استان چهارمحال بختیاری با مساحت ۱۶ هزار و ۵۳۳ کیلو مترمربع در بخش مرکزی کوه های زاگرس قرار گرفته که از این حیث جزو بیست و دومین استان کشور محسوب می شود  این استان از شمال و مشرق به استان اصفهان، از مغرب به استان خوزستان، از جنوب به استان کهگیلویه و بویراحمد و از سمت شمال غربی به استان لرستان محدود است. مرکز استان چهار محال و بختیاری، شهرکرد است و از شهرهای مهم آن می توان به اردل، لردگان، بروجن و فارسان اشاره کرد.

موقعیت جغرافیایی

شکل طبیعی استان چهارمحال بختیاری براساس ارتفاعات میانی رشته کوه زاگرس استوار است و به عنوان یکی از مناطق کوهستانی کشور محسوب می شود. مرکز استان یعنی شهر‌کرد با ارتفاع ۲,۱۵۰ متر در میان شهرهای ایران، مرتفع ترین شهر کشور است به همین دلیل به بام ایران مشهور است.
زردکوه.jpg رشته کوه زاگرس در این منطقه، به صورت نواری از شمال غرب تا جنوب شرق کشیده شده و کوه معروف «زردکــــوه بختیاری» ‌با ارتفاع ۴,۵۴۸ متر در این استان قرار گرفته است. وجود برف در ارتفاعات استان چهارمحال و بختیاری موجب شده معروفترین رودخانه های دایمی جنوب غربی و مرکزی ایران یعنی کارون، زاینده رود و  دز از این ارتفاعات سرچشمه بگیرند.
داشتن ماهیت کوهستانی مرتفع و قرار گرفتن در مسیر جریان های جوی مدیترانه‌ای باعث شده این منطقه از نظر بارش نزولات جوی از وضعیت مناسبی برخوردار شود. ریزش‌های جوی در استان از مهرماه آغاز و در دی ماه به بیشترین مقدار می رسد. این بارش ها کم کم در اردیبهشت ماه کاهش می یابد.
به دلیل کوهستانی بودن استان چهارمحال وبختیاری و با توجه به این که دمای هوا ناشی از ارتفاع در هر منطقه از استان متفاوت است اقلیم های حرارتی مختلفی در استان وجود دارد. بنابراین آب و هوای استان دارای زمستانی سرد و تابستانی معتدل  است.
همچنین به علت جوان بودن دوره کوه زایی، دراین منطقه وجود بلایا و مخاطرات طبیعی چون سیل و زلزله  رانش زمین در اکثر نقاط آن مشاهده می‌شود.

 

پیشینه تاریخی

به اعتقاد برخی مورخان و باستان شناسان بختیاری ها جزو یکی از قبایل «پارسی ها» هستند که در قرن های ششم و هفتم قبل از میلاد در دامنه «کوههای بختیـــاری» در شرق شوشتر و در دو طرف «رودخانه کارون» ساکن شدند و با «عیلامی ها»  که مردم بومی این سرزمین بودند درآمیختند و قوم واحدی را تشکیل دادند.
در مقابل برخی دیگر از نویسندگان و مورخان به رابطه لغوی بختیاری ها و باختری های قدیم اشاره می کنند و معتقدند؛ این قوم از مناطق باختر فلات ایران یعنی محلی میان عراق، همدان و فارس به این منطقه مهاجرت کرده اند و ریشه لغوی واژه بختیاری همان باختری است.
تاریخ استان چهارمحال و بختیاری در دوران اسلامی تا قرن سوم هجری، همانند دیگر نقاط ایران زیر نظر خلفا اداره می شد اما در قرن سوم و چهارم هجری یعنی به دنبال تشکیل حکومت های مستقل و نیمه مستقل، این منطقه جزو محدوده های سرزمین «لر بزرگ» به شمار می آمد. سرزمین «لر بزرگ» در قرن پنجم میلاد مورد هجوم ترکان سلجوقی قرار گرفت. استقرار ترکان در سرزمین «لرنشین» طولی نکشید یعنی حکومت «اتابکان لر بزرگ» از سال ۵۵۰ تا ۸۲۷ ه . ق در این منطقه دوام داشت. از تاریخ چهارمحال و بختیاری بعد از انقراض حکومت اتابکان تا دوره حکومت صفویه ها اطلاعات کاملی در دست نیست ولی از زمان حکومت صفوی تاریخ این استان روشن تر است. در زمان حکومت «شاه طهماسب اول صفوی»، افرادی به عنوان سردار جهت جمع آوری مالیات به این سرزمین فرستاده می شد و در همین زمان با توجه به تلاش هایی که برای انتقال آب کارون به زاینده رود صورت گرفت منطقه بختیاری مورد توجه بیشتری قرار گرفت. از دیگر ویژگی های دیگر منطقه در عصر صفویه استقرار گروه های ارمنی و ترک در مناطق روستایی است که بیشتر آنان به امور پرورش کرم ابریشم و زراعت می پرداختند. در این زمان یکی از تیره های بختیاری موسوم به «آستریک»‌ به ریاست شخصی به نام «‌تاجمیر»‌ و به فرمان «شاه اسماعیل اول» بر بختیار حکومت می کرد و در این دوره بود که بختیاری ها به دو بخش بزرگ «‌هفت لنگ» و «چهارلنگ»‌ که در اصل یک تقسیم بندی مالیاتی است، تفکیک شدند.
پس از حکومت خاندان «تاجمیر» شخصی به نام «میرجهانگیر خان» به حکومت بختیاری ها منصوب شد. اما پس از فوت ایشان طوایف بختیاری و تعدادی از تیره ها در حیطه حکومت «محمد تقی خان چهارلنگ» باقی ماندند .
از اواسط پادشاهی قاجار، «حسین قلی خان» – رییس طایفه دوروکی – با شکست قطعی خوانین «بختیاروند یا بهداروند»، همه طوایف «هفت لنگ» را متحد کرد و خود را «‌ایلخان» و برادرانش را «ایل بیگی»‌ نامید و ریاست ایل «هفت لنگ» و اداره امور کل منطقه بختیاری را به عهده گرفت. ریاست این طایفه تا همین اواخر در بازماندگان این خاندان موروثی بود.
منطقه چهارمحال و بختیاری در سال ۱۳۵۲ ۰هـ . ش، به عنوان یک استان مستقل درآمد و شامل شهرستان ها، شهرها و روستاهای متعددی است.

 

اقوام وزبان

آنچه مسلم است این است که بختیاری ها از نژاد قدیم ایرانی و از قبایل «پارس ها» هستند که در سده های ششم و هفتم قبل از میلاد در دامنه  کوه های بختیاری مستقر شده اند. ایل بختیــاری از شعبات قوم لر است و خود به دو بخش بزرگ «هفت لنگ» و «چهارلنگ» تقسیم می گردند.
در خصوص زبان بختیاری ها باید گفت که به علت موقعیت خاص جغرافیایی و نفوذ کم قبایل دیگر، زبان بختیاری ها به عنوان یکی از اصیل ترین زبان های فارسی به شمار می آید. نزدیکی گویش بختیاری با زبان پهلوی به اندازه ای زیاد است که زبان شناسان آن دو را از هم جدا نمی دانند و آن گویش را به جا مانده از زبان پهلوی می دانند. ولی با این وجود به اقتضای مهاجرت ها صورت گرفته، زبان ترکی » و ارمنی در بعضی از روستاها رایج است. همچنین در برخی از روستاها و شهرهای نظیر ؛ بلداجی، سامان، بن، فرادنبــه،  سفیددشت و جونقان، گویش ترکی قشقایی رواج دارد.

 

موقعیت اجتماعی و اقتصادی

با توجه به میزان بارندگی و جاری شدن رودهای پر آب، کشاورزی یکی از مهمترین ارکان اقتصادی به ویژه در شرق استان چهارمحال و بختیاری محسوب می شود. از میان محصولات سالانه منطقه، ابتدا کشت غلات و سپس کشت گیاهان علوفه ای از اهمیت قابل توجهی برخوردار است.
جامعه عشایری تحت تاثیر شدید اقتصاد دامداری است و از کوچ به عنوان تحرک اجتماعی و اقتصادی استفاده می کنند. مردم روستاها و عشایر استان علاوه بر رمه های کوچنده، به پرورش انواع دام ها مشغول هستند.
در بخش صنعت؛ با توجه به غلبه معیشت روستایی و عشایری، جریان توسعه صنعت از رونق چندانی برخوردار نیست. ولی با این وجود؛ صنایع استان به دو دسته ماشینی و دستی تقسیم می شود. بیشتر صنایع ماشینی در شهرهای شهرکرد، بروجن و فارسان متمرکز است که مهم ترین آنها عبارتند از: کارخانه‌های قند شهرکرد، ریسندگی شهرکرد، سیمان شهرکرد، فولاد شهرکرد، لوازم خانوادگی برفاب، گچ فارسان، آرد سازی و ریسندگی بروجن و صنایع شیر و لبنی شهرکرد. و اما در بخش صنایع دستی که بیشتر میان عشایر بختیاری رونق به سزایی دارد ، می توان به: قالی بافی، چوخا بافی،‌گلیم بافی، جاجیم بافی، خورجین بافی، پلاس بافی، قفل سازی، انواع بافته های خانگی نظیر کلاه نمدی، عبا، گهواره یا ته ده و گبه اشاره کرد .

 

سوغات

بخش شیرینی : گز بلداجی که بر اساس ماده گیاهی مورد استفاده در آن عبارتند از: گز انگبینی، گز زعفرانی و سایر اسانس ها گز آردی، گز لقمه و گز شکلاتی

سیاه-چادر

 

 

بخش صنایع دستی : جاجیم، گلیم، قالی، گیوه، نمد، چوغا یا چوغا، خورجین، سیاه چادر، خور، ژلاس، کمچه دان

 

 

 

 

 

جاذبه های طبیعی – گردشگری

 

آبشار دره عشق

 

اردل : آبشار دره عشق، آبشار کردی سبزکوه، تالاب سولقان، چشمه سرخون، چشمه سراب، چشمه شلیل، چشمه مولا، چشمه باغ رستم، منطقه حفاظت شده سبزکوه

 

 

 

 

 

تالاب-چغاخور

 

بروجن : تالاب چغاخور، باغ آوردگان یا آورگان، تالاب سولگان، تالاب گندمان، چشمه سیاسرد، گردشگاه گردبشه یا گرد بیشه

 

 

 

 

 

دشت لاله های واژگون

 

شهرکرد : دریاچه شلمزار، دشت لاله های واژگون، چشمه مایک یا سورشجان، چشمه زنه یا هفشجان، چشمه زاغی یا سورک، گرداب بن، منطقه گردشگری بابا زکی، منطقه حفاظت شده تنگ صیاد، منطقه شکار ممنوع شیدا

 

 

 

 

چشمه دیمه

 

 

فارسان : آبشار دره عشق، پیست اسکی چالگرد، چشمه کوهرنگ، چشمه دیمه

 

 

 

 

 

چشمه برم

 

لردگان : آبشار آتشگاه، بوستان جنگلی پروز، چشمه برم، چشمه سندگان، منطقه جنگلی بازفت، منطقه حفاظت شده سبزکوه

 

 

 

 

 

جاذبه های تاریخی 

کاروانسرای-شلیل
 

 

اردل : امام زاده حکیمیه خاتون سرپیر، امام زاده اسماعیل شلیل، امام زاده مریک، امام زاده حید بن مالک باباحیدر، پل خداآفرین،سنگ نوشته های مشروطیت ده چشمه، کاروانسرای شلیل چهار و بختیاریان، طاق های سنگی خان اوی جونقان، کاخ قلعه سردار اسعد دوم بختیاری جونقان

 
 
 
 

 

بروجن : امام زاده حمزه علی بلداجی، امام زاده مادر و دختر گندمان، امام زاده قیس، مسجد جامع حاج شیخ علی، مسجد جامع نقنه

 
قلعه دزک
 
 

شهرکرد : آرامگاه دهقان سامان، اتاق آینه، امام زادگان حلیمه و حکیمه خاتون، امام زاده سید بهاالدین محمد شیخ شبان، امام زاده سید بابا پیراحمد سامان، پل زمان خان، سقاخانه باب میرزا، سنگ نوشته های مشروطیت، خانه ستوده، حمام درب امام زاده، قلعه های اسعدیه چلچله، قلعه دزک، قلعه جونقان، قلعه آزاده چالشتر، کاخ قلعه سردار جنگل سورک، مدرسه علمیه، مسجد جامع چالشتر، مسجد نو، مسجد اتابکان، مسجد جامع کیان، موزه مردم شناسی و باستان شناسی.

  
 
 

لردگان : امام زاده پیرمحمد علی، امام زاده جعفر، امام زاده بوگر، پل کره بس در محور بروجن – لردگان، پل بارز، پل ارمند

 

تونل کوهرنگ

 

 

فارسان : تونل کوهرنگ، سنگ نوشته های مشروطیت

 

 

 

 

 

شهرهای استان

آلونی(چهارمحال وبختیاری)

  • جمعیت :
    2308
  • کد تلفن :
    382

آلونی شهر کوچکی در شهرستان لردگان (استان چهارمحال و بختیاری) ایران است. این شهر در بخش خانمیرزا واقع شده‌است. بر اساس آمار سال 1385 جمعیت آلونی برابر با 2,297 نفر بوده است،مردمان آن ازبختیاری هستند.

 

اردل(چهارمحال وبختیاری)

  • جمعیت :
    8707
  • کد تلفن :
    382

شهر اَردَل یکی از شهرهای استان چهارمحال و بختیاری ایران است. این شهر مرکز شهرستان اردل می‌باشد و در بخش مرکزی این شهرستان واقع شده‌است.مردمان این شهرستان وحومه دارای گویش،موسیقی وآداب بختیاری هستند. بر اساس آمار سال 1385 جمعیت اردل بالغ بر 8,162 نفر می‌باشد.

درهفدهم فروردین سال 1356 خورشیدی (1977 میلادی)، زلزله‌ای به قدرت حدود 5 ریشتر اردل را به شهری نیمه ویرانه تبدیل کرد و حدود 300 نفر از مردم آن جان باختند.بعد از این زلزله معروف، بافت مسکونی شهر هم تغییر یافت و هم جابجا شد.

 

باباحیدر(چهارمحال وبختیاری)

  • جمعیت :
    10966
  • کد تلفن :
    382

باباحیدر یکی از شهرهای استان چهارمحال و بختیاری ایران است. این شهر در 45 کیلومتری شهرکرد قرار دارد. بر اساس آمار سال 1385 جمعیت باباحیدر برابر با 10,922 نفر بوده است.

وجه تسمیه این شهر به خاطر وجود امامزاده حیدر ابن مالک در این شهر است. این شهر در دامنه کوههای زاگرس واقع است. دارای اماکن زیارتی مانند امامزاده سید میراحمد و امامزاده حیدربن مالک مراکز گردشکری مانند غار سراب در روستای امید آباد،چشمه کفشینه، احمداباد، دردگه، زیرده و...است . مردم این شهر به زبانی آمیخته به گویش بختیاری تکلم می‌کنند. رودخانه‌ای که از داخل شهر می گذرد، دارای مناظر زیبایی است.
کاوشهای فسیل شناسی در ناحیه بابا حیدر چهارمحال و بختیاری منجر به کشف بیش از 70 فسیل ماهی مربوط به 65 میلیون سال پیش شد.تازه ترین بررسی ها نشان می دهد که در این دوره، منطقه باباحیدر دریای بزرگ با عمق متوسط بوده است و فسیلهای بسیار زیادی در آن کشف و از طریق دلتا وارد دریا شده است. "محمدعلی جعفریان" مؤسس موزه تاریخ طبیعی اصفهان در این باره گفت:"این ماهی ها در منطقه باباحیدر در شهر فارسان کشف شده است و به دوران سوم زمین شناسی باز می گردد.  در این ناحیه یک دریای بزرگ وجود داشته است که در رسوبات دلتای آن فسیلهای جانوری بسیاری کشف شده است. وجود رسوبات آبهای شیرین باعث حفاظت از این فسیلها شده است." او گفت:"بررسی ها نشان می دهد که باباحیدر یک دریای پیوسته بوده است که طبق کاوشهای ژانویه، پژوهشگر فرانسوی از این ناحیه در شمال چهارمحال و بختیاری آغاز و به لبنان ختم می شده است." ژانویه علاوه بر کاوشهای فسیل شناسی در لبنان بررسی هایی را نیز بر روی فسیلهای موجود در شهر ایلام انجام داده است. به گزارش "میراث خبر" بررسی ها نشان می دهد که زاگرس از 500 میلیون سال پیش اغلب اوقات دریا بوده است. از نظر پژوهشگران امنیت زاگرس در شباهت گونه های جانوری این منطقه با نواحی مونت ولگا در ایتالیا و گرین ریورز (دریای سبز) در آمریکا است. این بررسی ها نشان می دهد زاگرس در این دوران با نیم کره جنوبی ارتباط داشته است.

بروجن(چهارمحال وبختیاری)

  • جمعیت :
    49969
  • کد تلفن :
    382

بُروجـِن یکی از شهر‌های استان چهارمحال و بختیاری ایران است. بروجن در بخش مرکزی شهرستان بروجن واقع است. جمعیت این شهر بر اساس آمار سال 1385 برابر با 49,077 نفر بوده است.

از بروجن همواره به عنوان یکی از سردترین شهرهای کشور در گزارشات هواشناسی نام برده می‌شود در عرض جغرافیایی(51 درجه و 18 دقیقه شرقی) و طول جغرافیایی (32 درجه شمالی) قرار دارد. ارتفاع این شهرستان از سطح متوسط دریا 2197 متر است.از لحاظ اقلیمی دارای شرایط نیمه مرطوب با تابستان معتدل و زمستان بسیار سرد می‌باشد. تعداد روزهای یخبندان در حدود 122 روزدر سال می‌باشد. حداقل مطلق دمای این ایستگاه به 27- درجه می‌رسد و حداکثر مطلق دمای مشاهد شده به 36 درجه سانتیگراد بالغ گردیده است. بارش سالانه این ایستگاه بطور متوسط به 243 میلیمتر بالغ می‌گردد و دارای دو فصل خشک و مرطوب است. فصل خشک آن از خرداد تا شهریور ادامه دارد و فصل مرطوب آن از مهر ماه آغاز و تا اردیبهشت ادامه دارد. در مجموع بارش فصل زمستان به 44 درصد و پاییز به 32 درصد و بهار به 24 درصد می‌رسد و تابستان 1 در صد بارش را داراست. بروجن یکی از مرتفع ترین شهرهای کشور است که این خصیصه بروجن را از جهت محیط زیست حیوانی و گیاهی بسیار غنی و پر جاذبه نموده‌است.

این شهر در دشتی به وسعت حدود 580 کیلومتر مربع در شرقی ترین نقطه استان قرار گرفته‌است.

تاریخ دقیق اسکان در این مکان مشخص نیست، هرچند قدیمی ترین تاریخ مسجل برای بروجن را می‌توان بر اساس سنگ مزاری که چندی پیش در این شهرستان با تاریخ فوت متوفی به سنه 1004 هجری قمری یافت شده محاسبه کرد. تاریخ مرکزیت جمعیت به حدی که بتوان آن را شهر نامید به زمان نهضت مشروطیت وتجمع بختیاریهادراین شهربرای فتح اصفهان وتهران می‌رسد. رشد جمعیت بروجن از دهه‌های سوم و چهارم قرن حاضر آغاز شده و با توجه به موقعیت جغرافیایی آن که در محدوده تلاقی سه استان فارس واصفهان و چهارمحال بختیاری وسه ایل بزرگ بختیاری قشقایی و بویر احمد قرار گرفته از زمینه بسیار مناسبی برای توسعه برخوردار است. خصوصا اینکه یکی از شهرهای اصلی در مسیر ترانزیتی خوزستان به اصفهان نیز محسوب می‌شود. مردم شهر بروجن به زبان فارسی و بختیاری تکلم می‌کنند و در قدیم لهجه‌ای مخصوص به این شهر هم وجود داشته که چند شاعر محلی هم به این گویش اشعاری سروده و می سرایند و این لهجه را به طور کامل، تنها در همان اشعار می‌توان یافت و لهجه مردم با آن متفاوت می‌باشد . داراب افسربختیاری شاعرشهیر زاده این شهرستان است و چشمه سیاه سرد و تالاب چغاخوروآداب ورسوم اصیل بختیاریها ازجاذبه‌های گردشگری این مناطق به شمار میآید قالیهای پشم یلمه‌ای و قالی وقالیچه‌های بختیاری بروجن بسیار مشهور است. در گذشته نیز گیوه این شهرستان شهرت کشوری داشته‌است.

بلداجی(چهارمحال وبختیاری)

  • جمعیت :
    10978
  • کد تلفن :
    382

شهر بُلْداجی یکی از شهرهای شهرستان بروجن، استان چهارمحال و بختیاری و مرکز بخش بلداجی است.نام قدیمی آن بولداشی بوده است.

این شهر در فاصله تقریبی 35 کیلومتری جنوب غربی بروجن قرار دارد.جمعیت آن 11،740 نفر است (برآورد سال 1383). در کنار این شهر تالاب بین‌المللی چغاخور قراردارد و امامزاده حمزه علی که است در کنار این شهر پذیرای هزاران زائر از سراسر کشور است.

شهرت گز بلداجی هم جهانی شده و یکی از بهترین سوغات استان چهارمحال و حتی کشور است . مردم بلداجی به زبان ترکی تکلم می‌کنند، ترکان بلداجی اصالتاً از بازماندگان طایفه بولوردی ایل قشقایی هستند که دردهه‌های گذشته به بختیاری کوچ نموده‌اند. در نزدیکی این شهر شهرکی نیز به نام شهرک گلخانه‌ای بلداجی بنیاد شده.
از سوغاتی‌های مهم شهر بلداجی می‌توان گز و پولک و نبات را نام برد. از جاهای دیدنی این شهر امامزاده حمزه علی (از نوادگان امام سجاد) و تالاب چغاخور می‌باشد.

بن(چهارمحال وبختیاری)

  • جمعیت :
    11838
  • کد تلفن :
    382


شهرمذهبی بِن در2۵ کیلومتری شمال شهرکرد  و درحاشیه جاده ای که شهرکرد مرکز استان را به سد زاینده رود و از آنجا به داران و از طرف دیگر به استان مرکزی متصل می سازد، قرار دارد این شهر بر روی عرض جغرافیایی 32 درجه 33دقیقه و طول جغرافیایی 50 درجه و 45 دقیقه قرار گرفته است و ارتفاع آن از سطح دریا 2200 متر می باشد .شهر بِن از شمال به سد زاینده رود ، از جنوب به کوه بِن و روستای وردنجان ، از غرب به کوه افغان و روستای لارک (لاطان ) و از شرق به کوه شیراز و سامان محدود می شود ، جمعیت شهر بِن در حدود 18000 نفر است که غالب آنها به زبان ترکی تکلم می کنند ( بر اساس تحقیقا انجام شده گویش ترکی بِن با زبان ترکی آذری و تا حدودی استانبولی قرابت بسیاری دارد که این امر نشان دهنده این نکته است که اجداد مردمان بِن عشایر آذری زبانی بوده اند که در زمان حکومت صفویه برای تعدیل نیروی عشایر بومی منطقة چهارمحال و بختیاری در این مکان اسکان داده شده اند همچنین در این تحقیقات به این نکته اشاره شده است که با توجه به گویش خاص مردم بِن انتساب آنها به عشایر ترک زبان قشقایی نادرست می باشد و احتمالاً اجداد اهالی بِن قسمتی از طوایف قزلباش  ( هفت طایفة ترک منطقة آذربایجان در زمان صفویه ) بودند که در زمان صفویه به این منطقه کوچ داده شده اند .) شغل بیشتر مردمان بِن کشاورزی ، باغداری و دامپروری است و گردو ، بادام ،آلوچه و هلوی باغات بِن شهرت و طرفداران زیادی دارد ./  

وجه تسمیه شهر بِن :
شهر بِن از جمله شهر های قدیمی چهارمحال و بختیاری است قبل از آنکه شهر بِن در این محل ایجاد گردد ، اجداد و ساکنین فعلی در ادامه دره ای که هم اکنون شهر در آن موجود است و در نزدیکی امامزاده بابا پیر احمد ساکن بوده اند ، از طرف دیگر با توجه به اینکه شهر بِن از جمله شهرهائی است که به دلیل مقاومت مردم آن در مقابل افغانها سقوط نمی کند می توان یقین یافت که این شهر در آن زمان از جمله نقاط آباد منطقه چهارمحال و بختیاری بوده است توجه در ریشه لغوی و وجه تسمیه شهر بِن نیز تا حدودی واقعیت را روشن می سازد افراد مسن و سالخورده محلی در مورد وجه تسمیه این شهر می گویند شهر بِن از نظر موقعیت جغرافیائی در محدوده ای بین حوزه نفوذ خوانین بختیاری و خوانین قشقائی بوده است و از این نظر به" بین" معروف بوده که به مرور کلمه" بین" به" بِن" تغییر شکل داده است بعضی دیگر هم معتقدند کلمه بِن از لغت بُن به معنی ریشه آمده است بدین معنی که چون شهر بِن در دامنه کوه قرار گرفته در قدیم می گفتند که شهری که در بُن کوه قرار گرفته است . 

موقعیت طبیعی شهربن:
1

- کوه افغان به زبان محلی قوقان :
کوهی است طولانی ، سرسبز و سردسیر .که در دامنه این کوه چشمه های آب سرد و گوارا جاری می باشد که این کوه به باغات این چشمه مشرف می شود. در ابتدای این کوه گرداب واقع شده است در این کوه آب انباری توسط افغانها ساخته شده است.

2-کوه شیراز :
 که سه چهارم آن در املاک بن قرار دارد و از شمال شرقی این کوه به املاک سامان محدود می شود . روایت شده است که : شخص دامداری در این کوه گوسفند چرانی می کرده است و یک روز متوجه می شود بزی از گله جدا شده در شکاف سنگی داخل می شود و از آب آن می‌نوشد بعد از آن اتفاق  شبان هر روز برای نوشیدن آب به آنجا می رفت تا یک روز برای اینکه بداند عمق آب چقدر است نی را در داخل آب می کند و آب نی را با خود می‌برد . یک سال بعد نی را در بازار شیراز می بیند و خواستار آن می شود داستان به خان  شیراز می رسد و او را می خواهند خان شیراز  چند نفر از مباشران خود را همراه چوپان به محل عبور آب می فرستد و به مباشران می گوید وقتی آنجا را یافتید چوپان را بکشید تا جریان سرچشمه آب پنهان بماند . روایت دیگر می گوید طایفه ای از اتابکان فارس به این محل آمده و این کوه را ییلاق خود قرار داده و از این جهت کوه را کوه شیراز می گویند .

۳- کوه جنگی بن :
 کوهی است مرتفع که سنگر سوق الجیشی مردمان بن در زمان حمله متجاوزان به این شهر بوده است و در جنوب کوه مزبور زمینهای مرغوب و زراعتی می باشد که شاه نشین می نامیدند و به روایت دیگر عده ای از طایفه اتابکان زمینهای این بخش را پایتخت خود قرار  دادند و چون این زمینها مورد قبول واقع نشد زمینها را ترک کردند .
نقاط سیاحتی و زیارتی بخش بِن
۱- مجتمع تفریحی  گرداب بِن
۲ - تندیس یادبود میرزا حبیب دستان بنی
۳- پارک ملت شهر بِن
۴- منطقه شکار ممنوع شیدا
۵- حاشیه سد زاینده رود در یانچشمه ( باغ شهر شیدا )
۶- پیست اسکی بارده
۷- زیارتگاه امامزاده بابا پیر احمد و باغات مربوطه در حاشیه زاینده رود
۸- زیارتگاه امامزاده سَیّد بهاءالدین محمد شیخ شبان
۹- زیارتگاه امامزاده سَیّد محمّد بارده
۱۰- زیارتگاه بابامحمود شهر بن
۱۱-  زیارتگاه امامزاده حارث بن علی  جمالو 
۱۲- پل های تاریخی : حاج الله یار و حاج مهدی
۱۳-حمام تاریخی چندصدساله
۱۴-قنات های تاریخی چندصدساله
۱۵-درختان گردوی چندصاله درباغات درازدره

مردم شناسی
مردم شهر بن به زبان فارسی و ترکی قشقایی تکلم می‌کننداقلیتی نیز گویش بختیاری دارندو در این شهر باغداری و دامپروری رواج فراوان دارد . تالاب بن هم از جاذبه‌های گردشگری این شهر می‌باشد. شهر بن از لحاظ قدمت و ساختار بسیار قدیمی می‌باشد. کارخانجات مهمی در بن بدست مهندسین فرنگ رفته این شهر که تمایل به ساخت شهر خویش دارند افتتاح شده‌است که از بزرگ‌ترین انها کارخانه گازکربنیک (CO2)این شهر است. از مراکز سیاحتی و زیارتی بخش بن امامزاده باباپیر احمد ، امامزاده سید محمد بارده ،امامزاده سید بهاالدین محمدشیخ شبان ، حاشیه سد زاینده رود ، باغهای حاشیه رودخانه زاینده رود ، گونی باغ ، قاراتینگه ، ماقارآشنا، آق بولاغ چینه و ... می‌باشد .


زادگاه میرزا حبیب دستان بنی
بن زادگاه میرزا حبیب دستان بنی معروف به میرزا حبیب اصفهانی است. وی خطاط، نویسنده و مترجم بزرگی در عصر خویش بود و نخستین دستور زبان فارسی را به رشته تحریر درآورد. مردم قریه بزرگ بن اصفهان نزدیک پایتخت نه در مدت محاصره ونه پس از سقوط آن در برابر افغانان سر تسلیم فرود نیاوردند وتمام دستجات افغانی را که از طرف محمود برای سرکوبی مردم قریه گسیل گشته بودند شکست داده ، منهدم کردند. سرانجام سردار افغانی با روستائیان بن اصفهان صلح شرافتمندانه‌ای منعقد کرد. محمود که مایل بود بهانه‌ای به دست آورده پیمان صلح را نقض ومردم بن را قلع وقمع کند جاسوسان خویش را مخفیانه به این قریه اعزام کرد وآنها را مامور ساخت کاری کنند که مردم قریه نخست پیمان را بشکنند ولی روستائیان قریه جاسوسان را خفه کرده جنازه آنان را نزد محمود فرستادند.

جونقان(چهارمحال وبختیاری)

  • جمعیت :
    14810
  • کد تلفن :
    382

جونقان شهری در استان چهارمحال و بختیاری است و در فاصله 42 کیلومتری شهرکرد مرکز استان قرار دارد.
جونقان در دامنه رشته کوه زاگرس فرار دارد. اکنون جمعیّتی بالغ بر بیست و پنج هزار نفر دارد. دشت وسیع جونقان منطقه‌ای غنی برای کشاورزی است به همین خاطر اکثر مردم این شهر به دامپروری و کارهای خدماتی مشغول‌اند. گندم و انگور از محصولات عمده کشاورزی این شهر است.

نام
پیش از جونقان به این شهر «گینه‌کان» گفته می‌شد. احتمالاً نام گینه بر گرفته از واژه گوَن است که در این منطقه فراوان می‌روید. همچنین در زبان ترکی این نام به محل جاری شدن خون هم گفته می‌شود و شاید علت آن جنگ‌هایی است که بین دو ایل بختیاری و قشقایی در این مکان رخ داده‌است.

مردم
مردم جونقان از نژادبختیاری و ترکان قشقایی هستند.ترکان قشقایی که در دهه‌های کذشته از اطراف شیراز به بختیاری کوچیده‌اند. همچنین بختیاری‌ها از دیگر ساکنان این دیارند. بیشتر مردم این شهر به شغل کشاورزی مشغول‌اند. عده زیادی از اهالی شهر در کشورهای حاشیه خلیج فارس به خصوص کویت به کار مشغولند.

قلعه سردار اسعد بختیاری (فاتح تهران و اصفهان در عصر مشروطه) از جاذبه‌های معروف این شهر است

 

چلگرد(چهارمحال وبختیاری)

  • جمعیت :
    3336
  • کد تلفن :
    382

چلگرد شهری در استان چهارمحال و بختیاری و مرکز شهرستان کوهرنگ است.
ساکنان آن از بختیاری و بیشتر از طایفه بابادی هستند.

این شهرستان آب و هوای سرد و کوهستانی دارد. هتل زردکوه و یک پیست اسکی در این شهر تأسیس شده‌است. هتل دیگری نیز در دست ساختمان است.

چشمه سارهای طبیعی منطقه نظیر کوهرنگ ودیمه شهرت جهانی دارندتونل کوهرنگ در این شهر آب رود ماربر (کوهرنگ) را به زاینده رود می‌ریزد. شیرهای سنگی که بر روی قبور بزرگان بختیاری گذارده می‌شود در این منطقه بسیار دیده می‌شود.

مردم
مردم چلگردازبختیاری وبیشتراز طایفه بابادی بافرهنگ،موسیقی وگویش بختیاری هستند،تاریخ شهرچلگردبیشتر از زمان مشروطه کمتردردسترس است وگویندهمان شهر چهل گرد(chehel gord)شاهنامه است همردیف دهکردیا ده گرد(dah gord)وهشت گرد(hasht gord)...دردوران مشروطه بسیاری ازبختیاریهابرای عمل به فتوای روحانیت برای جهادعلیه استبدادصغیرقاجاردراین منطقه جمع شده وبه سایرروشنکفران ودلیران بختیاری پیوسته اندکه بافرماندهی سرداراسعدبختیاری(فاتح ملی)اصفهان وتهران رافتح نموده اندوعلیه ظلم وفساد قاجارقیام پیروزمندانه کردند.

قالی بختیاری
بافت قالی وقالیچه‌های بختیاری دراین منطقه درحال زوال است که توجه مسئولین صنایع دستی استان چهارمحال بختیاری رامی‌طلبد.

سامان(چهارمحال وبختیاری)

  • جمعیت :
    14800
  • کد تلفن :
    382

سامان یکی از شهرهای استان چهارمحال و بختیاری ایران است. شهر سامان در حاشیه دامنه کوه شیراز قرار دارد. بر اساس آمار سال 1385 جمعیت سامان برابر با 14,777 نفر بوده است.

اقتصاد و صنعت گردشگری
که یکی از مهم‌ترین قطب‌های کشاورزی استان چهارمحال و بختیاری محسوب می‌شود.به دلیل قرار گرفتن در حاشیه زاینده رود از بهترین وزیباترین مناطق گردشی ایران بشمار می‌آید. مجتمع فرهنگی تفریحی پل زمانخان و باغهای اطرافش، مجموعه کاخ پیشین فرح دیبا که اکنون به هتل تبدیل شده، کازینو که به وزارت ارشاد واگذار شده و طرح دریاچه مصنوعی که در مسیر رودخانه زاینده رود درنظر گرفته شده‌است، آینده خوبی را از نظر گردشگری برای این شهر نوید می‌دهند. طرح ساخت مجموعه‌ای از خانه‌های ویلایی نیز در دست تهیه‌است.

زبان و ادبیات
زبان مردم شهر و روستاهای پیرامون سامان اکثرا" ترکی است و گویا از نسل ترکان قشقایی مهاجر به بختیاری می‌باشند.

اهالی سامان در محیط اداری و مدرسه به فارسی سخن می‌گویند، اما در خانه و کوی و برزن غالبا" با هم به لهجه ترکی قشقائی حرف می‌زنند. بخاطر همین اکثر شاعران آن دیار به غیر از فارسی به لهجه ترکی قشقائی وگاها"بختیاری نیز شعر می‌سرایند.

سامان یک منطقه شعرخیز است. سامان زادگاه شاعرانی چون عمان سامانی و دهقان سامانی می‌باشدکه درایلات بختیاری می‌زیسته‌است. از شاعران دیگر می‌توان به «قطره سامانی»، «نیسان سامانی»، «قلزم» و ... نام برد

سفیددشت(چهارمحال وبختیاری)

  • جمعیت :
    5880
  • کد تلفن :
    382

سفیددشت شهر کوچکی در شهرستان بروجن (استان چهارمحال و بختیاری) است. بر اساس آمار سال 1385 جمعیت این شهر برابر با 5,880 نفر بوده است.

مردم سفیددشت بیشتر به کشاورزی و صنعت اشتغال دارند،البته درکنارآن بافت قالی وقالیچه های بختیاری در آن رواج دارد. مردم سفید دشت به زبان فارسی بختیاری تکلم می‌کنند.

سودجان(چهارمحال وبختیاری)

  • جمعیت :
    5415
  • کد تلفن :
    382

سودجان شهری است در استان چهارمحال و بختیاری ایران. این شهر در بخش لاران از توابع شهرستان شهرکرددر60کیلومتری مرکز استان قرار دارد.

جمعیت این شهر در سال 1385، برابر با 5415 نفر بوده است. این شهر در شمال استان چهار محال و بختیاری قرار گرفته واز جمله مناطق مرتفع و سردسیر این استان است.

سودجان در کناره رودخانه زاینده رود قرار دارد و از این نظر منطقه‌ای زیبا و جذاب برای گردشگران به حساب می‌آید ازجمله این زیبایی ها می‌توان به امامزاده پیرغیب وزیبایی های حاشیه زاینده رود (3کیلومتری سودجان) اشاره کرد. مردم این شهر بیشتر کشاورز و دامدار هستند وتعداد زیادی نیز برای کار به کویت رفته اند. گویش اکثریت مردم سودجان فارسی وبختیاری است ،گویش دیگرترکی قشقایی است که در آن واژگان بختیاری و فارسی فراوان دیده می‌شود وبا ترکی آذری تفاوت زیادی نیز دارد.از این شهر بیش از 100خانوار به شهرستان شهرکرد مهاجرت کرده اند وبه همین دلیل جمعیت این شهر حتی از 15سال قبل نیز کمتر شده(جمعیت این شهر درسال1370 حدودا 6000بوده) فرهنگ ساکنان منطقه با آداب و رسوم لری پیوند خورده است. برای نمونه لباس رسمی و سنتی سودجانی ها چوقا و دبیت (از جمله پوشش هابی بختیاری)است. بسیاری از ده نشینان اطراف این شهر که اکثرا بختیاری زبان نیز هستند به این منطقه مهاجرت کرده و سکنی گزیده اند.ازشخصیت های مهم این شهر می‌توان به سردار غلامعلی حیدری ومرحوم حجه الاسلام سیدکاظم امینی اشاره کرد.قابل ذکر است شهر سودجا ن دارای 45شهید درجنگ تحمیلی است

سورشجان(چهارمحال وبختیاری)

  • جمعیت :
    11146
  • کد تلفن :
    382

سورِشْجان شهری است در استان چهارمحال و بختیاری ایران. این شهر در بخش لاران از توابع شهرستان شهرکرد قرار دارد.

جمعیت این شهر در سال 1385، برابر با 11,146 نفر بوده است.

فرهنگ، گویش و موسیقی مردم سورشجان با بختیاری‌ها درآمیخته است. از زمان مشروطه بسیاری از سورشجانی‌ها مانند سایر بختیاری‌ها به اصفهان مهاجرت نموده‌اند. سرچشمه مایک و امامزاده آقا سید محمد (یکی از فرزندان امام جعفر صادق دانسته شده) از مکان‌های دیدنی این شهر است

شلمزار(چهارمحال وبختیاری)

شَلَمزار شهری در 30 کیلومتری جنوب شهرکرد و مرکز شهرستان کیار در استان چهارمحال و بختیاری در ایران است.

شلمزار یکی از قدیمی‌ترین مناطق استان چهارمحال و بختیاری است.

برخی گفته‌اند شلمزار به معنای دشتی است که در آن شلم (گیاهی از خانواده کتیرا) می‌روییده و برخی گفته‌اند شلم با ضمه تلفظ شده و به معنای محلی بوده که پس از بارندگی همراه با گل و شل می‌شده‌است. وجود قبرستان با سنگ نبشته‌هایی به زبان ارمنی در قسمت شمالی شهر که تا حدود 40 سال قبل آثار آن وجود داشت دال بر زندگی اقوام ارمنی در این محل بود. در حال حاضر تمامی اهالی شهر مسلمان هستند. و این شهر دارای حدودا 13 هزار جمعیت می‌باشد. زمین‌های کشاورزی شلمزار به وفور در این شهر دیده می‌شود که این شهر یکی از بهترین دارنده‌های زمین‌های حاصلخیز در استان چهارمحال و بختیاری می‌باشد.

این شهر همچنین دارای باغهای بزرگ انگور و بادام؛ گیلاس و... به نامهای احمد آباد و چزغان می‌باشد، همچنین کارخانه اشی مشی، معرف به آب کوهرنگ واقع در این شهر می‌باشد که محیط آن مکان بسیار مناسبی برای تفریح می‌باشد، معمولا آخر هر هفته اقشار گوناگون به آنجا رفته و اوقات فراغتشان را آنجا سپری می‌کنند، همچنین شلمزار دارای میدان ورزشی بنام میدان جوانان می‌باشد که خواهران و برادران در انجا حضور می‌یابند.

قلعه دزک از بناهای تاریخی و قلعه سردار اسعد بختیاری نیز در این محل قرار دارد. گویش، فرهنگ و موسیقی شلمزار برگرفته از آداب و رسوم بختیاری است.

ورزش
شلمزار به دلیل ارتفاع بیش از دو هزار متری از سطح دریااز سوی کارشناسان ورزشی به عنوان یکی از مستعدترین مناطق برای ورزشهای انفرادی به ویژه دو و میدانی در ایران اعلام شده است.

از شهر شلمزار قهرمانانی همچون داریوش ، عباس، محمد و محمود صمیمی، در رشته پرتاب دیسک در رده‌های سنی بزرگسالان و جوانان و " محمود حمزه‌پور " در رشته پرتاب نیزه در سطح آسیا مطرح شده‌اند.

شهرکرد(چهارمحال وبختیاری)

شَهرکُرد یکی از شهرهای جنوبی ایران و مرکز استان چهارمحال و بختیاری است. این شهر همچنین، مرکز شهرستان شهرکرد می‌باشد. شهرکرد در 97 کیلومتری جنوب غرب اصفهان قرار گرفته‌‌است. نام پیشین آن «دِهْکُرد» بوده‌است که پس از تبدیل به‌شهر، به‌نام کنونی تغییر نام داد. براساس آمار سال 1385 خورشیدی، جمعیت شهرکرد برابر با 131,612 نفر بوده‌است.

وجه تسمیه
دهکرد (شهرکرد امروزی) در قرن هفتم هجری قمری تحت سلطه اتابکان فارس و لرستان بود. بعدها وسعت یافت و در شهریور 1314 شمسی از دهکرد به شهرکرد تغییر نام یافت. واژه «دهکرد» از دو بخش «ده» + «کرد» تشکیل شده‌است. بعضی‌ها معتقدند واژه «کرد» در حقیقت به معنی گله داری است چون شغل ساکنان اولیه این منطقه به علت داشتن مراتع خوب و سرسبز، غالباً گله داری بوده‌است. کلمه کرد در لغت‌نامه‌‌های معتبر فارسی نیز به معنی رمه‌دار است.

برخی بر این نظرند که این منطقه بدین خاطر دهکرد نام گرفته‌است که گویا در گذشته دسته‌ای از کردها در این‌جا ساکن بوده‌اند از این رو این منطقه را دهکرد نامیده‌اند. این استدلال به‌چند دلیل نادرست است. نخست آن که در لهجه دهکردی اثر قابل توجهی از کلمات کردی دیده نمی‌شود. دوم آن‌که ما با کلمه دهکرد در سایر مناطق کشور مواجه هستیم که اتفاقاً آن‌ها هم کرد نیستند؛ مثلاً منطقه دهکرد در بروجرد یا منطقه دهکرد در جیرفت.

البته به‌گفته برخی از اهالی این شهر، با توجه به اینکه در شهرکرد چه در قدیم و چه در حال کردین(نوعی بالاپوش نمدی که چوپانان لر به تن می‌کنند) تولید می‌شود، ابتدا به این مکان دهکردین و بعدها به خاطر راحتی کار، به آن دهکرد گفته شد.

در کتابی به‌نام «ایران باستان» از ژوزف ویسهوفر محقق و شرق‌شناس آلمانی آمده‌است که شاپور دوم در نامه‌نگاری‌های خود نام شهریار «دژگـُرد» را که دژی مستحکم در منطقه کوهستانی زاگرس بوده، آورده‌است. با احتساب تسلط زبان عربی در دوران حکومت اعراب به‌راحتی می‌توان دریافت که «دژگـُرد» با عوض شدن حروف «ژ» و «گ» که در الفبای عربی وجود نداشته، به «دهکـُرد» تغییر کرده‌است. در منطقه اصفهان و چهارمحال و بختیاری و لرستان وجود مکان‌های نظامی، کاملاً قابل تشخیص است. همانند «چَمگـُرد» (چَمگـُردان امروزی)، «دژگـُرد» (شهرکرد امروزی)، «چـِلگـُرد» (چـِلگـِرد) و «بروگـُرد»(بروجرد امروزی). در سال 1314 خورشیدی، دهکرد از دهستان به شهرستان تبدیل شد و با تغییر واژه «ده» به «شهر» نام شهرکرد بر آن نهاده شد.

نژاد
با نگاه به کتاب قوم لر نوشته «اسکندر امان‌اللهی بهاروند»، ساکنان دهکرد و یا شهرکرد کنونی، لر بختاری بوده‌اند و البته زبان آنان نیز لغات و اصطلاحات بختیاری فراوان دارد. البته زبان به‌تنهایی نژاد مردم را در مناطق مختلف مشخص نمی‌کند. چرا که مثلاً در حومه همین شهر، مردم شهر کیان به زبان ترکی تکلم می‌کنند. یا مردم چالشتر در نزدیکی همین شهر، بیشتر فارسی حرف می‌زنند. ولی بیش از 70? از اهالی این شهر را، مردم بختیاری (به‌خصوص اهالی شهرستانهای فارسان،کوهرنگ،اردل ،لردگان وبروجن و بختیاری‌های استان‌های دیگر خوزستان، لرستان و اصفهان) تشکیل می‌دهند که نتیجتاً آداب ورسوم بختیاری‌ها در گویش، موسیقی و فرهنگ شهرکرد کنونی مشهود است. این نکته نیز قابل توجه است که شهرکرد به‌دلیل مرکزیت استان، اقوام اقلیت دیگر را نیز به‌دلایل اجتماعی و سیاسی دربرگرفته‌است که هیچ ارتباطی به‌نژاد مردم شهرکرد ندارد.

زبان
زبان مردمان شهرکرد، فارسی است که واژه‌های لری و بختیاری فراوان دارد. اما امروزه بسیاری از اهالی شهرهای این شهرستان مانند سامان، بن، کیان و طاقانک به زبان ترکی نزدیک به ترکی قشقایی تکلم می‌کنند. لازم به‌ذکر است که احتمالا" مردم شهرکرد دارای لهجه‌ای خاص و به‌احتمال زیاد، دارای زبان خاصی بوده‌اند که در طول تاریخ با توجه به موقعیت ارتباطی و اقوام بختیاری موجود در استان و استان‌های همجوار، دستخوش تغییر و رسوخ کامل کلمات بختیاری به این زبان یا لهجه شده‌است

طاقانک(چهارمحال وبختیاری)

  • جمعیت :
    5504
  • کد تلفن :
    382

طاقانک یکی از شهرهای استان چهارمحال و بختیاری ایران است. شهر طاقانک در بخش مرکزی شهرستان شهرکرد واقع است. بر اساس آمار سال 1385 جمعیت طاقانک برابر با 5,504 نفر بوده است.

مردم طاقانک به زبانهای فارسی ، بختیاری و ترکی نزدیک به ترکی قشقایی تکلم می‌کنند و در واقع از ترکانی هستند که از زمان صفویه به همراه هم زبانان دیگرشان به مناطق بختیاری و استان‌های فارس واصفهان مهاجرت کردند. آثار سکونت بشر در سالهای خیلی دور در این شهر پیدا شده است. از اماکن مذهبی این شهر دو امام زاده را می‌توان نام برد. شغل اصلی اهالی این شهر دامپروری و کشاورزی است.

تاریخچه
طاقانک در سفرنامه ابن بطوطه بنام طاگانک نام برده شده است در زمانهای نه چندان دور توسط دیوارهای بلند و برج و بارو احاطه شده بوده که آثاری از آن تا چند سال بیش هم باقی مانده بود

فارسان(چهارمحال وبختیاری)

  • جمعیت :
    26842
  • کد تلفن :
    382

فارسان یکی از شهرهای استان چهارمحال و بختیاری است. شهر فارسان با حدود 28000نفر جمعیت (برآورد 1387خ) مرکز شهرستان فارسان است.

این شهرستان با 82,303 نفر جمعیت (آمار 1383خ) دراستان چهارمحال و بختیاری قرار گرفته‌است. آمار جمعیت شهر فارسان: 1364 تعداد 14938 نفر. 1369 تعداد 18428 نفر. 1374 تعداد 20097 نفر. 1384 تعداد 25863 نفر بوده‌است.

جاهای دیدنی شهرستان فارسان: سنگ نوشته تاریخی مشروطه در کنار غاری به نام « پیرغار» در روستای سرسبز و جنگلی دِه چشمه، غار سراب در روستای دهنو.

فارسان نقطه تقاطع و بهترین مرکز دادوستد برای طوایف مختلف بختیاری است. در شهر فارسان مسجد جامع فارسان از بناهای تاریخی و کهن این شهر است. حمام خزانه‌ای این شهر که قدمتی حدود 200 ساله داشت با بی توجهی مسئولین شهر و میراث فرهنگی استان خراب و اسفالتِ خیابان به روی آن کشیده شد.

فارسان زادگاه بزرگانی چون علیمردان خان و علی‌داد خان است.

مکتب خانه‌های قدیم فارسان: حدود 70 سال پیش در فارسان چند ملا بود که به مردم خواندن و نوشتن می‌آموختند. و در قبال تدریس هر کس مجبور بود برای ملا پول یا هدایایی از قبیل مواد خوراکی و غیره ببرد. منظور از ملا آدم با سواد بود. مشهورترین ملاها عبارت بودند ملا آخوند اسعد اسدی، ملا علی مراد و ملا مهدی دهقان. این سه نفر با سواد بودند و به مردم خواندن و نوشتن می‌آموختند. بر عربی مسلط بودند و با قران آشنایی خوبی داشتند. آنان اهل مشاعره بودند و گاه حافظ و فردوسی را به زیبایی از بر می‌خواندند. این مطالب را بزرگان شهر به خوبی به یاد دارند...

این شهر دارای چندین دانشگاه است از جمله: دانشگاه پیام نور، دانشگاه آزاد، دانشگاه تربیت معلم،‌ دانشگاه هنر،‌ دانشگاه جامع علمی کاربردی.

فرادنبه(چهارمحال وبختیاری)

  • جمعیت :
    12703
  • کد تلفن :
    382

فَرادُنبه یکی از شهرهای شهرستان بروجن، استان چهارمحال و بختیاری است. این شهر کوچک در 7 کیلومتری غرب بروجن قرار دارد و نام اصلی آن پارا دنبه می‌باشد. جمعیت آن 13، 960 نفر است (برآورد سال 1383).

پیشینه پیدایش فرادنبه را به بیش از 400 سال پیش نسبت می‌دهند که گویا چهار قلعه در اطراف آن وجود داشت. همچنین از این محل به نام پیر دامنه با 800 نفر جمعیت در سفر نامه‌ای مربوط به سال 1323 هجری قمری یاد شده‌است.

مردم این شهر بیشتر ترک زبان و احتمالاً از طایفه اَبیوِردی (از طوایف ایل قشقایی که از ناحیه‌ای در شمال خراسان به فارس وسپس به بختیاری مهاجرت کرده‌اند) می‌باشند.
این شهر دارای اقتصادی مبتنی بر کشاورزی نیمه مکانیزه و دامداری سنتی است

فرخ شهر(چهارمحال وبختیاری)

  • جمعیت :
    29499
  • کد تلفن :
    382

فَرُّخ‌شَهر یکی از شهرهای استان چهارمحال و بختیاری است که در مسیر راه شهرکرد-اصفهان قرار دارد. وسومین شهر استان از لحاظ جمعیتی می‌باشد.
مردم این شهر به زبان فارسی صحبت می‌کنند و آصف قهفرخی از شاعران نامدار آنجا است.

نام قدیم آن قهفرخ بوده‌است. قهفرخ برگرفته از گردنه‌ای به نام رخ در حوالی این شهر است که بعدها به فرخ‌شهر تغییر نام یافت.

قالی و قالیچه‌های بختیاری فرخشهر مشهورند.

اماکن تاریخی شهر
این شهر دارای چند مکان تاریخی می‌باشد که می‌توان از ان نمونه قلعه عاکسیر و حمام صالحی وعصار از محله‌های تاریخی آن می‌توان محله زیر طاقی را نام برد. محله‌ای به نام میدان گاه در مرکز این شهر وجود دارد، که از یک طرف به مسجد جامع فرخشهر واز طرف دیگر به میدان اصلی (شهدا) راه دارد.

همچنین می‌توان از شاعران این شهر آصف را نام برد و از محله‌های این شهر می‌توان محله میر نصیر و آقا میر طاهر را نام برد با فرخ شهر بیشتر آشنا شویم سرزمین چهارمحال وبختیاری که فرخ شهر در آن واقع شده یکی ازقدیمی ترین نواحی دربردارنده ماواهای انسانی است چنانچه تپه‌ها ی باستانی متعددی در آن پیداشده‌است که پیشینه سکونت وزندگی انسان را دراین منطقه به قبل از میلادمسیح (ع) می‌رساند بی شک فرخ شهر که همواره یکی از آبادترین وپررونق ترین نواحی چهارمحال وبختیاری بوده‌است نیز قدمت زیادی دارد وشواهد متعددی موید این ادعاست ابتدا فرخ شهر درکنارراهدارخانه‌ای در دامنه کوه (رخ)که از موقعیتی راهبردی برخوردار بود ودر کنارجاده‌ای که از طرف (گابه)یا (گبیانه)(اصفهان کنونی)به دشت (سوزیان)(خوزستان کنونی)امتداد می‌یافت.بنا شد هنوز در دامنه شرقی کوه رخ آثاری از سه جاده در آن زمان وجود دارد.که بنای اولیه آنها از دوره ایلامی هاست.همچنین سکه‌های متعلق به دوران پیش از اسلام که به طور پراکنده واتفاقی در این منطقه یافت شده، حکایت از قدمت این شهر به دوران پیش از اسلام دارد.دوران پیشین سکنه این منطقه که از راه کشاورزی ودامپروری گذران زندگی می‌کرده‌اند در آبادی‌های کوچکی که مهمترین آنان (بنه)، (دهک)، (زردی‌ها)و(رباط)است ساکن بودند.همچنین قلعه‌های جداگانه وکم جمعیتی درکنارباغ هاومزارع وجودداشت که ازمهمترین آنها دوقلعه (بلوردی خان) وا(نصیر)را می‌توان نام برد.قلعه بلوردی خان براثر حمله گروهی از راهزنان یا شاید حکومت‌های محلی از بین رفت وچون مورد هجوم وغارت قرارگرفت به نام (قلعه غارت)مشهور شد وتپه‌های محل آن نیز هم اکنون تپه‌های (قلعه غارک) نام دارند.قلعه انصیر درمحله ((میرنصیر)واقع بوده که شاید بتوان گفت نقطه مرکزی وکانون اولیه فرخ شهر بوده‌است وجود قبورقدیمی درمزرعه بنه واقع در شرق فرخ شهر ونیز در دامنه کوه رباط، مجاور آب رباط وجود قبرستانهای قدیمی درمزرعه دهک درجنوب این شهر که در گسترش زمین‌های تسطیح ومحوشده‌اند حاکی از این است که اهالی دراین منطقه ساکن بوده‌اند.پراکندگی محل سکونت با تغییر مکرر آن درطی قرون گذشته این مساله را اثبات می‌کند.به نظر می‌رسد علت ازبین رفتن آبادی‌های کوچک، علت از بین رفتن آبادی‌های کوچک، عدم امنیت بوده‌است که به مرور زمان باعث تمرکز ساکنان آنها در یک نقطه گردیده‌است. قهفرخ نام پیشین فرخ شهر در سال 1349به پیشنهاد جمعی از اهالی واهتمام شهردار وقت به فرخ شهر تغییر یافت.در وجه تسمیه قهفرخ چنین استدلال می‌شود که قهفرخ معرب واژه (که فرخ)مخفف (کوه فرخ)به مرور زمان ودر اصطلاح عامیانه به (که فرخ) وبه دلیل تاثیرزبان عربی دراین منطقه به ((قهفرخ)) تبدیل شد ابن بطوطه جهانگرد مسلمان مغربی در توصیف خط سیر سیاحتی خوداز شوشتر ومالمیر به سوی اصفهان به منزلگاهی به نام (کریوه الرخ)اشاره می‌کند که آخرین منطقه تحت حکومت اتابکان لر به حساب می‌آمده ووی پس از آن به مناطق وابسته به اصفهان رفته‌است.بعضی‌ها نیز کلمه قعفرخ را برگرفته از کلمه قفارخ به معنای پشت کوه رخ می‌دانند. فرخ شهر در شمال شرقی استان چهارمحال وبختیاری در قسمت شرقی رشته کوه‌های زاکرس ودرارتفاع 2040متری از سطح دریا واقع شده‌است این شهر در 10کیلومتری شهرکرد و90کیلومتری شهراصفهان قرار دارد. فرخ شهر به سبب موقعیت جغرافیایی وناهمواری‌های اقلیمی کوهستانی، زمستان‌های سرد وتابستان‌های نسبتاًمعتدل دارد دراین منطقه براثر بارش‌های زمستانی چشمه سارها وقنات‌های فراوانی وجود دارد که مهمترین آنها عبارتنداز: چشمه دریژنو، قنات بروی، قنات نو، قنات گلستان و....................ودرکوه‌های پیرامون فرخ شهر گیاهان داروئی ازجمله: آویشن، اکلیل، اسپند، برمه، بادرنجبویه، بابونه، پرسیاوش، پونه، پشمک تاج، تاج ریزی، ترشک، تره کوهی، ثعلب، چالمه، خارشتر، ختمی، زول، خاکشیر، رازیانه، ریواس، زنبق خودرو، سنبل الطیب، شنگ، شیرین بیان، فرفیون، قدومه، کنگر، گاوزبان، گون، گل آروانه، مچه، و.....می روید.

کیان(چهارمحال وبختیاری)

  • جمعیت :
    10925
  • کد تلفن :
    382

تسمیه
شهر کیان در فاصله تقریبی دو کیلومتری شهر کرد قرار دارد. نام اول این شهر «لار سرخ» بوده که بعدها به «شهرک» و در چند دهه اخیر با نام «شهر کیان» یاد می‌شود. لازم به ذکر است که «شهر کیان» بصورت ترکیبی از شهر و کیان است و بصورت «کیان» نیست. مانند «شهرضا» و غیره.

زبان
اگر چه این شهر در حومه شهرکرد واقع است که مردم شهرکردو اکثرحومه‌های آن به فارسی وبختیاری تکلم می‌کنند، اما بیشتر مردم شهر کیان از ترکان قشقائی مهاجر بوده و به ترکی نیز صحبت می‌کنند.

اقتصاد
مردم این شهر بیشتر به کارهای کشاورزی مشغولند. تعداد زیادی از تحصیل کردگان آن در شهرکرد مشغول بکارند.

جمعیت
جمعیت این شهر در حدود 10000 نفر می‌باشد.

اماکن تاریخی، مذهبی و تفریحی
مسجد جامع یکی از آثار تاریخ این شهر است. از جمله جاذبه‌های مذهبی این شهر امام‌زاده «شاهزاده عزیزالله» است.

نادرشاه افشار، محب على بیگ (مولى بیگ) یکى از سرداران خویش را به سمت حاکم چهارمحال منصوب نمود و شهرک(شهرکیان)واقع درمرکزیت دشت وسیع لار چهارمحال را مقر حکومت وى قرار داد. در این باره آمده است محب على بیگ امیرى بود از رؤساى طایفه قلچه‏اى از طوایف ترکمان و در زمان نهضت اردوى خدیو کشورستان اعنى مرزبان کامکار مرحوم مغفور نادرشاه افشار به دارالسلطنه اصفهان به صواب‏دید امناى دولت، پایه‏ى حکومت در چهارمحال گذاشته و به واسطه طول زمان و اعتدال هوا و میل به صحبت همدمان در قریه مشهور به شهرک ساکن و مقیم گشته بود، الحق امیرى بوده با ثروت و دولت و صاحب شمشیر در کمال هیبت و صولت××× 1 ص155 چهارمحال و بختیارى در عهد افشاریه نوشته قاسم فتاحى ×××... محب‏على‏بیگ پس از استقرار در شهرک(شهرکیان) به اداره‏ى امور چهارمحال، جمع‏آورى و رسیدگى به مالیات، رسیدگى به شکایات، ایجاد امنیت در راه‏هاى منطقه، انجام اقدامات عمرانى و احداث بناها و ساختمانهایى نظیر حمام و مسجد در مقر حکمرانى خود پرداخت. وى حکمرانى رعیت پرور و مردم نواز و حامى شعرا و بزرگان بود و تا اواخر حکومت نادرشاه با اقتدار تمام در این منطقه حکومت کرد. لیکن در سالهاى پایانى حکومت نادر که پادشاه افشار دچار تغییر اخلاق و اختلال مزاج شد و نسبت به سرداران و اطرافیان خویش بدگمان گردید " محب على بیگ" نیز به دربار احضار و به دستور نادر پس از حبس و شکنجه به قتل رسید. صاحب مخزن الدُرر در این مورد مى‏نویسد: "... زمانى که آثار سوء خلق از مزاج پادشاه مزبور ظهور یافته، عنان کفایت و مملکت و رعیت دارى سر از قبضه‏ى اقتدارش تاخته، بیشتر محرمان و مقربان و حکام و ضباط را قهراً معاتب ساخت و هر یک را به اخذ مبالغ اجحافانه در چنگ فراشان غضب انداخت." محب على بیگ" نیز منسلک در سلک گرفتاران و در معرض اذیت سیاست‏کاران آمده از بس رنج پا و شکنجه‏ى دست در محبس سلطانى دید به رحمت ایزدى پیوست.××× 1 چهارمحال و بختیارى در عهد افشاریه نوشته قاسم فتاحى ××× نور الله تربته. چرخ بازیگر از این بازیچه‏ها بسیار دارد. پس از مرگ محب‏على‏بیگ فرزندش محمدبیگ )محمد آقا( و برادرش آشوربیگ در این منطقه ماندند. تا چندین سال بعد همچنان در قریه شهرک قدرت داشتند. با آغاز حکومت زندیه و قدرت گرفتن خاندان ریاحى در دهکرد )محمدرضاخان( و پس از استقرار آن‏ها در چالشتر، مرکز حکومتى چهارمحال به چالشتر انتقال یافت و محمدبیگ و فرزندان ایشان محمدکریم و محمدرحیم از شهر کیان به دهکرد )شهرکرد( و سپس چالشتر نقل مکان کردند. و تعلق‏خاطر خانواده محب‏على‏بیگ به شهرکیان باعث اقامت دائمى فرزندان برادر ایشان آشوربیگ در شهر کیان )شهرک( گردید.
 
تپه باستانى (گنبدک)سرآب شهر کیان
این تپه باستانى اخیراً و توسط گروه باستان‏شناسى میراث فرهنگى استان در شمال شرقى شهرکیان (شهرترک نشین)شناسایى و کاوش وگمانه زنى آن در سال 1384 به سرپرستى آقاى‏على اصغر نوروزى انجام شده است. تپه گنبدک سرآب شهر کیان از قدیمى‏ترین سکونت‏گاه‏هاى انسانى در استان چهارمحال و بختیارى است و بیش از 8000 سال قدمت دارد. قدیمى‏ترین آثار این محل شامل آثار منازل مسکونى و آثار سفالى و ابزارهاى سنگى و استخوانى به دوره نوسنگى تعلق دارند. تپه سراب قدیمى‏ترین آثار استقرارى دشت شهرکرد را در خود جاى داده و مقدم بر استقرارهاى گورگاى تپه است. مى‏توان گفت که آثار باستانى و سکونت در گورگاى تپه تداوم سکونت‏هاى انسانى در تپه سراب شهر کیان است. یعنى بعد از متروکه شدن تپه سراب در حدود هزاره 5ق.م. سکونت بشر در محل گورگاى تپه آغاز و تداوم یافته است.

گندمان(چهارمحال وبختیاری)

  • جمعیت :
    5847
  • کد تلفن :
    382

گندمان یکی از شهرهای استان چهارمحال و بختیاری ایران است. این شهر مرکز بخش گندمان در شهرستان بروجن است. گندمان در 15 کیلومتری جنوب شهر بروجن قرار گرفته و تا مرکز استان 75 کیلومتر فاصله دارد.

موقعیت جغرافیایی و تاریخی
در طول جغرافیایی 51 درجه و 9 دقیقه شرقی و عرض جغرافیایی 31 درجه و 52 دقیقه شمالی قرار گرفته‌است. سابقه تاریخی این شهر چند هزار ساله و به زمان بهرام گور باز می‌گردد[نیازمند منبع]. آثار چهاربازار معروف قدیم در کنار این شهر واقع شده که اکنون به چاربازار یا چاروازار شهرت دارد. امیر قاضی شاهیلو نیای بزرگ قشقایی‌ها که به فرمان شاه اسماعیل صفوی برای ترویج مکتب تشیع به این ناحیه آمده بود در گندمان درگذشته است.

مردم‌شناسی
بر اساس سرشماری سال 1385، جمعیت شهر گندمان برابر با 5,578 نفر بوده است مردم گندمان دارای فرهنگ،گویش وموسیقی بختیاری هستند.کشاورزی،دامداری،پرورش اسب اصیل بختیاری وبافت قالی وقالیچه‌های بختیاری ازمشاغل منطقه‌است .

جاهای دیدنی
این شهر دارای پارکی زیبا و نیمه طبیعی در کنار امامزاده مادر دختر در ورودی شهر است و تالاب بین‌المللی و زیبای گندمان در جنوب غربی این شهر قراردارد

گهرو(چهارمحال وبختیاری)

  • جمعیت :
    6097
  • کد تلفن :
    382

گَهرو شهری است در استان چهارمحال و بختیاری ایران. این شهر در بخش کیار از توابع شهرستان شهرکرد و بین شهرکرد و ناغان واقع شده‌است.

این شهر در 43 کیلومتری شهرکرد مرکز استان قرار دارد و از محصولات مهم کشاورزی این شهر انگور است.

این شهر از سمت غرب به روستای جعفرآباد و شهر شلمزار و از سمت شرق به روستاهای حاجی‌آباد و قلعه ممکاه و شهر بلداجی و از سمت شمال به روستای دزک و شهر دستگرد امامزاده و از سمت جنوب به روستای زوردجان محدود می‌باشد.

جمعیت این شهر در سال 1385، برابر با 6097 نفر بوده‌است.
گویش و فرهنگ گهرو فارسی است.

دیدنی‌ها
جاذبه‌هایی از قبیل سرچشمه‌های گهرو، باغ آورگان و منطقه ویژه گردشگری چغاخور در همجواری شهر گهرو از عوامل جذب گردشگر در این منطقه‌است. امام‌زاده گهرو نیز که اکنون بازسازی شده از نقاط دیدنی آن است.

گهرو در فصل‌های بهار و تابستان روزانه پذیرای هزاران گردشگر و مسافر است

لردگان(چهارمحال وبختیاری)

  • جمعیت :
    23673
  • کد تلفن :
    382

لُردِگان یکی از شهرهای استان چهارمحال و بختیاری ایران است. این شهر مرکز شهرستان لردگان بوده و در بخش مرکزی این شهرستان واقع شده است. بر اساس آمار سال 1385 جمعیت این شهر برابر با 22,728 نفر بوده است،مردمان لردگان ازبختیاری هستند. شهر لردگان مرکز شهرستان لردگان باهزار و هفتصد متر ارتفاع از سطح دریا در 160 کیلومترى جنوب شرقى شهرکرد قرار گرفته است. جوشش چشمه برم در مرکز شهر لردگان گردشگاه باهمین نام را به وجود آورده است. این چشمه پرآب علاوه بر تامین آب کشاورزى یکى از سرشاخه هاى کارون به حساب آمده و چشم انداز زیبایى را براى شهر لردگان به وجود آورده است. اطراف چشمه برم لردگان به صورت پارکى جهت تفریح، تفرج و گذراندن اوقات، فراغت اهالى شهر لردگان و گردشگران فضاسازى شده است. آبشار آتشگاه از دیگر اماکن گردشگرى این شهرستان است، این آبشار در 190 کیلومترى شهر کرد و 40 شهر لردگان در دره اى روح افزا دلگشا به طول دو کیلومتر در بالا دست روستاى کوچک آتشگاه قرار گرفته است، مسیر این آبشار را فضاى سرسبز و بى نظیر از انواع درختان و گیاهان جنگلى فرا گرفته است. شیب زیاد و پستى و بلندى هاى دره، آبشارهاى متعدد کوچک و بزرگى را ایجاد کرده است. پیوند عناصر زیباى طبیعى مانند دره، سبزه زار و اقلیم مناسب، فضاى بسیار فرح بخش را جهت تفرج و گشت و گذار در این مکان فراهم مى آورد. سراسر بهار و تابستان این آبشار جهت بازدید مناسب است. از دیگر اماکن گردشگرى این شهرستان مى توان به گردشگاه پروز، بقعه امامزاده شهسوا، چشمه سندگان، پل بارز، پل ارمند، جنگل هاى بلوط و قلعه و حمام دشت پاگرد اشاره کرد. اقلیم لردگان نیمه مرطوب گرم با زمستانهای نیمه سرد است.

تاریخچه
قدمت لردگان به دوره ایلامیان برمی‌گردد. تمدنهای بسیاری در این شهر به عرصه ظهور و نابودی رسیدند. در شهرستان لردگان چندین تپه وجود دارد. که به کاخهای دوره ایلامیان بر می‌گردند که خراب شده‌اند و به شکل توده خاک در آمده اند. در آن چشمه‌ای زیبا به نام چشمه برم قرار دارد. آبشار آتشگاه نیز یکی از مراکز تفریحی در مجاورت این شهر قرار دارد. این آبشار در حدود 2 کیلومتر ادامه داشته و پیرامون آن پوشیده شده از درختان گردو و بن است.

مال خلیفه(چهارمحال وبختیاری)

  • جمعیت :
    3400
  • کد تلفن :
    382

مال‌خلیفه شهر کوچکی در شهرستان لردگان (استان چهارمحال و بختیاری) است. این شهر مرکز بخش فلارد در شهرستان لردگان می‌باشد. بر اساس آمار سال 1385 جمعیت مال‌خلیفه برابر با 2,962 نفر بوده است.

این شهر دارای کوه‌ها و دشت‌های سرسبز و چشمه و رود است. از جمله رودهای آن برم مال خلیفه می‌باشد که پارک و استراحتگاه به شمار می‌آید

ناغان(چهارمحال وبختیاری)

  • جمعیت :
    5084
  • کد تلفن :
    382

ناغان شهری کوچک در شهرستان کیار در استان چهارمحال و بختیاری ایران است. بر اساس آمار سال 1385 جمعیت ناغان برابر با 4,928 نفر بوده است.

مسافت این شهر تا شهرکرد مرکز استان چهار محال و بختیاری 75 کیلومتر است. این شهر در مسیر جاده شهرکرد - اهواز قرار گرفته است. باغات انگور و گردوی آن معروف می‌باشد. مردم این شهر عمدتاً از راه باغداری و کشاورزی امرار معاش می‌کنند. گویش مردم این شهر و روستاهای مجاور آن مانند سایر مناطق شهرستان اردل، بختیاری است. زمانی مرکز حکمرانی برخی از خوانین بختیاری بود. جاده معروف و تاریخی «دزپارت» یا «دژپارت» از کنار این شهر می گذرد. زلزله‌ای که در فروردین سال 1356 هجری شمسی (1977میلادی) در شهر رخ داد و باعثی ویرانی کامل این شهر گشت، موجب شهرت این شهر شد. بخش ناغان نیز در سال 1387 از شهرستان اردل جدا و به شهرستان جدید کیار ملحق شد

نافچ(چهارمحال وبختیاری)

  • جمعیت :
    3814
  • کد تلفن :
    382

نافج یکی از شهرهای استان چهارمحال و بختیاری ایران است. این شهر در بخش مرکزی شهرستان شهرکرد قرار دارد.

جمعیت این شهر در سال 1385، برابر با 3,814 نفر بوده‌است. شغل اکثر مردم نافچ کشاورزی است. این شهر دارای پیشینه ادبی قوی می‌باشد. در این شهر عالمانی همچون علامه محمدحسن قلزم زندگی می‌کرده‌اند.

شهر نافچ در 20 کیلومتری مرکز چهارمحال و بختیاری واقع شده و یکی از شهرهای ورزشی شهرستان شهرکرد به‌شمار می‌آید.

هفشجان(چهارمحال وبختیاری)

  • جمعیت :
    20049
  • کد تلفن :
    382

هَفشِجان یکی از شهرهای استان چهارمحال و بختیاری ایران است.

هفشجان (تلفظ دیگر: هوشِگون در بخش مرکزی شهرستان شهرکرد قرار گرفته‌است.بر اساس آمار سال 1385 جمعیت هفشجان برابر با 20,042 نفر بوده است.

تاریخچه
سنگ‌نبشته‌هایی از گورهای موجودوشیرهای سنگی بختیاری در هفشجان حدود 300 سال پیشینه استقرار جمعیت در این ناحیه را نشان می‌دهد. در دوره قاجار خان‌های بختیاری بر این آبادی سلطه داشتند



تاريخ : یکشنبه ۱٩ امرداد ۱۳٩۳ | ۸:۱٠ ‎ق.ظ | نویسنده : kourosh hasanpour | نظرات ()
.: Weblog Themes By VatanSkin :.