوره‌پزخانه‌های زیادی وجود دارد.
آموزش و پرورش شهر قرچک از سال 1372 خورشیدی از شهر ورامین منفک و به صورت مستقل اداره می‌شود. این شهر دارای بیش از 36 هزار دانش آموز می‌باشد.

شهر قرچک در حال حاضر دارای جمعیتی بیش از 300000 هزار نفر می باشد یعنی حدود نصف جمعیت شهرستان ورامین را در خود جا داده است.

کهریزک(تهران)

  • جمعیت :
    9830
  • کد تلفن :
    021

کَهریزک نام یکی از شهرهای استان تهران است که امروزه جزئی از محدوده شهری تهران بشمار می‌آید. شهر کهریزک در بخش کهریزک شهرستان ری قرار دارد.

کیلان(تهران)

  • جمعیت :
    3263
  • کد تلفن :
    221

کیلان نام شهر کوچکی است واقع در استان تهران و در شرق شهر تهران. این شهر در بخش مرکزی شهرستان دماوند قرار دارد.

جاده‌ای که به کیلان می‌رسد از جاده هراز منشعب می‌شود. آثاری از سکونت انسان‌ها در هجده هزار سال پیش در این منطقه یافت شده است.کوه نزدیک این شهر کوه درعلی نام دارد. بر اساس سرشماری سال 1385، جمعیت کیلان 3,038 نفر (913 خانوار) بوده است.
در پیرامون کیلان چندین غار و زاغه قدیمی از جمله در مناطق پشته‌بند، و برنهشت و اطراف قلعه‌های " عسگر" و " حصارک " دیده می‌شود.چندین دژ کهن نیز با نام‌هایی مانند " قلعه مزدک"، " قلعه سپید" و " قلعه دیو " در پیرامون کیلان دیده می‌شود.
 

شهر کیلان در ۲۶ کیلومتری جنوب شرقی دماوند و در ۸ کیلومتری جنوب آبسرد و در مسیر راه دماوند به ایوانکی و گرمسار و در ۳۵ درجه و۳۲ دقیقه و ۵۸:۷ ثانیه عرض جغرافیایی و در ۵۲ درجه و ۱۰ دقیقه و ۷:۲ ثانیه طول جغرافیایی و در ارتفاع ۱۷۵۳ متر از سطح دریا واقع شده است .
کیلان در گذشته ای نه چندان دور ، یعنی در زمان قاجار و پهلوی از مناطق پر رونق و پر جمعیت استان بوده است . گفته می شود کیلان جزء هشت شهری بود که برای اولین بار در آنها شهرداری و مدارسی به سبک نوین ، احداث شده است . در گذشته این شهر دارای رونق اقتصادی فراوان و افرادی فرهنگی و تحصیل کرده بوده و اکثر رجال سیاسی قاجار و حاکمان استان و خانان محلی در آنجا اسکان داشتند . وجود ده ها خانه تاریخی ، سه حمام قدیمی ، ساختمان مدرسه تاریخی ، مسجد جامع و باغات وسیع در کیلان فعلی مدعای فوق را تایید مینماید .
متاسفانه در شرایط فعلی ، شهر کیلان رونق گذشته را از دست داده ، اکثر جمعیت آن منزل و ماُوا و باغات خود را رها کرده و به شهرهای دیگر روی آورده اند و اهداف جدید توسعه و عمران مدرن که مسئولین شهر بدنبال آن هستند نه تنها تغییرات زیادی را بوجود نیاورده بلکه مشکلاتی جدید نیز به همراه داشته است .
وجود ده ها خانه تاریخی که قسمت هایی از آنها یا برای احداث جاده و خیابان های جدید یا با بی مهری مسئولین میراث فرهنگی تخریب شده چهره ی مناسبی به شهر نداده است . علاوه بر آن وجود باغ های خشکیده و درختان بریده ، حکایت تلخ بی مهری ها را برای هر رهگذر تازه واردی نقل می نماید .
اغلب امکانات محدود شهر در اختیار کسانی است که برای گذران تعطیلات و استفاده از هوای خنک اقدام به ساخت ویلاهای آنچنانی در گوشه وکنار شهر کرده ، یا با حفر چاه های عمیق و احداث استخر و باغچه های گل موجب خشک شدن چشمه ها را فراهم کرده اند ، وجود این افراد جز ضرر و زیان مادی و فرهنگی عاید دیگری برای شهر ندارد .
البته شهرداری فعلی با ساخت پل ها و خیابان های جدید نقاشی دیوارها و کارهای دیگری که انجام داده قصد دارد چهره ی جدیدی به شهر ببخشد .
روستاها و محلات کیلان :

شهر کیلان دارای ۷ محله و ۳ روستا میباشد .
محله های کیلان :
۱.محله ی کردر ۲. محله ی اتحاد ۳. محله ی فاجان ۴. محله ی چال باغ ۵. محله ی سر آ سیاب ۶. کیلان  ۷. شهرک امام خمینی .
روستاهای کیلان :
۱. روستای کوهان ۲. روستای زیارت ۳. روستای ساران .
البته چند روستا هم زیر نظر شهرداری کیلان اداره می شوند ، مثل : وادان ، زان و ... .

گلستان(تهران)

  • جمعیت :
    231905
  • کد تلفن :
    229

گُلِستان شهری است در استان تهران ایران. گلستان (سلطان‌آباد) مرکز بخش گلستان شهرستان رباط‌کریم است.
این شهر بر اساس سرشماری سال 1385، برابر 231,905 نفر جمعیت داشته است.شهر گلستان در فاصله 5 کیلومتری از مرکز شهر اسلام‌شهر قرار دارد

لواسان(تهران)

  • جمعیت :
    15468
  • کد تلفن :
    221

لَواسان یا همان لواسان کوچک یکی از شهرهای شهرستان شمیرانات استان تهران است.
شهر لواسان با جمعیتی برابر با 10,587 نفر (آمار سال 1383) در بخشی به نام بخش لواسانات قرار دارد.
شهرستان شمیرانات که مشتمل از سه شهر تجریش، لواسان و قصران است منطقه یک شهر تهران را تشکیل می‌دهد.
شهر لواسان را از شمال، کوه‌های ورجین، باغدره، کند و افجه، از سمت باختر کوههای قصران، از سمت شمال خاور و خاور کوههای ایرا، فیل زمین، لواسان بزرگ (اسم روستایی) و جاجرود و از جنوب کوههای تلو، قوچک، زینکوه و ارا کوه در بر می‌گیرند.
بخش لواسان دارای روستاهای زیادیست اما بدنه شهر از باختر به خاور را محله‌های ترک مزرعه، احمدآباد، شورکاب، جاییج، گَلَندُوَک «مرکز»، نجارکلا، ناران، قاضی‌آباد، کلاک، سبو بزرگ و سبو کوچک تشکیل می‌دهند.
ناصر خسرو قبادیانی در اوایل سفرنامه خود می‌نویسد: «میان ری و آمل کوه دماوند است مانند گنبدی و آن را لواسان گویند»

سد لتیان و لواسان
در جنوب شهر لواسان سد لَتیان قرار دارد که در سال 1346 به بهره برداری رسیده‌است.این سد بتونی نقش بسزایی در تامین آب و برق شهر تهران دارد. رودخانه جاجرود که از ارتفاعات کوههای شمشک، گرمابدر، ایگل، زایگان و قسمت جنوبی توچال (بخشی از کوههای البرز مرکزی) سرچشمه می‌گیرد آبریز اصلی سد است. رودخانه‌های لوارک (کند)، افجه و لار (برگ جهان) که قبل از احداث سد شاخه‌هایی از رود جاجرود بودند و به جاجرود می‌ریختند با گذر از لواسان، امروزه به خود دریاچه سد میریزند. قبل از احداث سد در مکان امروزی دریاچه سد، روستاهای آبادی وجود داشته که دولت با قیمت خوبی زمین‌های اهالی را در سال 1343 خریداری نمود و اهالی در روستاهای نجارکلا، شورکاب، ناران و کلاک که امروزه در محدوده شهری هستند ساکن شدند. لتیان، گارکلو (گهواره کلو یا زینکوه محله نیز می‌گفتند زیرا در پایکوه زینکوه‌است) و ده سید روستاهای زیر آب رفته هستند.

ملارد(تهران)

  • جمعیت :
    291960
  • کد تلفن :
    261
  • سایت شهرداری :
    www.malardcity.ir

مَلارد یکی از شهرهای استان تهران در ایران است. این شهر مرکز بخش ملارد شهرستان شهریار است.
ملارد در فرهنگ لغت :
دهی جزئ بخش شهریار شهرستان تهران در 6 کیلومتری باختر علیشاه عوض .هوایش معتدل . دارای 5970 تن سکنه از قنات و رود کرج مشروب میشود .

مَلارد یکی از شهرستانهای  استان تهران  است. شهرستان ملارد از شمال با فردیس و از جنوب با دهستان جوقین از بخش‌های مرکزی شهرستان شهریار و از مشرق به شهریار و از مغرب با دهستان بی بی سکینه هم‌جوار است. امروزه ملارد و سرآسیاب و مارلیک مجموعا  از بخشهای مهم این شهرستان میباشند.بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت بخش ملارد در سال ۱۳۸۵ برابر با 291960 نفر بوده است
از آثار باستانی ملارد می‌توان به تخت رستم اشاره کرد.آثار قدیمی دیگر در این شهر تخت کیکاووس و بقعه امامزاده ابراهیم است .
تخت رستم، کوه مخروطی شکلی از جنس آندزیت و سنگهای آتشفشانی است به ارتفاع ۱۳۱۸ متر که بلندترین کوه در جنوب غربی شهرستان شهریار محسوب می‌شود و در دامنه و نوک قله این کوه آثار معماری به صورت تختگاه وجود دارد که با استفاده از مصالحی نظیر سنگ و ملات گچ سنتی ساخته شده است. اثر باستانی تخت رستم که یکی از آتشکده‌های مهم منطقه شهریار استان تهران در دوران ساسانی بوده است؛ در دهستان جوقین و در حدود ۲۰ کیلومتری غرب شهریار؛ در کنار روستای قجر تخت رستم واقع است.
بنا بر تحقیق آنوبانینی در این آتشکده، آتش در حجره‌های وسط محوطه مدور سنگی روشن بوده است که در شب از حدود صدو پنجاه کیلومتری در معرض دید قرار داشته است. در قسمت پائین کوه یک سکو و یک بنای کوچک وجود دارد. این بنای کوچک که در ۱۵ متری سکو قرار دارد و تقریباً سالم مانده است سقف کوتاهی دارد؛ فاصله راس گنبد آن تا سطح زمین ۲۳۸ سانتیمتر بوده و دارای دو مدخل با طاق هایی به سبک معماریهای پیش از اسلام است. این کوه محل بازی فیلم مردان آنجلس بوده است.
این اثر ارزشمند در دوره ساسانی ساخته شده و در سال ۱۳۱۶ در فهرست آثار ملی قرار گرفته است

نسیم شهر ( اکبر آباد )(تهران)

  • جمعیت :
    135846
  • کد تلفن :
    229

نَسیم‌شهر شهری است در استان تهران ایران. نسیم‌شهر مرکز بخش بوستان شهرستان رباط‌کریم است.

نصیرآباد(تهران)

  • جمعیت :
    23802
  • کد تلفن :
    229

نَصیرآباد شهری است در استان تهران ایران. این شهر در بخش گلستان از توابع شهرستان رباط‌کریم قرار دارد.
جمعیت این شهر در سال 1385، برابر با 23,802 نفر بوده است.
شهر نصیرآباد همواره با مشکل کمبود آب روبه‌رو است.
راه کمربندی بزرگ شهرستان رباط کریم که امتداداً از گلستان، قلعه میر، نصیرآباد به سوی رباط کریم عبور می‌کند در دست ساخت است.

وحیدیه(تهران)

  • جمعیت :
    24904
  • کد تلفن :
    262

وَحیدیه یکی از شهرهای استان تهران در ایران است. این شهر در بخش مرکزی شهرستان شهریار قرار دارد.شهر وحیدیه در 10 کیلومتری شهر شهریار واقع شده‌است
این شهر از ادغام روستاهای جوقین – اسماعیل‌آباد -قصبه – قُصطانک تشکیل شده‌است.
از مکان‌های تاریخی موجود در آن می‌توان به قلعه یزدگرد سوم اشاره کرد و از مکان‌های زیارتی آن می‌توان امامزاده قاسم و مهدی و جعفر را نام برد.
شهر وحیدیه دارای آب‌وهوای معتدل در بیشتر ماه‌های سال می‌باشد.

ورامین(تهران)

وَرامین شهری‌ است در بخش مرکزی شهرستان ورامین در استان تهران ایران که جمعیت آن بر پایه آمار نفوس ومسکن سال 85 برابر با ,996 نفر است.
این شهر بسیار کهن و هم‌زاد ری باستان می‌باشد به‌طوریکه در اوستا از آن‌دو با نامهای راگا (ری) و وارنا (ورامین) نام برده شده‌است.

بزرگان
قطب‌الدین رازی ورامینی از مفاخر علمی ایران و از منطق دانان
عبدالملک بن محمد بن عبدالملک ورامینی از فضلا
استاد معصوم از موسیقی دانان
قاضی محمد ورامینی از شاعران دوره صفوی
محمد بن شاه بن القاسم حسینی
عزالدین رازی شاعر
قاضی عطاالله ورامینی از شاعران زمان شاه تهماسب
قاضی عبدالله ورامینی
ژولیده نیشابوری
سید رضا زواره‌ای حقوقدان وسیاست‌مدار

آثار تاریخی
قلعه ایرج، مسجد جامع، میدان کهنه گل، نازین قلعه (که روزگاری ارگ بوده و در زمانی هم زندان)، قصر بهرام، برج علاءالدوله و برخی امام زاده‌ها.

امامزاده‌ها
امامزاده جعفر بن موسی کاظم، امامزاده علی، امامزاده عبدالله، امامزاده زید ابوالحسن، امامزاده هادی، امامزاده شصت، امامزاده یحیی. امامزاده زید ابوالحسن، مسجد جامع ورامین، شعرنامه دیولافوا، برج علاءالدوله

مسجد جامع ورامین
در بدو ورود به این مسجد نخست با حیاط این مسجد روبرو می‌شویم که کمی جلوتر دیوارهای بلندی با معماری‌های جالبی به چشم می‌خورد که روی آنها با کاشی کاری‌های آبی تزئین شده بود. پس از عبور از زیر این دیوار وارد راهروی باریکی شده که در دو طرف آن درهای چوبی کوچکی قرار دارد و کمی جلوتر هم طرف چپ و هم طرف راست راهروهایی به طرف چپ و راست کشیده می‌شود، که طاق‌های تو در تویی را در خود جای داده‌است. در وسط صحن مسجد حوضی دیده می‌شود که البته از تعلق آن به مسجد اطمینان کامل نداریم. «هرگاه به مقایسه مسجد قدیمی مصر که عمرو عاص ساخته و مساجد قدیمی قزوین و اصفهان و ورامین بپردازیم به این نتیجه می‌رسیم که اولا ایرانیان در اصول معماری خود ثابت قدم بوده‌اند ثالثا نقشه‌های اولیه مساجد اسلامی را با احترام محفوظ نگاه داشته‌اند.»

ساخت این بنا در زمان سلطنت سلطان محمد خدابنده آغاز می‌شود و در زمان سلطان ابوسعید هم به پایان می‌رسد. قسمتی از آن در سال 722 و قسمتی در سال 726 هجری خاتمه یافته‌است. در زمان شاهرخ میرزای تیموری قسمتی از این مسجد تعمیر می‌شود. گویند که استاد علی قزوینی بنا و معمار این اثر بوده‌است ولی کاملا مشخص نیست که معمار کل بنا یا قسمتی از آن بوده‌است.
این مسجد یکی از قدیمی ترین بناها بعد از برج علاءالدوله می‌باشد.

برج علاءالدوله
این برج متعلق به فخرالدین حسن علاءالدوله ودین بوده که در سده 608 ه.ق ساخته شده‌است و در سال 1310 ه. ش به ثبت رسیده‌است. (به عنوان اثری تاریخی) این برج از یک قسمت استوانه‌ای شکل ساخته شده و قسمت مخروط شکلی که بر روی قسمت استوانه‌ای است. ارتفاع قسمت استوانه‌ای 2 متر و ارتفاع قسمت مخروطی 5 متر می‌باشد که روی هم رفته 17 متر می‌شود. حسن علاءالدوله و دین هم معلم بوده و هم یکی از حکام محلی.

روستاهای ورامین
دمز آباد، ایجدانک، ایجدان، خورین، خیر آباد، آبباریک، کهنه گل سرگل، فردیس، فیلستان، گل عباس، زواره ور- جلیل آباد، قلعه سین، معین آباد، قشلاق، ده ماسین، شیرین آباد و ….

 

 



تاريخ : دوشنبه ۱٢ خرداد ۱۳٩۳ | ۱۱:٢٢ ‎ق.ظ | نویسنده : kourosh hasanpour | نظرات ()
.: Weblog Themes By VatanSkin :.