آشنایی با استان خوزستان

 

 

 

 

آبادان(خوزستان)

جمعیت :

219772

کد تلفن :

631

سایت شهرداری :

www.shahrdari-abadan.ir

 

آبادان مرکز شهرستان آبادان، در جنوب غربی ایران و در استان خوزستان واقع است.این شهر مهمترین شهر خوزستان پس از اهواز است.موقعیت جغرافیایی این شهر در درازای 48 درجه و 17 دقیقه و پهنای جغرافیایی 30 درجه 20 دقیقه و با بلندای 3 متر از سطح دریا و با پهناوری 2796 کیلومتر مربع است. دارای فرودگاه و بندر است که به دلیل داشتن پالایشگاه نفت و راهبردی بودن و هم مرزی با کشور عراق از زمان جنگ جهانی دوم از پراهمیت‌ترین شهرهای خاورمیانه و ایران بوده‌است.

جمعیت شهر آبادان طبق سرشماری سال 1385 برابر با 217,988 نفر و جمعیت نسبی در هر کیلومتر مربع 171 نفر است که بخش عمده ای از جمعیت آن را ایرانیان عرب تشکیل می‌دهند.درمناطق روستایی جمعیت اعراب چیزی در حدود 100% می‌باشد. در آبادان یکی از بزرگ‌ترین پالایشگاه‌های نفت جهان قرار دارد. نفت از اغلب مناطق خوزستان با لوله به این شهر می‌رسد و پس از تصفیه به کلیه جهان صادر می‌شود. نزدیکترین شهر به آبادان، خرمشهر است که حدود 15 کیلومتر با این شهر فاصله دارد. خاک آبادان را آبرفت رودهای کارون و دجله (که به هم پیوسته‌اند) پدید آورده‌است. شهر آبادان درون خشکی ای است که گرداگردش رود است. این خشکی به جزیره آبادان شناخته شده‌است. شهر آبادان و همچنین بخش اروندکنار و نیمی از شهر خرمشهر در این جزیره‌اند. رودهای گرداگرد آبادان که همگی به خلیج فارس می‌ریزند از دو رود بزرگ‌تر پیشیاد دجله و کارون است. بزرگ‌ترین شاخه‌ای که از برخورد این دو رود پدید آمده‌است اروندرود است. بخش دیگر این رود که در آنسوی این جزیره روان است و اهمیت کمتری دارد بهمن‌شیر خوانده می‌شود. رود بهمنشیر در بخش‌هایی از گذرگاهش کارون هم خوانده می‌شود.


نام این شهر در گذشته «عبادان» بوده‌است.در سال 1314 طی مصوبه شورای وزرای وقت نام آبادان رسمی شدبخشی از جزیره آبادان در دوره ساسانیان بهمن اردشیر خوانده می‌شده‌است که نام رود بهمنشیر یادگار آن نام کهن است.اوپاتان نیز که نام کهنتر آبادان است امروز بیشتر زیب شرکتها و سازمانها در شهر آبادان است.به دلیل وجود زیارتگاه کوچکی که ادعا می‌شود خضر نبی در آن دیده شده‌است گاهی به این منطقه نام مذهبی جزیرةالخضر هم داده شده‌است.در نزهت القلوب حمدالله مستوفی آبادان مرز آخر ایران زمین در جنوب غرب معرفی می‌شود و در گذشته دور نیز آبادان را آخرین شهر ایران می‌دانستند و ورای آن جایی دیگر در ایران زمین نمی پنداشتند که مصداق آن مصرعی از منوچهری دامغانی شاعر دوره غزنوی است که بصورت مثل در آمده که می گوی :<< برفراز همت او نیست جای / نیست آنسوتر ز عبادان دهی >>

مردم
بیشتر مردم این شهر از آغاز ساخت پالایشگاه در این شهر از گوشه گوشه ایران و به ویژه از بخش‌های جنوبی، مرکزی و غربی کشور به این شهر کوچ کردند و با هم جامعه و فرهنگ این شهر را ساختند.این مهم در اوایل قرن بیستم اتفاق افتاد که از دهه نخست آن دهه با شکل گیری فعالیت های نفتی در منطقه آبادان مهاجرت مردم از سرتاسر ایران به آن منطقه آغاز شد.تقریبا تمام اقوامی که به آبادان کوچ کردند مساجد و معابد و کلیساها و حسینیه‌هایی برای خود تدارک دیدند که بسیاری از آنان تا به امروز پابرجاست.مانند حسینیه و مساجد لاری ها , بلوچ ها , زنگویی ها , بوشهری ها , عرب ها , اصفهانیها , دوانیها , آذربایجانی ها , بهبهانیها و .. بیشترین مردمانی که در شهر آبادان جاگیر شدند از شمال خوزستان ومنطقه نفتی مسجدسلیمان بودند.با رونق بیشتر این شهر مردم در جستجوی کار از جاهای دورتر به این شهر آمدند.بیشتر ایشان از استان فارس، بوشهر وچهارمحال بختیاری بودند.از آمیزش این مردمان جامعه، لهجه آبادانی پدید آمد؛چنانکه لهجه آبادانی آمیزه‌ای از لهجه‌های مردمان نقاط یاد شده است.روستاهای اطراف شهر عمدتا عرب نشین هستند و برخی از آنها پس از جنگ در شهر بویژه در کناره ساحلی بهمنشیر ساکن شده‌اند.

محله‌های آبادان
از محله‌های مشهور آبادان می‌توان به امیری، بریم، بوارده (شمالی و جنوبی)، (اروسیه)، کوی لاله ، هزاری‌ها، هلندی‌ها، اشاره کرد.
کوی بهار،کوی قدس، کوی بهارستان، کوی گلستان، کوی ذوالفقاری، کوی ملت، کوی بهمن، کوی ولی‌عصر، تانک فارم، جمشیدآباد، سرویس قنواتی، هلال بریم، و 700 دستگاه از دیگر محله‌ها و کوی‌های این شهر هستند.
جزیره شادمانی در رود بهمنشیر و جزیره ارگ در اروندرود نیز از جزیره‌های کوچک درون این شهر هستند.

آب و هوای آبادان
دما و فشار هوا
جنوبی‌ترین نقطه خوزستان هفت درجه از مدار رأس السرطان بالاتر است از این رو اقلیمی مشابه با مناطق استوایی دارد. خوزستان از زمان‌های قدیم به داشتن هوای گرم معروف بوده‌است و آبادان نیز که شهری از شهرهای جنوبی خوزستان است از این ویژگی‌ مانند سایر شهرهای جنوبی استان برخوردار بوده‌است. این شهر دارای آب و هوای گرمسیری است تا جایی که در برخی از کتابها از آن به عنوان شهری که فاقد زمستان است نام برده‌اند، حتی برخی منابع، آبادان را تنها دارای دو فصل تابستان و پائیز می‌دانند. احمد مقدسی در «احسن التقاسیم» آن را «اقلیم حاره» خوانده‌است. اما واقعیت این است که آبادان به علت قرارگرفتن در کنار اروند رود، رود بهمنشیر و رود کارون و کلاً در جوار خلیج فارس دارای تابستانی بسیار گرم و زمستانی معتدل و فرحبخش است چنان که لطافت هوای آن گردشگران زمستانی و نوروزی را به خود جذب می‌کرد.

آبادان در دشت واقع شده و به علت مجاورت با صحراهای بزرگ و سوزان نظیر صحرای بزرگ عربستان و عراق، در مجموع هوای صحرایی گرم دارد. گرمای آن در ماه‌های تیر و مرداد تا 58 درجه سانتی‌گراد بالا می‌رود و در بهمن ماه تا صفر درجه سانتی‌گراد هم پایین می‌آید. حداقل درجه حرارت آن در سال 7/17 و حداکثر 6/32درجه سانتی‌گراد می‌باشد. ایام یخبندان آن حداکثر در طول سال نه روز است.

میانگین درجه حرارت این شهر حد فاصل سال‌های 1326 تا 1337 3/26 درجه سانتی‌گراد، سالهای 38 و 1337 حدود 8/24 درجه و حد فاصل سال 39-1338 به مقدار 7/25 درجه سانتی‌گراد بوده‌است.

در گزارش دیگری که مربوط به سال‌های 1340 تا 1353 هجری شمسی است سانتی‌گراد در ایستگاه«سینوپتیک» و حداقل مطلق آن 5/4- درجه سانتی‌گراد بوده‌است. در این دوره زمانی معدل حداقل، تغییر چندانی نکرده‌است (7/17درجه سانتی گراد)و اما معدل حداکثر درجه حرارت بنی 6/31 تا 6/32 در نوسان بوده‌است.

براساس آمار موجود، حداکثر دمای بهمن ماه و حداقل دمای همان ماه از بقیه ماه‌ها کمتر است. در حالی که حداکثر دمای شهریور از بقیه ماه‌ها بیشتر می‌باشد، حداقل دمای مرداد ماه از بقیه ماه‌ها بیشتر می‌باشد.

به استناد برخی منابع انتشار یافته معدل حداکثر حرارت سالهای پیش از انقلاب در آبادان 51 درجه سانتی‌گراد بوده‌است که فقط 6/4 درجه از حداکثر مطلق در جهان(یعنی 6/56 درجه در تریپولی لیبی)کم‌تر است. این رقم نشانگر گرم و سوزان بودن درجه حرارت آبادان است یا به عبارت دیگر وضع درجه حرارت سالیانه آبادان به طور مشخص جنبه بری دارد و تعداد روزهای یخبندان آن بسیار اندک است. معدل روزهای یخبندان در طول سالهای قبل از انقلاب 1357 در آبادان 7/1 روز در سال بوده‌است.

پراکندگی فشار هوا در آبادان در طی سال، به دو صورت مشخص فصلی در می‌آید بدین ترتیب در آخر فصل پائیز و آغاز زمستان(آذر، دی، بهمن)که درجه گرما پایین است، میزان فشار جو به حداکثر خود می‌رسد و در تابستان(خرداد، تیر، مرداد)که درجه گرما بالا است، فشار هوا به حداقل کاهش می‌یابد.

بادهای آبادان
بادهای آبادان بر سه نوع است. نخست «بادهای منظم فصلی» که در اثر تغییرات فشار هوا در فصل‌های مختلف سال به وجود می‌آیند و معمولاً شدید نیستند، مگر عامل جوی دیگری موجب تشدید آنها شود. اگر هوا خنک باشد، نسیم ملایمی بوجود می‌آید و برعکس اگر هوا گرم باشد، بادی آزار دهنده و سوزان می‌وزد.

دوم«بادهای محلی» که خود بر دو نوع است:«باد شمال» و «باد شرجی» باد شمال از جریان‌های مدیترانه‌ای است که به ایران می‌رسد. این باد در تابستان به طور خشک و دایمی می‌وزد. باد شمال در زمستان اغلب طوفان‌های ناگهانی و خطرناکی بوجود می‌آورد ولی در تابستان از 15 خرداد تا آخر تیر(40 روز)با نظم و شدت فوق‌العاده می‌وزد. وزش ناگهانی و شدید باد شمال، همیشه برای قایق‌های کوچک ماهیگیری خطرناک است. وجود بادهای شمالی در آبادان، رطوبت وسط روز را کاهش داده و گرما را قابل تحمل می‌کند. باد شمال کلاً 9 ماه در آبادان می‌وزد.

باد شرجی از جنوب غربی می‌وزد و با عبور از خلیج فارس مرطوب شده و با توجه به بالا بودن درجه حرارت هوا تا حدود زیادی سنگین می‌شود و نفس کشیدن را به خصوص برای کسانی که مشکلات تنفسی دارند دشوار می‌کند. این باد بسیار نامطلوب است و سبب تغییرات کلی در آب و هوای آبادان می‌شود. این تغییرات آب و هوایی جزیزه آبادان و حوالی آن را به شدت تحت تأثیر قرار می‌دهد. این باد از زمستان تا اواسط بهار در آبادان می‌وزد، اما معمولاً در اوایل تابستان هم احساس می‌شود. چون معمولاً مرطوب و گاهی توأم با ابر و مه‌است سبب بارندگی می‌شود.

نوع سوم بادهای آبادان «باد سموم»یا «سام» است که از عربستان می‌وزد و همیشه خاک و شن همراه دارد. این باد بسیار خشک، گرم و سوزنده‌است. وزش آن به هنگام تابش آفتاب مخصوصاً در میانه روز شخص را مسموم می‌کند. حمزه اصفهانی مؤلف کتاب«سنی الملوک الارض و الانبیاء» درباره این باد و گذر آن در آبادان می‌نویسد:

«در سال 234 هجری قمری باد سموم شدیدی وزید که مردم مانند آن ندیده بودند. مدت آن زیاد از 50 روز بود. آغازش از سوم حزیران و انجامش آخر تموز، این باد کوفه، بغداد و واسط را فرا گرفت و به عبادان رسید و از اواسط به اهواز رفت و همگی رهگذران و کاروان‌ها را بکشت و چون به همدان رسید، مزارع را بسوخت و در صحرای سنجار موصل هر بشر و شجر و دابه را هلاک کرد و بازارهای موصل چند روز تعطیل شد و راه دهات از شهر منقطع گردید.»

این گونه بادها هر چند سالی یکبار در آبادان می‌وزد و آسمان روز را به مثابه شب کاملا تیره و تاریک می‌کند. البته همه ساله نوع ملایم‌تر آن می‌وزد که با خاک و گرد و غبار توأم است و تا حدودی شرایط عادی زندگی را دچار اخلال می‌کند.

رطوبت
آبادان به طور کلی یک منطقه رطوبتی است. این رطوبت در بهار و تابستان کمتر از پائیز و زمستان است. رطوبت در زمستان حداکثر به 89 درصد می‌رسد اما از آبادان رطوبت100 درصد هم گزارش شده‌است. رطوبت نسبی آبادان در ماه‌های تیر و مرداد 50 تا60 درصد است و در ماههای دی و بهمن به 70 تا80 درصد هم می‌رسد. با توجه به ارقام جدول در هر صورت آبادان یک شهر با میزان بالای رطوبت است.

رطوبت نسبی در آبادان در میانه روز کاهش می‌یابد و در مواقعی که باد از جنوب جریان دارد رطوبت به سرعت بالا می‌رود. رطوبت نسبی آبادان درساعت 30/6 صبح 64 درصد است، ولی همین رطوبت نسبی در ساعت 30/12 به 32 درصد کاهش می‌یابد. کاهش مزبور به علت وزش بادهای شمالی است که رطوبت وسط روز را تقلیل می‌دهد، ولی به طور کلی توأم شدن حداکثر درجه حرارت(50 درجه سانتی‌گراد)با رطوبت نسبی بیش از 50 درصد در آبادان، به طور محسوسی غیرقابل تحمل است.

بارندگی
آبادان از مناطق کم بارش کشور است که عمده همین بارندگی هم به رگبارهای زودگذر باران اختصاص دارد. بعضی مواقع این باران توأم با تگرگ است. میزان بارندگی آبادان در طول ده سال آمارگیری حدفاصل سالهای 1343 تا1353 بین 6/54 تا 7/353 میلی متر در نوسان بوده‌است.متوسط بارندگی سالانه 3/146 میلیمتر گزارش شده‌است. گزارش دیگر این میزان بارندگی را در سال‌های 1355 تا 1357 به طور متوسط بین 200 تا250 میلی‌متر نشان داده‌است.

باران‌های موسمی و گاه بسیار شدید، از آذر تا اردیبهشت برخی مواقع موجب جاری شدن سیل در سطح خیابان‌ها می‌شود. اهمیت این بارندگی‌ها در کشاورزی منطقه حیاتی است. اوج بارندگی آبادان در ماه‌های آبان، آذر و دی است در ماه‌های بهمن، اسفند و فروردین باران نسبتاً مناسبی می‌آید اما شدید نیست و صرفاً در تغییرات جوی مؤثر است. معمولاً در آبادان در ماه‌های خرداد، تیر و مرداد بارندگی وجود ندارد در اردیبهشت و شهریور برخی از سال‌ها بارندگی بسیار خفیف گزارش شده‌است.

دیدنی‌های آبادان
برخی از مناطق دیدنی جزیره آبادان عبارتند از

دانشگاه‌های آبادان
دانشگاه صنعت نفت آبادان 
دانشگاه علوم پزشکی آبادان(پرستاری) 
دانشگاه بین المللی علوم پزشکی خلیج فارس 
واحدبین الملل دانشگاه شهید چمران در آبادان 
دانشگاه بین المللی مهراروند 
دانشگاه آزاد اسلامی واحد بین المللی خلیج فارس 
دانشگاه آزاد اسلامی واحد آبادان 
دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهر دانشگاهی آبادان 
دانشگاه پیام نور واحد آبادان 
دانشگاه علوم قرآن وحدیث 
حوزه علمیه آبادان 

مکان‌های فرهنگی
موزه هنرهای تجسمی آبادان 
موزه آبادان 
مدرسه مهرگان 
دبیرستان رازی آبادان 
سینما رکس 
سینما نفت 
دانشکده نفت 
باشگاه ایران 
تالار اشراق 
باشگاه پیروز 

مکان‌های تاریخی
تانک فارم 
مناطق عملیاتی آبادان 
سقاخانه خیابان مدرسه 
سقاخانه خیابان اروسیه 
حمام جرمن (گرمن = گرمه) 

مکان‌های ورزشی
زمین گلف‌ آبادان 
باشگاه اسب سواری آبادان 

مکان‌های مذهبی
قدمگاه خضر 
قدمگاه امام رضا 
چاه آب امیرالمومنین 
قدمگاه امام سجاد 
کلیسای سورپ کاراپت 
مسجد مهدی موعود 
حسینیه شاهمرادی‌ها 
حسینیه خاقانی 
حسینیه لاری‌ها 
حسینه آقاجری‌ها 
حوزه علمیه قائمیه 
حوزه علمیه آبادان 
مسجد رنگونی‌ها 
مسجد بلوچها 
مسجد دهدشتی‌ها 
الگو:حسینیه بختیاریها 

آرامگاه‌ها
مرقد سید عباس 
مرقد سید محمد 
مرقد سید ابوورده 
مرقد سید ابوالحسن 
گورستان یهودیان 
گورستان انگلیسی‌ها 
آرامگاه از بین رفته شهید گمنام 

متفرقه
رستوران پاکستانی‌ها

 

 

آغاجاری(خوزستان)

جمعیت :

13175

کد تلفن :

672

آغاجاری شهری است در استان خوزستان و از توابع شهرستان بهبهان. آغاجاری یا آغاجری از مناطق نفت‌خیز اما محروم ایران می‌باشد. جمعیت آن بیش از پنجاه هزار نفر است که از طوایف بختیاری، ترک و عرب تشکیل شده است. اکثر مردم مهاجرینی می‌باشند که قبل از سال 1317 در پی کشف نفت در طلب کار به این منطقه مهاجرت کرده و ماندگار شدند . آغاجاری با دارا بودن مخزن نفتی بالغ بر 10 میلیارد بشکه نفت یکی از بزرگترین مناطق نفتخیز جهان به حساب می آمد.در ابتدا روزانه 256000 بشکه نفت از چاههای این منطقه استخراج می شد.این شهر دارای آب و هوایبسیار گرم می باشد گرمای هوا در تابستان ممکن است از 55 درجه سانتیگراد نیز تجاوز نماید.

 

 

 

اروندکنار(خوزستان)

جمعیت :

9772

کد تلفن :

632

 

بندر اَروَندکِنار شهر و بخشی است در شهرستان آبادان در استان خوزستان.این شهر در پنجاه کیلومتری جنوب شهر آبادان قرار گرفته‌است و دارای ذخایر نفتی است. این شهر بندری، دارای اسکله و امکانات بارگیری لنج‌های کوچک است.

اروندکنار در انتهای جزیره آبادان واقع شده و واپسین بندر ایران در کرانه اروندرود است. پیش از اروندکنار، بندر خسروآباد قرار دارد.

اروندکنار در 52 کیلومتری جنوب آبادان و در حدود 300 متری خاک کشور عراق قرار دارد.

در زمان جنگ ایران و عراق، اروندکنار در منطقه عملیاتی والفجر 8 قرار داشت.

بزرگ‌ترین بندر صیادی ایران در اروندکنار قرار دارد که در سال 1387 به بهره‌برداری رسید. این بندر اسکله‌ پهلوگیری به طول 116 متر، اسکله خدماتی به طول 32 متر و بیش از 60 متر اسکله پلکانی پهلوگیری دارد. این بندر قابلیت پهلوگیری بیش از 160 فروند موتور لنج و افزون بر 330 قایق موتوری صیادی را دارد.

الوان(خوزستان)

جمعیت :

6225

کد تلفن :

642

الوان شهر و بخشی است در استان خوزستان. این شهر در شهرستان شوش قرار دارد. این شهر در سال 1374 با تأسیس شهرداری تبدیل به شهر شد و پیش از آن روستایی بود با نام عبدالخان.

امیدیه(خوزستان)

جمعیت :

58616

کد تلفن :

652

اُمیدیه شهری در استان خوزستان است.
شهر امیدیه بعد از اکتشاف نفت و گاز در سال 1279 خورشیدی آغاز به شکل‌گیری کرد و ابتداء به سی‌برنج معروف بوده است.
این شهر دارای منابع و صنایع بسیاری از جمله نفت و گاز بوده و بیشتر دارای نفت است تا گاز. این شهر یعنی یکی از شهرهای مهم تولید نفت در استان خوزستان است. این شهر مرکز شهرستان امیدیه است.
شهر امیدیه خود از چند منطقه مختلف با فرهنگ های متفاوتی تشکیل شده است که دلیل آن مهاجرت به دلایلی از جمله جنگ که موجب مهاجرت آبادانی هاو خرمشهری ها شده و دلایل اقتصادی و وجود موقعیتهای شغلی بسیار مناسب (شرکت نفت و گاز) است. اولین شهید ایرانی در جنگ ایران و عراق را از شهرستان امیدیه می‌دانند به نام ایرج دستیاری.
این شهر دارای امکانات ورزش کوه‌نوردی و صخره‌نوردی نیز می‌باشد.
شهر امیدیه عمدتا دو گونه مختلف منازل شخصی و شرکتی دارد. منازل شرکتی در مناطق سیتایپ , کارگری ها , بخش میانکوه می‌باشند.از مناطق عمـده شخصی نشین امیدیه می‌توان علی آباد , پاچه کوه و شهرک مطهری را مثال زد.زبان رایج در امیدیه فارسی و دیگر گویش بختیاری ست که بخاطر مهاجرت گسترده از شهرهای آبادان و مسجد سلیمان و آغاجاری درآنجا رواج یافته است. در روستاهای مجنون , چاه سالم و در شهرک یاسر و برخی مناطق درون شهر طوایف و مردم عرب نژاد نیز بسر می‌برند.

دانشگاه آزاد اسلامی واحد امیدیه در رشته‌های مختلفی نظیر شیمی کاربردی , مهندسی نفت , علوم تجربی , مدیریت صنعتی دانشجو می پذیرد.

 

اندیمشک(خوزستان)

جمعیت :

120177

کد تلفن :

642

اَندیمِشک نام یک شهر و همچنین یک شهرستان در استان خوزستان ایران است. اندیمشک دارای معدن شن، سنگ و گچ در ایستگاه شهبازان است.

راه‌آهن آن گلوگاه راه‌آهن تهران اهواز است و راه‌آهن آن خود، ناحیه مستقلی است. در تابستان گرمای هوای اندیمشک تا حدود 52 درجه سانتی‌گراد نیز رسیده‌است. فصل سرد آن پرباران است. اندیمشک در مسیر جاده ترانزیت کشوری قرار دارد.

تاریخچه
اندیمشک که واژگون شده «هندی مشک» است که در کنار خرابه‌های شهر قدیم «لور» و «اری ترین» ساخته شده است. لور شهری آباد بوده که مورخین نیز از آن نام برده اند، اما از قرون و سطی به بعد از آبادی آن کاسته شده و پس از آن رو به ویرانی نهاده است. در روزگار فتح‌علی‌شاه قاجار شخصی به نام حاج صالح خان مکری(حکمران شوشتر و دزفول) در کنار ویرانه‌های باستانی شهر لور دژی ساخت و آنرا قلعه «صالح آباد» نامید، تا این که در اواخر دوره قاجاریه روستای صالح آباد در 2 کیلومتری این دژ بوسیله ایل «سگوند» ساخته شد که شامل سیاه چادرها و کپرهای این ایل و برخی از مهاجران لر بختیاری بود. اما دیری نگذشت که راه آهن سراسری جنوب افتتاح شد و سیاه چادرها و کپرها از میان رفته و صالح آباد، اندیمشک نامیده شد. در این دوران بود که اندیمشک راه گسترش و پیشرفت را پیمود. شهر اندیمشک شهری توریستی و از نظر موقعیت راه‌های شوسه، اصلی و مرکزی مهم می‌باشد، زیرا تنها شهری است که استان خوزستان، لرستان و کرمانشاهان را به هم ارتباط می‌دهد. در سمت شمال شرقی شهر، دشتی بایر است که از قدیم مردم به آن لور گفته اند و همان سرزمین عیلامِ تاریخی می‌باشد.

معادن سنگ آهک و دولومیت چناره در شمال شهرستان اندیمشک در مجاورت روستای بیدرویه قرار دارد. تخمین زده می‌شود که این ذخایر که در حال حاضر بهره برداری می‌شوند است در حدود 100 سال قابل بهره برداری باشد. این شهرستان دارای چند بخش و شهر است. گستردگی این شهر به حدی است که می‌توان آن را از نظر وسعت یکی از بزرگ‌ترین شهرهای استان نامید.این شهرستان در جلگه واقع شده و آب وهوای آن گرم و خشک است. آب آشامیدنی شهر اندیمشک در نمونه آب شناسی در ایران کم نظیر و بی‌مانند شناخته شده و بهترین نوع آب طبیعی و زلال در این سامان وجود دارد[نیازمند منبع]. شهرستان اندیمشک از نظر موقعیت راه‌های شوسه، اصلی و مرکزی دارای اهمیت بوده و دو سد عظیم دز و کرخه در این شهرستان قرار دارند که سد دز در 23 کیلومتری شمال شرق این شهرستان واقع شده و سد کرخه در 25 کیلومتری غرب شهر اندیمشک قرار دارد. وهمین امر سبب شهرت این شهر به شهر سدهای آبی گردیده است.این شهرستان با داشتن مراتع بسیار در اطراف خود و وجود رودخانه بزرگ دز در فاصله 5 کیلومتری از استعداد بسیاری برای صنعت و کشاورزی و دامپروری برخوردار است.

دوران جنگ
اندیمشک در جنگ تحمیلی دچار حملات وآسیبهای فراوانی گردید که می‌توان به 4 آذر ماه 1365 وحمله هوایی و بمبارانی توسط حدود 150 هواپیمای عراقی در قالب 3 اسکادران و تقدیم یکهزار شهید اشاره کرد همچنین دوکوهه یکی از یادمانهای جنگ ایران و عراق در این شهرستان می‌باشد.

آثار تاریخی و باستانی
سد دز و دریاچه پشت آناین شهرستان به واسطه قرار گرفتن در مجاورت تمدن باستانی ایلام دارای مناطق و اشیای باستانی فراوانی می‌باشد اما متاسفانه این مناطق باستانی به علت عدم توجه مسئولین ناشناخته و در حال غارت است. زیارتگاه شاهزاده احمد از جمله دیدنی‌های منطقه‌است که در دل کوهستان‌های شمالی این شهر قرار دارد. پل صیحه در 10 کیلومتری اتوبان اندیشک شوش نیز یکی از آثار باستانی اندیمشک می‌باشد که از دوران صفوی به یادگار مانده است. قلعه قاسم در شمال اندیمشک همچنین قلعه رزه و ویرانه های شهر ایلامی زعفران دشت از دیگر جاذبه‌های این شهرستان است از مناطق دیدنی دیگر با دره‌ها و چشمه‌های زیبا و صخره‌های دیدنی و مناسب برای صخره‌نوردان است.

کرانه‌های دو دریاچه سدهای کرخه و دز بسیار دیدنی به ویژه در فصول زمستان و بهار است. آب این دریاچه‌ها دارای ماهی‌های بزرگی از نوع شیربت، سونگ و بتک و قزل‌آلای سیاه است.

 

 

اهواز(خوزستان)

جمعیت :

985614

کد تلفن :

611

سایت شهرداری :

www.ahwazcity.com

اَهواز یکی از شهرهای بزرگ ایران و مرکز استان خوزستان است. این شهر که بخش مرکزی کلانشهر اهواز می‌باشد، از نظر جغرافیایی در 31 درجه و 20 دقیقه عرض شمالی و 48 درجه و 40 دقیقه طول شرقی قرار گرفته‌است و در جلگه خوزستان به ارتفاع 18 متر از سطح دریا واقع می‌باشد.

شهر اهواز با 220 کیلومتر مربع مساحت، دومین شهر وسیع ایران پس از تهران می‌باشد.جمعیت آن نیز در سرشماری سال 1385 969,843 نفر بوده‌ که اهواز را در جایگاه هفتمین شهر پرجمعیت ایران قرار می‌دهد.

کارون پرآب‌ترین رود ایران، اهواز را به دو قسمت شرقی و غربی تقسیم کرده‌است که این امر جلوه زیبایی به این شهر داده‌است. وجود کارخانجات بزرگ صنعتی، شرکت مناطق نفتخیز جنوب و شرکت ملی حفاری ایران در اهواز، این شهر را به یکی از مهم‌ترین مراکز صنعتی ایران تبدیل کرده‌است و همین امر سبب شده که مهاجران بسیاری را در خود بپذیرد.

شهرهای اطراف اهواز عبارت‌اند از: شهرهای تاریخی دزفول و شوشتر و شوش در سمت شمال، رامهرمز در شرق، ماهشهر، شادگان و خرمشهر در جنوب و دشت آزادگان در سمت غرب.

اهواز کنونی محور ترانزیتی بسیار مهمی است که از راههای زمینی و ریلی و هوایی دیگر شهرهای ایران را به بنادر مهمی مانند ماهشهر و آبادان و بندر امام خمینی و خرمشهر به عنوان مرزهای آبی و شلمچه و چزابه به‌عنوان مرزهای زمینی با کشور عراق متصل می‌کند که بر این اساس جاده‌های منتهی به اهواز همیشه دارای بار سنگین ترافیکی است.

تاریخچه
پیش از اسلام
در زمان ایلامی‌ها در حدود شهر کنونی اهواز شهری به نام تاریانا قرار داشته‌است. عده‌ای از مورخین متأخر نیز بدون استناد تاریخی عنوان نموده‌اند نام اهواز در دوران باستان اوکسین بوده‌است، در صورتی که چنین چیزی واقعیت نداشته و نام این شهر در دوره ایلامیان تاریانا (Tareiana) بوده. اوکسین احتمالاً تلفظ یونانی اوز یا هوز است مراد از آن همان خوزستان است. در زمان هخامنشیان هووج یا خوجستان یا همان هوجستان خوانده می‌شود و داریوش کبیر در کتیبه بیستون خوزستان را به همین نام هووج نام برده‌است. خوز به معنی نیشکر و خوزستان به زبان ایلامی شکرستان است.

در زمان اردوان چهارم از سلسله اشکانی اهواز مدتی پایتخت بوده‌است. در جنگ اردشیر بابکان و اردوان پنجم که در رامهرمز صورت گرفت و اردشیر بر اردوان غلبه کرد اهواز صدمات بسیاری دید. اردشیر بابکان مؤسس دودمان ساسانیان در محل قدیمی شهر اهواز دو شهر بنا نهاد که در یکی از آنها بازاریان سکونت داشتند و در دیگری بزرگان و اشراف. نخستین هوجستان واجار (خوزستان بازار) و دومی را هرمزداردشیر نام داشت.

شهر اهواز در آن زمان هرمزشهر (هرمزداردشیر) نام داشت.(بازمانده‌های هرمزشهر که در زیر سطح اهواز کنونی قرار دارد به خاطر پروژه مترو با خطر تخریب روبروست.) البته در روزگار ساسانیان رامشهر نیز نامیده می‌شده‌است.

در زمان ساسانیان به ویژه در زمان اردشیر بابکان و پسرش شاپور اول بر روی کارون در حدود اهواز سدهای زیادی ساخته شد از جمله سد اهواز یا بند اهواز یا شادروان اهواز که به سد خداآفرید هم معروف بود و توسط اردشیر بابکان ساخته شد. کانال‌های آبیاری و نهرهای مختلف که از سد مذکور منشعب شده بود باعث آبیاری کشتزارها و نخلستانها و در نهایت سرسبزی و خرمی اهواز شده بود. مثل نهر شاهجرد که در بالای سد اهواز از کارون جدا می‌شد و از داخل بخش قدیمی شهر عبور می‌کرد و آن را به دو بخش تقسیم می‌کرد: بخشی که بین نهر شاهجرد و رود مسرقان (گرگر) بود که اصل شهر اهواز و در واقع هسته اولیه و بافت قدیمی شهر و در حدود کوهپایه واقع شده بود.

حدود محله کارون کنونی اهواز و منبع آب و بازار و مسجد جامع شهر آنجا بود لذا آن را مدینه یا شهر می‌گفتند و در قسمت شرق نهر شاهجرد بود و قسمت دیگر به نام الجزیره یا جزیره که بین شاهجرد و کارون اصلی واقع شده بود نامیده می‌شد و در واقع بخش غربی اهواز قدیم بود (حدود بخش مرکزی و کنونی شهر مثل باغ شیخ و نادری و 30 متری و باغ معین و خیابان24 متری) آثار نهر شاهجرد هم اکنون در محله اهواز قدیم کنونی بین خزعلیه (خرم‌کوشک) و اهواز وجود دارد.

دوران اسلامی
نام کنونی اهواز، به ظاهر بازمانده از دوران اسلامی است ((جمعِ مکسر ”هوز“) به نام «خوزی» (در منابع یونانی ouxioi و در متون هخامنشی huja = عیلام). در وقایع اسلامی اهواز به دست ابوموسی اشعری والی بصره به فرمان عمر بن الخطاب در سال 17 هجری قمری اشغال شد. در اثر این حمله بخش اشرافی‌نشین شهر که به هرمز اردشیر موسوم بود به کلی ویران شد ولی بخش بازاری آن باقی ماند و این بخش همان اوز یا هوز است که در قرن اول هجری به نام اولیه اهواز یا سوق‌الاهواز (خوزستان بازار) خوانده می‌شد.

در زمان آل بویه اهواز به تصرف آنان درآمد و تحت حکومت آل بویه قرار گرفت. در سده 4 هجری عضدالدوله دیلمی (فنا خسرو) اقدام به مرمت و آبادانی اهواز کرد و شبکه‌های آبیاری را مرمت کرد و پل معروف هندوان اهواز را از نو ساخت. اهواز در این دوره به حدی آباد و حاصلخیز شد که مقدسی آن را انبار بصره گفته‌است محله شرقی اهواز در این دوره بنا و با پلی جزیره‌ای که در میان کارون به نام دجیل قرار داشت به محله ناصری بعدی وصل شد.

یاقوت حموی و حمزه اصفهانی و مقدسی گویند: «اهواز قدیم به وسیله نهر شاهجرد به دو محله بزرگ تقسیم شده بود محله غربی که بین رودخانه و نهر شاهجرد واقع و جزیره خوانده می‌شد و محله شرقی که در پای کوه و بازار و مسجد جامع در آن بنا شده بودند و به اصطلاح شهر یا مدینه خوانده می‌شد. شهر شاهجرد در بالای سد اهواز از کارون جدا و روی به طرف شکاره کنونی می‌رفت. لفظ اوباره که اکنون محلی است در اهواز در جنوب خیابان 30 متری به معنی آب‌باره و محل عبور آب است که یادآور همان نهرهای شاهجرد و غیره‌است.»

ابن منشاد می‌نویسد: «اهواز شهر بزرگی است، مردمش زرتشتی و مسلمان و انبار کالاها و فرآورده‌های خوزستان شکر، بافته‌های پشمی، جامه‌های دیبا، پارچه‌های کنفی و دیگر محصولات را از همه شهرهای ایران به اهواز می‌آورند و از این شهر و به وسیله کشتی از راه خلیج فارس به هندوستان و چین و از راه بصره و عراق و اصفهان به سایر کشورهای جهان حمل می‌کنند. بازرگانان و سوداگران و بیگانگان در این شهر سود بسیار می‌برند. نام اهواز با کالاهای شکر و پارچه، در همه جهان مشهور و به بزرگی موصوف بود و به همین جهت عرب‌ها این شهر را «سوق‌الاهواز» نامیده‌اند.»

از قرن ششم هجری قمری به بعد به علت خراب شدن سد شادروان و همچنین جنگل‌ها و اغتشاشات داخلی و بروز بیماری‌های وبا و طاعون، اهواز رو به خرابی رفت تا آن که در سال 1869 میلادی (1248 هجری خورشیدی) هم‌زمان با حفر کانال سوئز و توجه اروپائیان رونق تازه‌ای گرفت. ناصرالدین شاه قاجار هم از این فرصت برای گسترش کشتیرانی بر روی رود کارون استفاده کرد و در سال 1266 هجری خورشیدی کشتی‌رانی را بر رود کارون برای خارجیان آزاد اعلام کرد و توسط والی خوزستان در کنار اهواز قدیم بندرگاهی به نام «بندر ناصری» احداث کرد.

کشتیرانی در خوزستان از طریق رود کارون صورت می‌گرفته و به ناچار دو بخش بوده‌است. در شاخه کارون شمالی از شوشتر تا اهواز و در شاخه جنوبی از اهواز تا خلیج فارس کشتیرانی می‌شده‌است. این امر به این دلیل بوده‌است که در مسیر کارون در محل کنونی اهواز صخره‌ای بزرگ قرار داشته که عبور کشتی از آن را ناممکن می‌کرده‌است. همچنین ویرانه‌های سد اهواز نیز مانع دیگری برای کشتی‌رانی بوده‌است. بنابراین کشتی‌هایی که از شوشتر می‌آمده‌اند در محل اهواز بارها را به کشتی دیگری در سمت دیگر صخره منتقل می‌کرده‌اند. این کار باعث به وجود آمدن انبارها و کاروانسراهای بسیاری در اهواز شد و یکی از دلایل رونق تجارت در اهواز هم همین امر بوده‌است. در شوشتر اسنادی به دست آمده که حاکی از تجارت دریایی با دورترین بندرهای دنیا است و این امر جز با وجود بندری در کنار صخره پیش‌گفته برای تخلیه و بارگیری مجدد میسر نمی‌شده‌است.

به نوشته کسروی اهواز نوین پس از اعطای اجازه ناصرالدین شاه به خارجیان برای کشتیرانی در قسمت جنوبی کارون رونق دوباره یافت زیرا وجود رشته‌سنگی در محل کنونی پل هفتم مانع از ادامه مسیر کشتی‌ها به قسمت‌های بالا دست کارون می‌شد و کشتی‌ها ناچار بودند بار خود را در این سوی صخره تخلیه کنند و سپس به کشتی‌هایی که در آن سوی صخره بودند منتقل کنند. کم کم ساختمانها و تأسیساتی در این قسمت به وجود آمد و رونق آن هر روز بیشتر می‌شد. قسمت شرقی شهر ابتدا شکل گرفت و محله عامری و خیابان 24 متری تقریباً اولین قسمت‌های اهواز جدید بودند.

اهواز امروز
اهواز امروز شهری بزرگ و پهناور است که در دو سوی رود پر آب کارون واقع شده‌است. در قسمت غربی شهر محلات مسکونی پرجمعیتی مانند کمپلو، گلستان، کیانپارس و کیان‌آباد قرار دارد امانیه و فلکه ساعت هسته مرکزی قسمت غربی را تشکیل می‌دهند.

قسمت شرقی شهر بیشتر بازار و مراکز اقتصادی شهر را در خود جای داده، خیابان‌های نادری (سلمان فارسی) و امام و آزادگان و شریعتی (30 متری سابق)و باغ شیخ(ادهم) مرکز قسمت شرقی شهر هستند و همچنین محله‌های معروف پادادشهر، باهنر، رسالت، زیتون کارمندی، شهرک نفت در این قسمت از شهر واقع‌اند.

مردم اهواز از اقوام گوناگونی تشکیل می‌شود. مردمان فارس (از جمله شوشتری، دزفولی، بهبهانی)، بختیاری، لر، عرب، صبی، از جمله مهمترین و پرجمعیت ترین اقوم اهواز هستند. محله‌های زیتون کارمندی، ملی راه، کورش، کیانپارس، کیان آباد، گلستان، شهرک دانشگاه، فرهنگ شهر، پاداد شهر، امانیه و هسته مرکزی و بازاری شهر از جمله محله‌های شوشتری، دزفولی و بختیاری نشین هستند و املاک و مستقلات در این مناطق بسیار گران تر از سایر مناطق اهواز می‌باشد.

مناطق زرگان، کوت عبدالله، خزعلیه، سخیریه، عامری، خشایار، کیان، کوی سیاحی، ملاشیه، عین 2، مشعلی، سیدخلف، زوویه، کوت سید صالح، جنگیه، آخرآسفالت، دغاغله، ویس، لشگر آباد از جمله مناطق عرب نشین اهواز هستند.پروژه‌های بزرگی در اهواز در حال احداث هستند که با افتتاح آنها چهره شهر و وضعیت حمل و نقل شهری اهواز دگرگون خواهد شد. مهم‌ترین این پروژه‌ها اتوبان کمربندی اهواز، پل هشتم کارون و مترو اهواز می‌باشند.

تیم‌های فوتبال فولاد خوزستان و استقلال اهواز از جمله تیمهای مطرح در صحنه فوتبال معاصر هستند.

پل‌ها
یکی از مهم‌ترین جاذبه‌های گردشگری شهر اهواز پل‌های اهواز هستند. هم اکنون 7 پل بر روی کارون در اهواز وجود دارد که از این میان پل سفید (پل اول - پل معلق) و پل هفتم به دلیل سبک خاص معماری و طراحی منحصر به فرد، چشم‌انداز زیبایی به شهر داده‌اند. هفتمین پل اهواز با نام پل ششم یا پل فولاد نیز به تازگی به بهره‌برداری رسیده‌است.

همچنین در حال حاضر عملیات ساخت پل جدیدی به روی رودخانه کارون در شهر اهواز در حال اجراست. این پل که بزرگ‌ترین پل کابلی ایران خواهد بود پیچ استادیوم را به خیابان زند در قسمت شرقی شهر متصل می‌کند و تا حدودی از بار ترافیکی دیگر پل‌ها می‌کاهد.

عملیات ساخت دو پل دیگر نیز بر روی اتوبان کمربندی اهواز در حال اجراست که پیش‌بینی می&z

/ 0 نظر / 415 بازدید