آشنایی با استان اصفهان

معرفی

استان اصفهان یکی از استان‌های کشور ایران است. این استان با مساحتی حدود ۱۰۵٬۹۳۷ کیلومتر مربع بین ۳۰ درجه و ۴۳ دقیقه تا ۳۴ درجه و ۲۷ دقیقه عرض شمالی خط استوا و ۴۹ درجه و ۳۶ دقیقه تا ۵۵ درجه و۳۱ دقیقه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ قرار دارد. این استان که در مرکز ایران واقع شده‌است و از شمال به استان‌های مرکزی، قم و سمنان؛ ازجنوب به استان‌های فارس و کهگیلویه و بویراحمد؛ از غرب به استان‌های لرستان، خوزستان و چهارمحال و بختیاری و از شرق به استان یزد محدود است.

 

آران بیدگل(اصفهان)

معرفی و تاریخچه آران و بیدگل          
موقعیت جغرافیایی و آب و هوا   شهرستان آران و بیدگل از توابع استان اصفهان با وسعت 6051 کیلومتر مریع،در شمالی‎ترین نقطه استان اصفهان واقع است که حدود 90000جمعیت را در خود جای داده است و در پنج کیلومتری شمال کاشان قرار دارد. این شهرستان که در حاشیه جنوب غربی کویر مرکزی ایران واقع شده از شمال به دریاچه نمک و استانهای سمنان و قم، از مشرق به شهرستان‎های نطنز و اردستان و از جنوب و غرب به شهرستان کاشان محدود می‎شود.  ارتفاع متوسط شهرستان از سطح دریا 912 متر و در مختصات 51 درجه و 29 دقیقه طول جغرافیایی و 34 درجه و 14 دقیقه عرض جغرافیایی می‎باشد.شهرستان آران و بیدگل بخش وسیعی از دشت آبرفتی حوضه جنوبی دریاچه نمک بوده و شیب آن از جنوب به شمال است. در قسمت‎های شرق و شمال آن، تپه‎ های ماسه ‎ای به صورت نوار از جنوب شرقی به شمال غرب کشیده شده که طول آن در حدود 120 کیلومتر و عرض متوسط ان 25 کیلومتر و ارتفاع آن بین 800 تا 1000 متر است و در اصطلاح محلی به «بندریگ» شهرت دارد.    
در نواحی جنوب و جنوب غربی این شهرستان، دشت‎های کاشان و راوند واقع ‎اند و در میان آنها خشک رودهایی به وجود آمده که سیلابهای پراکنده و آبهای اضافی دامنه ‎های شمالی ارتفاعات جنوبی کاشان را به دریاچه نمک منتقل می‎کنند. شهر آران و بیدگل با دارا بودن مرکزیت شهرستان به همین نام با مساحتی برابر 3/6051 کیلومتر مربع در شمال شرقی استان به نام دشت کاشان قرار گرفته که تا قبل از سال 1355 جز استان مرکزی بوده و پس از آن به استان اصفهان الحاق گردیده است.    
فاصله این شهر تا مرکز استان 210 کیلومتر و نزدیکترین شهر به آن کاشان با کمتر از 6 کیلومتر می باشد. شهرستان آران و بیدگل در 50 درجه و 15 دقیقه تا 52 و 29 دقیقه طول شرقی و 33 درجه و 30 دقیقه تا 34 درجه و 27 دقیقه عرضی شمالی قرار دارد. ارتفاع متوسط شهر از سطح دریا 912 متر می باشد.    
شهر آران و بیدگل در خط هم باران مابین 100 تا 150 میلی متر در سال قرار گرفته و با ضریب خشکی 5/4 جز منطقه فراخشک محسوب می گردد. با بررسی نقشه هم تبخیر ، شهر آران و بیدگل در گراف 3200 میلیمتری قرار گرفته یعنی پتانسیل تبخیر منطقه حدود 2/3 متر در طول سال می باشد. این شهرستان از شمال به کویر نمک و دریاچه قم از جنوب به شهرستانهای نطنز و برخوار و میمه از شرق به دشت کویر و از مغرب به شهرستان کاشان محدود می گردد. پس از جدا شدن بخش آران و بیدگل ‏‏، دهستان سفید دشت به 9 آبادی و دهستان کویرات با 25 آبادی دارای سکنه از شهرستان کاشان ، شهرستان آران و بیدگل تشکیل یافته است. این شهرستان از شمال به دریاچه نمک و استانهای تهران ‏, سمنان و قم , از غرب به شرستان کاشان ، از جنوب به نطنز و از شرق به شهرستان اردستان محدود می گردد. این شهرستان دارای دوبخش مرکزی وکویرات می باشد وشهرهای نوش آباد - سفید شهر وابوزید آباد از توابع آن است. موقعیت جغرافیایی شهر و اطراف آن شهر آران و بیدگل با طول جغرافیایی 51 درجه و 29 و عرض جغرافیایی 34 درجه و 14 دقیقه شمالی از طرف شمال به واسطه یک کویر شن زار به دشت کاشان می رسد و در اثر هجوم شنهای روان به سوی این شهر و محدود شدن اراضی کشاورزی و عدم استافده از منابع طبیعی موجود آهنگ رشد این شهر همچنان بطئی باقی مانده است. این شهر با حدود 900 هکتار مساحت و بالغ بر ۶۰ هزار نفر جمعیت از ادغام دوشهرقدیمی به نام آران و دیگری بیدگل در زمینهای کشاورزی کاشان بوجود آمده است که شبکه ارتباطی ( راه آران و بیدگل – کاشان ) توسعه خطی آن را به سمت جنوب و جنوب غربی تشدید نموده است. ازطرف غرب جاده آران وبیدگل به نوش آباد بافاصله کمتر از ۳کیلومتر ودرادامه به سفیدشهر با۱۸ کیلومتر فاصله قرار گرفته است واز طرف شرق جاده ابوزیدآباد با۳۵ کیلومتر فاصله آران وبیدگل رابه مرکز بخش کویرات وبعدز آن بادرود متصل می کند.واز طرف شما جاده شوسه که امتداد آن به دریاچه نمک - کاروانسرای مرنجاب وقصر بهرام ونهایتا ورامین در جنوب تهران می رسد. ارتفاع این شهر از سطح دریا بین 898 تا 917 متر در نوسان است که ارتفاع متوسط از سطح دریا در حدود 912 متر می باشد . هر چه از شمال و غرب به سمت جنوب و شرق برویم به ارتفاع زمین افزوده می شود بنابراین شیب عمومی منطقه از جنوب و شرق به سمت شمال و غرب است که این امر به دلیل وجود چاله نمک ( دریاچه نمک) در شمال و ارتفاعات کرکس در جنوب و غرب و نوار بند ریگ در سمت مشرق شهر است. اصولا در شهر آران و بیدگل شیبهای موثری مانند بقیه شهرهای ایران وجود ندارد تا از نظر ایجاد تاسیسات شهری موانعی را بوجود بیاورد. تپه ماهورهایی در اطراف و یا بافت شهر وجود دارد از جمله این تپه ماهورها تپه های موسوم به وشاد است که در شمال غرب شهر در مجاورت محله وشاد قدیم و در حال حاضر چسبیده به محله عباس آباد قرار داردحداکثر ارتفاع این تپه ها حدود 6 متر از زمینهای اطراف اسبت. تپه ماهورهای شمال بیدگل معروف به حامدآباد با حداکثر ارتفاع 4 متر از زمینهای اطراف در جنوب شرق بیدگل و نیز تپه ماهورهایی در مجاورت جاده قدیم وجود دارد که حداکثر دارای 3 متر اختلاف از زمینهای اطراف خود می باشند. علاوه بر تپه ماهورهای فوق در حاشیه شهر تپه ماهورهای منفرد و پراکننده دیگر در گوشه و کنار یافت می شود که به علت توسعه شهر تپه ها برداشته شده اند و یا ارتفاع قابل ملاحظه ای نداشته اند. مهمترین عارضه تپه ماهوری مهم که بر روی بافت و سیمای شهر تاثیر گذاشته در میانه بخش جنوبی شهر آران موسوم به آبگاه است که حداکثر ارتفاع آن نسبت به اراضی اطراف حدود 11 متر می باشد که طول و عرض تقریبی 600 متر مربع را در بر گرفته و شهر از دو طرف این تپه ماهورها به گسترش خود ادامه داده است که در حال حاضر شهر آنها را احاطه کرده و به دلیل بالا رفتن قیمت اراضی در برخی مواقع منهدم شده و زیر ساخت و ساز رفته اند و با بخش اعظم آنها به احداث پارک اداری اختصاص یافته اند.    
به علت موقعیت دشتی شهرستان ارتفاع قابل ملاحظه ای در سطح شهر و کل شهرستان دیده نمی شود حداقل ارتفاع در این شهرستان حدود 765 متر در حاشیه دریاچه نمک و حداکثر ارتفاع توده گدازهای معروف به کلنگ علامتدار در فاصله 33 کیلومتری شمال شرقی شهر با حداکثر ارتفاع 1138 متر از سطح آبهای آزاد می باشد این توده آتشفشانی در متهی الیه شمال شرقی ( بندریگ) توسط تپه های شنی محصور گردیده است. اما ارتفاع متوسط از سطح دریا در شهر همان 912 متر می باشد. توده گدازه ای مرتفع موسوم به کوه سرگردان در 49 کیلومتری شمال شرق واقع در دریاچه نمک می باشد که ارتفاع آن توده آتشفشانی از سطح دریا ی آزاد 808 متر است. علاوه بر آن تپه های ماسه ای به صورت نواری از جنوب شرق شهرستان به سمت شمال غرب کشیده شده اند که طول آن 120 کیلومتر و عرض آن حدود 25  کیلومتر و ارتفاع از 850 متر تا 1070 متر ( متوسط ارتفاع حدود 1000 متر ) در نوسان است که 21 درصد از سطح شهرستان را شامل شده و در اصطلاح محلی به آن بندریگ می گویند. ارتفاعات منفصل دیگری در سطح شهرستان و جود دارند از جمله توده کوهستانی یخاب با ارتفاع 2388 متر در 60 کیلومتر شرق شهر و کوه ( آبریزان ) در حدود 60 کیلومتری شمال شرق شهر وجود دارند به علاوه پیشکوههای سلسله جبال زاگرس موسوم به کوههای کرکس در حدود 20 کیلومتری جنوب و غرب شهر قرار دارد و به طول کلی شهرستان آران و بیدگل را می توان از نظر خصوصیات عمومی توپوگرافی به سه بخش تقسیم نمود :    
1- بخش شمالی : این بخش از تپه های ماسه ای بهم چسبیده تشکیل گردیده و شیب آن بین 5 تا 40 درصد تغییر در منتهی الیه کویر و در مجاورت نوار بند ریگ قرار دارد.    
2- بخش شمال شرقی و شمال غربی : اختلاف ارتفاع در این بخش که تشکیل شده است از تپه های ماسه ای متفرق به اندازه ها و جهات مختلف کم و شیب عمومی منطقه ملایم است .    
3- بخش جنوبی و مرکزی در این بخش تپه های ماسه ای در منطقه به ویژه در قسمت مرکزی کمتر دیده می شود. این بخش دارای شیب ملایمی می باشد.    
4- منابع طبیعی ( جنلگها ، مراتع ، معادن ) شهرستان آران و بیدگل از نظر منابع طبیعی فقیر می باشد :     پوشش گیاهی منطقه فقیر از نوع طاغ ارتفاع متوسط 4 متر و حداکثر عمق ریشه بین 10 تا 15 متر درمنه آشینیان و حاشیه می باشد.    
سطح مراتع شهرستان 223345 هکتار و سطح جنگل حفاظتی به میزان 97000 هکتار و مساحت حوزه آبخیز 500 کیلومتر مربع . وسعت شنهای روان در شهرستان 000/80 تا 000/90 هکتار و وسعت بیابانها 000/420 هکتار می باشد.    
1- طرح اول به نام بندریگ کاشان واقع در شمال شهرستان هست که طحل کشت بادام کوهی را در دست اجرا دارد.  
2- طرح مرتعداری هم رود در سال 75 که کشت بادام کوهی در طرحهای مورد نظر در حال انجام است.    
تقسیم بندی محله ای و نواحی در بافت قدیم " آران " ، هفت دروازه به نام های:دروازه کاشان، قدمگاه، نوش‎آباد، احمدآباد، زیارت، اوقانی و علی‎جه و در " بیدگل " نیز شش دروازه به نام های: دروازه هادی، درب سلمقان، سوراخ‎باره، دربریگ، مخلص و مختص‎آباد وجود داشت. مردم " آران " قدیم در 17 محله به نام های: مسلم‎آباد، آران‎دشت، عباس‎آباد، آب‎پخش، سرمحله، بازار، سرکوچه در‎از، دهنو، زیر ده، دربند، جنگلته، چهارسوق، میدان بزرگ، قاضی و سرگنگه زندگی می کردند و در" بیدگل " قدیم نیز تقسیم بندی محله ای با نام های 12 گانه یزلان، علی اکبر، درب سلمقان، باغ علوی، درب مختص‎آباد، دربریگ، ویرانه، فخارخانه، دروازه، توی‎ده و خانقاه ، بوده است . همزمان با رشد جمعیت و کمبود فضای مناسب برای احداث واحدهای مسکونی و خدماتی، در اولین مرحله از سال 1303 خورشیدی در خارج از برج و بارو و آن سوی قلعه و دیوار آران و بیدگل، بنای ساختمانهای جدید مسکونی آغاز شد و به تدریج در اطراف دروازه‎ها، محله‎ هایی به وجود آمد که از لحاظ شکل و نما با سبک ساختمانهای قدیمی تفاوت داشت. 
با توسعه شهر در جنوب و غرب ، شهرک های جدید مسعودآباد، قاسمیه، قاسم‎آباد، مصطفی خمینی و احمدآباد احداث شد. ودرقسمت شرق نیز محله های جدید قاسم آباد شرقی ُ میر عماد ومعین آبا دوشهرک رسالت نیز احداث گردیده است .در تمامی محله‎های قدیمی و جدید ، مجموعه‎های فرهنگی، مذهبی، رفاهی و خدماتی وجود دارد. مسجد و حسینیه نقش محوری دارند و مردم ساکن شهرک ها از بافت قدیم مهاجرت کرده ، پیوند عمیق خود را با محله‎های قدیمی حفظ نموده‎اند. هم اکنون بر اساس طرح جامع شهری، شهر آران و بیدگل به دو ناحیه ی 1 و 2 تقسیم شده است.   

  وجه تسمیه و مذهب و زبان  

وجه تسمیه:
    

اسامی "آران"، "آرو"، "آرُ" ، "بیدگل" و "وِیگل" نامهای رسمی و محلی این منطقه است . درباره سبب این دو نامگذاری نظریات متعددی ابراز شده که به برخی از آنها اشاره می شود. کلمه "آران" به معنای جایگاه مقدس ، مکان گرمسیر و ... آمده و اصل آن از "آرین" (نام دیگر قوم آریا یا "ایریا") بوده و "بیدگل" به معنای مکان بی گل یا از کلمه "بی بی گل" یا "ویگل و بی گل" گرفته شده است. همچنین درباره نامگذاری آران چنین آمده است: "... و آران بن قاسان اکبر بوده است که پدر او قاسان اکبر باشد. بنابر قولی بانی اصل بلد کاشان بوده است و آران مذکور آن قریه را بنا کرد و به اسم خود موسوم ساخت و گویا همان قنات مزرعه آران دشت را هم آران بن قاسان جاری نموده باشد و به اسم خود مسمی کرده باشد، یعنی دشت آران."    
همچنین کلمه بیدگل نام اصلاح شده ویگل که شهر قدیمی در مجاورت شهر هراسکان در شرق آران وبیدگل می باشد روزگاری این شهرپر از گل وبید بوده است. 

نژاد و زبان:    
مردم بومی این شهرستان از نژاد اصلی آریایی اند. مردمی خوش صورت، نیک سیرت ، با استعداد و پرکارند.    
زبان اهالی آران و بیدگل ، فارسی رایج ولی دارای لهجه های متفاوتی هستند.زبان محلی این منطقه که در اصطلاح به آن زبان « دهی» می گویند از زبانهای پهلوی قدیم است که تا این زمان در سرتاسر شهر ها و بخشهای حاشیه کویر(نطنز، بادرود، زواره و ... ) با اندک تفاوت در لهجه رایج است و با زبانهای دیگر ایرانی چون ترکی ، لری، کردی و مازندرانی وجوه مشابهی دارد. به طور کلی گویشهای پهنه کاشان ، خواه روستاهای درون کوهساران و خواه آبادیهای گسترده در کویر و دشت آن، هم از لحاظ واژگان و هم از لحاظ دستوری و آوایی اهمیت خاصی دارد. در سالهای اخیر تحقیقات پراکنده ای درباره گویش آران و بیدگل صورت گرفته که مفصل ترین آن در زمینه دستور زبان و فرهنگ واژگان محلی، کتاب « زبان کویر » تالیف عباس علیجان زاده است.    
دین و آیین:    
درباره دین و آیین مردم آران و بیدگل در دورانهای قبل از اسلام خبر و اثری نیست ولی آثار باقیمانده از آتشکده های نیاسر و خرمدشت در اطراف کاشان و گورهای ساخته شده به شیوه آیین زرتشتی که در بعضی نقاط آران بر اثر گودبرداری نمایان گردیده، دلیل این مدعاست که مردم این منطقه قبل از اسلام دارای آیین زرتشتی بوده اند. با طلوع خورشید اسلام و فتح نواحی غرب و مرکز ایران به دست سپاهیان اسلام، شهرهای قم، ری کاشان در زمره اولین مناطق مرکزی بودند که به اسلام گرویدند و از همان قرون اولیه به خاندان رسالت و امامت عشق و علاقه ورزیدند، چون روح اسلام واقعی را نزد آنان یافتند و ازآنها نیز پیروی نمودند.     قرار گرفتن آران و بیدگل در میان شهر های ری ، قم و کاشان و ارتباط این دیار با شهر های یاد شده و نیز مهاجرت سادات و علویان از حجاز و عراق به ایران و اقامت در این مرکز و وجود بقاع متبرک و زیارتگاههای آنان در این شهر و ابراز علاقه و ارادتهای خالصانه اهالی، از نشانه های بارز و آشکار گرایش به اسلام محمدی و تشییع علوی و مذهب جعفری بوده است.    
اخلاق و آداب:    
ساکنان کویر به طور عموم و مردم این شهرستان بالخصوص ، مردمانی مهربان، گشاده رو، ساده، قانع، مهمان نواز، مقاوم و خدا جویند.روابط خانوادگی با ازدواج تداوم پیدا می کند . میانگین سن ازدواج در مرد ها 25 سال و زنها 18 سال است . زنان دوشادوش مردان با تفاهم زندگی می کنند و به قول استاد نظام وفا: زن و مرد آن پاک و پاکیزه دل به یکدیگر از جان و دل متصل دل هر یک از مهر گنجینه ای فروزان تر از پاک آئینه ای در اداره امور خانه تشریک مساعی دارند و اغلب از طریق قالیبافی ، توانایی مالی خانه را افزایش می دهند. افراد خانواده نسبت به سالخوردگان احترام می گذارند و آنها را مایه خیر و برکت می دانند و چنانچه اختلافی پیش آید، بزرگ خاندان را به عنوان قاضی و حکم انتخاب کرده، رای او را می پذیرند. روابط بین همسایگان در همه اوقات به گونه ای است که در رفع حوایج یکدیگر بر می آیند. خوراک مردم، بیشتر از غذاهای سنتی ، آبگوشت، و از میوه ها تره بار است. پوشاک مردان در گذشته بیشتر پیراهن بی یقه و زیر شلواری مشکی و پوشش رسمی زنان چادر بوده است. در بیماری های ساده از گیاهان دارویی و در بیماریهای سخت علاوه بر مداوای پزشکی، اغلب به دعا، نذر و توسل روی می آورند. اهالی این سامان به کارهای عام المنفعه توجه خاصی دارند و هر کس سعی دارد تا در کارهای خیر به نوعی شریک باشد. رسم نیکوی نذر برای رفع گرفتاریها و شفای بیماران و امثال آن به صورت ذبح حیوان و توزیع گوشت آن بین مستمندان، پرداخت پول برای هزینه های مساجد و تکایا ، تقدیم پول به ضریح امامزاده ها، پختن آش حسین ، آش حضرت ابوالفضل (ع) و توزیع نقل و نبات ( مشکل گشا) به عنوان تبرک و شفا، پای بوسی آستان مقدس امام رضا(ع) یا امامزاده های حومه تحقق می یابد. سنت وقف نیز بصورت عام و خاص جریان دارد و نیکوکاران با وقف بخشی از املاک یا مزارع و اموال خود ، اصل یا درآمد های بدست آمده از آن را صرف احیای آثار و مراسم دینی یا تهیه لوازم و اسباب مورد نیاز مساجد، حسینیه ها، و بقاع متبرک می کنند. عزاداری به صورت روضه خوانی ، حرکت دسته ها و هیئتهای سینه زنی ، زنجیر زنی، سنج زنی، تعزیه و شبیه خوانی و اطعام سوگواران در ماههای محرم و صفر و ایام شهادت حضرت علی و فاطمه زهرا با شکوه هرچه بیشتر برگزار می گردد. حضور در زیارتگاهها و بقعه ها که عالی ترین مراکز بروز عواطف انسانی و احساسات ملکوتی و ارتباط قلبی با خداوند متعال می باشند ، همچنین حاضر شدن در کنار مقابر علما و شهدا و اموات ، در شب و روز جمعه و مناسبتهای مذهبی و ملی( اعیاد فطر، قربان، نوروز و ... ) از رسوم پسندیده مردم این منطقه است . به طور خلاصه در تمامی روابط فردی و خانوادگی و اجتماعی ، انگیزه مذهبی حاکم و محسوس است.    

تعلیم و تربیت:
    

از گذشته سواد آموزی و فراگیری قرآن و معارف دینی ، بطور غیر رسمی، در کنار آموزش حرفه ها و صنایع دستی متداول در خانه ها تا پیش از تاسیس مدارس رسمی به عنوان « مکتب خانه» محل تدریس و آموزش علوم معارف دینی قلمداد می شد.اولین مکتب خانه در آران ( به سبک قدیم ) توسط مرحوم روح الامین دایر گردید و پس از او پسرش ( ابن روح)، و سپس محمدرضا فلاح ، ملا رمضانعلی صحافی، ماهر فروغی، سمیعی و ... تا تاسیس مدارس جدید، آن را ادامه دادند. مکتب خانه های بزرگی نیز دربیدگل وجود داشته که افرادی مانند آقای احمدی -اقای مهیمنی وآقای تمسکی آنها رااداره کرده وتاثیر زیادی بر رونق علم وادب در آن داشته اند. در این مکتب خانه ها ، کودکان و نوجوانان ابتدا خط و زبان فارسی و پس از آن مقداری ادبیات عرب را فرا می گرفتند و سپس به آموختن مقدمات و دروس حوزوی می پرداختند.با آغاز دوره تحول در ساختار آموزشی ایران و تاسیس آموزشگاههای جدید، مراکز تعلیم و تربیت در آران و بیدگل نیز به سبک جدید بنا نهاده شدو به تدریج بر تعداد مدارس در مقاطع سه گانه ابتدایی، راهنمایی و متوسطه افزوده شد. هم اکنون در این شهرستان ۱۲۱ واحد آموزشی با ۱۷۰۰۰ نفر دانش آموز دایر است. 1700 نفر دانشجو در مرکز آموزش عالی شهرستان یعنی ( دانشگاه پیام نور آران و بیدگل ) در هفت رشته به تحصیل اشتغال دارند. ودانشگاه جامع علمی کاربردی آران وبیدگل ‍ذیرای صدها دانشجو دررشته های کامپیوتر - فرش ومعماری و... می باشد. حوزه علمیه المهدی و امیر المومنین (ع) و مکتب الزینب از دیگر مراکز آموزشی شهرستان است که صدها طلبه در آن به فراگیری علوم دینی مشغولند. وجود بیش از سی مرکز و موسسه آموزشی و فرهنگی در این منطقه ، گویای رشد و بلوغ فرهنگی است. از جمله آنها: انجمن اهل قلم ، موسسه فرهنگی عبادی زینبیه و بیت الزهرا ، انجمنهای ادبی و مداحان ،موسسه خیریه صالحون - موسسه خیریه امام رضا-دارالارشاد فرهنگی مسجد صاحب الزمان- مجمع قاریان و حافظان قرآن هلال، مجمع رزمندگان ، جمعیت نیکوکاران ، کانون دانشجویان و کانونهای محلی و ... قابل ذکرند. کتابخانه های عمومی و امامزاده محمد هلال (ع) و نوش آباد بزرگترین کتابخانه های شهرستان و کتابخانه های محلی امام زمان ، - صادقیه - مسجد صاحب الزمان -قائمیه ، ولی عصر، شهدا ، محمد باقر و ... از دیگر پایگاههای فرهنگی به شمار می روند .  اکنون بسیاری از جوانان شهرستان که به مدارج عالی علمی دست یافته اند به عنوان استاد در دانشگاههای داخل و خارج از کشور مشغول به تدریس هستند همچنین روحانیانی فاضل و فعال ، مدیرانی کارآمد و پزشگان و. مهندسانی بر جسته در مراکز علمی ، پژوهشی و آموزشی کشور به خدمت اشتغال دارند.     گفتنی است در سال جاری مرکزی با نام مرکز پژوهش های فرهنگ عامه که به معرفی آداب و رسوم و پوشاک مردم می پردازد ، تاسیس شده است.     منابع طبیعی آران و بیدگل     در اعماق و سطح زمین های نواحی شمال این شهرستان ، معادن غنی و فراوانی وجود دارد که مهمترین آنها حوزه های وسیع و دست نخورده نفت و دریاچه نمک با وسعت 2000 کیلومتر مربع به عنوان بزرگترین و بهترین منبع ذخیره نمک آبی ( خوراکی و صنعتی) و ترکیبات منیزیم می باشد که مورد استفاده قرار گرفته و در حاشیه آن ، معادن خاک رس مرغوب ، کائولن ، سولفات سدیم ، سیلیس ، باریت و خاک های صنعتی وجود دارد که در صنایع نسوز و سرامیک سازی ، شیشه ، ریخته گری ، مواد شوینده ، آلیاژها و صنعت پزشکی در داخل و خارج کشور کاربرد فراوان دارد . عادن فولاد و نفت ‏، همچنین معادن شن و ماسه نرم این شهرستان در حال بهره برداری است . شش گیاهی منطقه فقیر از نوع طاغ ارتفاع متوسط 4 متر و حداکثر عمق ریشه بین 10 تا 15 متر درمنه آشینیان و حاشیه می باشد. سطح مراتع شهرستان 223345 هکتار و سطح جنگل حفاظتی به میزان 97000 هکتار و مساحت حوزه آبخیز 500 کیلومتر مربع . وسعت شنهای روان در شهرستان 000/80 تا 000/90 هکتار و وسعت بیابانها 000/420 هکتار می باشد. توصیفی ازدریاچه نمک آران و بیدگل دریاچه نمک آران و بیدگل که با نامهای مختلفی مانند دریاچه نمک قم و... معرفی شده است و در اکثر نوشته ها از آن با نام دریاچه نمک یاد شده است. دریاچه نمک از شمال به دشت ورامین و از جنوب به شهرستان آران و بیدگل و از مشرق به سیاه کوه و از مغرب به استان قم محدود می شود. طول دریاچه 80 کیلومتر و عرض آن حدود 30 کیلومتر است که مساحت آن بالغ بر 2400 کیلومتر مربع می باشد. ارتفاع این دریاچه از سطح دریا حدود 800 متر است که به وسیله گسل هایی که در سمت مشرق و مغرب روند شمال غرب- جنوب شرق دارند و در جنوب به وسیله گسلی تقریباً شرقی - غربی محدود است که عامل تشکیل این دریاچه احتمالاً در اثر فرونشستگی و بازی همین گسله ها می باشد. وسعت و شکل این دریاچه، متناسب با واردات آب و میزان بارندگی در فصوی مختلف سال فرق دارد. درمواقع بارندگی وسعت آن زیاد، ولی در تابستان و پائیز وسعت آن کاهش می یابد.     به این ترتیب سطح آب دریاچه در نوسان است. در مواقع پرآبی سطح بادریاچه گسترش بیشتری پیدا می کند و اراضی شوره زار و باتلاقی پیرامون خود را می پوشاند. در این حالت با حوض سلطان و حوض مره ارتباط پیدا می کند. توجه به شکل مزبور و مورفولوژی اطراف ، چنین استنباط می شود که دریاچه نمک در پلیوسن وسعت بیشتری داشته واحتمالاُ گودهای حوالی ساوه ، ایوانکی ، قم ، کاشان ، آران وبیدگل را احاطه کرده است . وجود رسوبات تبخیری درزمینهای این نواحی ، به ویژه در بیابانهای جنوب ورامین و شهرستان آران وبیدگل که به صورت گچ ، نمک استخراج می شوند ، تاًییدی بر این ادعا است . آب دریاچه نمک چنانکه از اسم آن بر میآید در مقایسه با آب دریا درجه شوری بالاتری دارد (100 تا 200 گرم در لیتر که حدود 50 برابر آب دریا است ). این شوری به علت وجود لایه های نمک میوسن زمینهای اطراف و املاح زیادی است که به وسیله رودخانه ها وارد آن می شوند. در فصل تابستان که واردات آب در آن کم و تبخیر زیاد است ، آب دریاچه غلیظ تر ، و قطعات نمک برروی آن شناور می شوند ، که از این پدیده طبیعی برای استخراج نمک طعام استفاده می کنند.
 
رودهای مهمی که به این دریاچه وارد می شوند :    
در سمت شمال و مغرب قرار دارند و عبارتند از رود شور ، رود کرج ، جاجرود ، حبله رود و قره سو . در کف دریاچه نمک ، رسوبات نمک و گچ همراه با سیلت ، رس و مارن به تناوب وجود دارد که خود متناسب با بارندگی و خشکسالی ، ضخامت های متفاوتی دارند.    

اهمیت منیزیم ومصارف آن :    
منیزیم هشتمین عنصر از نظر فراوانی در پوسته ز من است (2.09درصد)و اصولاً پوسته زمین از سیبلیکاتهای سبک مثل سیلیکاتهای آلومینیم ؤ سدیم ، پتاسیم ، کلسیم و منیزیم تشکیل شده است . عنصر منیزیم در کانیهای زیادی دیده می شود که در بین آنها می توان منیزیت mgco3و بروسیت mg(oh)2، دولومیت camg(co3)2نام برد.     عنصر منیزیم در آب دریا ودریاچه ها نیز وجود دارد .(که نسبت به منابع دیگر از نظر فراوانی در رده سوم قرار دارد ). منیزیت سوز آور بیشتر در صنایع ساختمانی است . تولید منیزیت خام هم اکنون 16 میلیون تن و تولید منگنزیای نسوز و سوز آور به ترتیب 7 و 0.5 میلیون تن است.    

املاح موجود در دریاچه نمک :مهمترین ترکیباتی که در دریاچه نمک وجود دارد عبارتند از :کلرید سدیم ، سولفات سدیم ، کلرید منیزیم ، سولفات منیزیم و .... با توجه به مواد سازنده دریاچه و موارد استفاده گوناگون در صنعت می توان طرح جامعی را برای بهره برداری از دریاچه نمک جهت جداسازی نمکها و تولید انبوه سولفات سدیم ، کلرید منیزیم ، سولفات منیزیم ، کلرید سدیم نسبتاً خالص ارائه کرد . که باید کارهای تحقیقاتی در این زمینه انجام شود. البته کارهای مقدماتی توسط کارشناسان بومی و بعضی گروها انجام شده است که با توجه به این نتایج می توان کارهای اصولی و تحقیقاتی را در این زمینه شروع کرد. مزایای دریاچه نسبت به آب دریا :1. درجه شوری بسیار بالا (درجه شوری آب دریا در حدود 35 گرم در لیتر و آب دریاچه کویر در حدود 200-150 گرم بر لیترمتغییر می باشد) .  2. در صد منیزیم بالا (در هر تن آب دریا 13 کیلوگرم کلراید منیزیم وجود دارد که در آب دریاچه این مقدار در حدود 6 تا 10 برابر متغییر است). . وجود نمکهای به صورت جامد. 4. وجوژد محلول نمکهای غلیظ و اشباع .  5. متغییر بودن ترکیبات در حواشی و میانه دریاچه.  6. تفاوت ترکیب آب دریاچه و نمکهای جامد آن .     7. مرکزیت دریاچه از لحاظ جغرافیایی در کشور.  مواد تشکیل دهنده شورابه های دریاچه نمک     مطالعه موردی تولید صنعتی منیزیم ،کلسیم هیپوکلریت از منابع عظیم دریاچه نمک . دریاچه نمک بعنوان یکی از عظیم ترین معادن سطحی کشور به وسعت تقریبی 3000 کیلومتر مربع ، حدفاصل سه استان ، اصفهان ، قم و تهران قرار دارد.     تاکنون به شیوه های سنتی ، تنها از نمک طعات موجود در این عرصه بسیار گسترده جهت مصارف صنعتی ، مورد استفاده قرار گرفته است. این در حالی است که به استناد تحقیقات انجام گرفته در خصوص ترکیبات تشکیل دهنده نمکهای دریاچه ، موادی از قبیل سدیم کلرید، سدیم سولفات ، منیزیم کلرید و منیزیم سولفات از جمله بارزترین و مهمترین ترکیبات تشکیل دهنده این منبع عظیم خدادادی به شمار می آید.     بنابراین باتوجه به اهمیت مواد شیمیایی نظیر منیزیم بویژه در زمینه های مختلف صنعتی همچون داروسازی و صنایع فولاد ، تحقیقات گسترده ای در این خصوص با همکاری شرکت ملی فولاد ایران انجام گرفت ، براساس دستورالعمل های تدوین شده در طرح تحقیقاتی ترکیبات شورابه های دریاچه نمک ، ابتدا در عرصه 3000 کیلومتر مربعی دریاچه ، نقاطی جهت نمونه برداری مشخص شد و باتوجه به ابزار و امکانات پیشرفت شرکت ملی فولاد ایران، سکوهای بتنی به فواصل چند کیلومتر از یکدیگر در نقاط از پیش تعیین شد ه ، احداث گردید و همزمان با آن ، عملیات حفاری و نمونه برداری انجام گرفت. نمونه ها را پس از کد گذاری به روش دقیق آنالیز دستگاهی و آزمایشگاهی مورد آنالیز ترکیبات شیمیایی قرار گرفت و میزان درصد منیزیم در هر نمونه مورد بررسی و تحلیل واقع شد.     منیزیم از نظر فراوانی هشتتمین عنصر در قشر خارجی زمین به شمار می آید و اغلب این فلز ، بصورت ترکیبهای محلول در آب دریاها و یا بصورت سنگ معدن منیزیم کلرید ، در طبیعت یافت می شود . میزان منیزیم استحصالی از آب دریا تنها 2/0 تا 3/0 درصد می باشد. نتایج حاصل از تحقیقات انجام گرفته پیرامون ترکیبات منیزیم دریاچه نمک ، میز ان منیزیم استحصالی را 35 تا 50 برابر منیزیم آب دریا ( یعنی 10 تا 7/14 درصد ) نشان می دهد. بنابراین شورابه های دریاچه نمک یکی ازغنی ترین معادن و منابع عظیم تولید منیزیم به شمار می آید. علاوه بر این مزیت استحصالی منیزیم دریاچه نمک از لحاظ اقتصادی حتی قابل مقایسه با منیزیم حاصل از آب دریا نمی باشد و از هر 100 کیلوگرم نمک ، 10 تا 14 کیلوگرم منیزیم بدست می آید. گزارش و محاسبات ذیل اهمیت میزان سود دهی سرمایه گذاری این پروژه عظیم ملی را اثبات می کند.     به ازای هر 100 کیلوگرم نمک دریاچه 10 تا 14 کیلوگرم mg ، 20کیلوگرم -mgo ، 84کیلوگرم - ، ءmgc12 6h20، 58کیلوگرم - mgc12 6h20افزون بر این ، مصرف سالیانه هیپو کلریت کلسیم ca ( clo)2در ایران بالغ بر 000/000/75 کیلوگرم پیش بینی می شود که تنها مقادیر کمی از این ماده توسط شرکت پتروشیمی ملی ایران تولید می شود و مابقی آن از سایر کشورهای جهان جهت مصارف صنعتی وارد می شود . از جمله موارد کاربرد این ماده در صنایع نساجی ، رنگرزی، تاسیسات آبرسانی ( بعنوان ماده گندزدایی) ، ضدعفونی کننده و سفید کننده در انواع شوینده ها (پودر لباسشویی) و صنایع کاغذ سازی به مصرف می رسد. قیمت تقریبی هیپو کلریت حدود 2 دلار است ، از طرفی ماده اولیه این نیز ، نمک طعام و آهک بوده که منابع عظیم آن در بیابانهای مرکزی کشور موجود می باشد بعنوان مثال معادن وسیعی از سنگ آهک در مجاورت دریاچه نمک وجود دارد که باید از این نعمت خدادادی بهره برداری نمود. بنابراین با مشارکت ملی می توان از این دو ذخیره معدنی (نمک طعام و آهک) ده ها فرآورده من الجمله سود سوز آور (naoh) کلر (c12) سدیم هیپوکلریت (naclo) یا آب ژوال ، کلسیم هیپوکلریت (ca)clo)2)، پر کلرین و... تولید نمود که ارزش افزوده فرآورده های حاصله ، صدها برابر ماده اولیه است.   برحسب میزان محمولات محلول و معلق انواع مختلفی ازچاله های تدفینی بوجود می آیند زمانیکه موادمحلول نسبتا فراوان باشند ،برروی گلهای رسی،قشری سخت تشکیل می دهند که گل را از خشک شدن حفظ می کنند، عمل خشک شدن کند شده وگاهی باعث تشکیل چندضلعیهای درقشر سخت نمکین می شود. به اعتقاد گابریل (١٩٩٨) چهره کویرهای ایران،سبخاهائی -شوره زار - غنی از نمک میباشد.تبلور نمک بر رس فشار میاورد وانرا متورم میسازد لذا چینهایی باشعاع زیاد وطول موج تقریبی ۴٠٠متربوجودمیاورد که پس از استقراق ، مجددا در محلهای مختلف تشکیل میشود.ورقه هائی ازنمک بابرآمدگیهای کوچک رسی که گاهی برفی ازنمک بر روی آن دیده می شود وگاهی نیز بصورت دانه دانه میباشد، بطورمتناوب قرار میگیرند. برآمدگیهای دانه ای درمعرض بادخوردگی میباشد ، خشک شدن نیزموجب تشکیل چند ضلعیهایی در رس میشودکه پوشش نمک را نیز قطع می کند در این صورت چهره ای از تکتیر تشکیل میشود. محققین شورو

/ 2 نظر / 316 بازدید
آران و بیدگل

اینقد عقده ای هستین که برای آران و بیدگل ننوشتین؟خودتون روستایی هستین و اینقد چشم ندارین ک پیشرفت مارو ببیند.اه اه قلعه مرنجاب و کویر نمک جز اران و بیدگله نه کاشان.برو از خدا بترس اقای محرم با این وبلاگ مضخرفت.فکر اون دنیاتم باش.که چشماتونو بستید و چیزی نمیبینید.این هم سندhttp://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D8%A8%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D9%84

faezeh

سلام خسته نباشید ممنون بخاطر اطلاعاتتون ولی یه چیزی یکی از آثارا مطعلق به خور استان فارس هستش شما نوشتین خور اصفهان:)